Zwilazkowiec Alliancer, December 16, 1967

              f
Mateusz Gliński
Kiedy dziś patrzę wstecz
w długa perspektywę pięć-dziesięciu
lat mej działalności
~m-rVne-i i kiedy staram się
ogarnąć pamięcią lata spędzo- -
np stolicy dawnego lmpe- -
2 num rosyjskiego wydaje mi
I qe po prostu niemożliwe że
a okres ten u" -- j ""-'-j
lata 1914-191-8
t15 rzuci! mnie do Rosji
w okresie wielkich przełomo-lyu- h
wydarzeń dziejowych
Pobyt moi rozpocząłem w
Sankt-Petersburg- u stolicy car-skiej
potężnej reducie absol-utyzmu
rosyjskiego a za-kończ}
lem w Piotrogrodzie
siedzibie Tymczasowego Rzą-du
Delegatów Robotniczych
glóunjm punkcie wypado-wym
Czerwonej Armii
Uświęcona tradycją nie
miecka nazwa miasta zostam
zniszczona jeszcze na samym
początku wojny pod
_
napo
rem wyoiinie ainy-meiiiie- i-kieh
nastrojów społeczeńst
wa rosyjskiego Wypadki to
czyły się z zawrotną szybkoś-cią
a kiedy doprowadziły o- -
ne'do rewolucji październiko
wej i kiedy dawny ustrój roz-padł
się w gruzy przewrót
ten odbił się we wszystkich
dziedzinach życia społeczne-go
i prywatnego
Pisano już wiele o tym o- -
kresie dziejowym i jeżeli
chodzi o jego aspekty polityc-zne
nie miałbym chyba nic
do dodania a to tymbardziej
że nie brałem żadnego aktyw
nego udziału w życiu polityc-znym
owych czasów Nato-
&1 miast w dziedzinie sztuki i
1ej muzjki mogłem obserwować
3 z bliska najważniejsze prze-miany
jakie zaszły w cią
m V
gu trzech lat poprzedzających
R rewolucję a później w ciągu
pierwszego przełomowego o-kre- su m rządów rewolucyjnych
Szczęśliwym zarządzeniem
losu od pierwszych niemal ty
j godni mego pobytu w Petersb-urgu
nawiązałem kontakty z
7u3 rosyjskim światem muzycz
nym i artystycznym i w pa-mięci
mej przechowuję dotąd
ludzi i zdarzenia któie mają
niesporne znaczenie historyc-zne
Zdarzenia te utrwaliły
się w mej pamięci na tle bu
rzliwych wypadków:: naj-pierw
gorących dyskusji w
Dumie i w całym kraju mani- -
m
ii ŁiiLJ
K3J
m
Ni
ti
ff
:VSi ś
tog
K
KJe?i
1 niezwykłe opowieści
bf3l'onduktorem szklarzem
więdzem
tfj Jedno wywołało
'Ml przełom w jego
s£
SS
m
FmFi
rożne
com że do na
rakowej
es przyszedł syneczku"
ySjcbiad podała z kury
S
od krzyczała! Ozfi?nś
znajdo
Ms3f na łyżeczkę
A
festów radykałów kadetów
później masówek strajków
z policją carsko obław
aresztowań wreszcie walk
zbrojnych nieuniknionych
nadużyć i chaosu rozpręże-nia
popłochu ludności braku
żywności i epidemii
Jeżeli chodzi o me przeży-cia
osobiste to właśnie w
tym okresie pod wpływem in-tensywnego
życia stolicy i
burzliwych wydarzeń dziejo-wych
ostatecznie dojrzałem
Nie byłem już uczniem tak
jak w Warszawie czy Lipsku
wyzbyłem się wszelkich kom-pleksów
jakie krępowały w
Niemczech moją pracę sta-łem
się niezależny i zdany na
własny los Z zapałem i nie-zmordowana
enrgią pracowa-łem
samodzielnie zachęcany
przyjaciół i protekto-rów
których znalazłem już
na początku mego pobytu w
Rosji
Rodzice moi odjeżdżając
zakwaterowali swego jedyna-ka
w skromnym pokoju któ-ry
w dodatku musiałem dzie-lić
ze studentem Politechniki
nazwiskiem Lewitin Będę
miał jeszcze okazie wspom-nieć
o tym sympatycznym
miłośniku muzyki na razie
muszę jednak stwierdzić że
nasz "konkubinat" już na sa-mym
wstępie okazał się nie-możliwy
Lewitin miał dwie
poważne wady: w nocy chra-pał
niemal bez przerwy a w
dzień latał jak szalony po po-koju
wkuwając przed eg-zaminem
jesiennym O wsta-wieniu
do pokoju fortepianu
nie mogło być nawet mowy i
przez1 kilka tygodni męczyłem
się odrabiając lekcje gdzie się
dało najczęściej w Konserwa-torium
Wreszcie zdobyłem
się na trudną decyzję i prze-niosłem
do osobnego po-koju
W związku ze zwiększe-niem
budżetu należało rozej-rzeć
się za jakaś pracą zarob-kową
Lekcje skrzypiec nie
przynosiły wiele ponieważ
konkurencja skrzypków z
Konserwatorium prze-szkodą
nie do przezwycięże-nia
i wobec tego sytuacja sta-wała
dość trudna i niepo-kojąca
Na jakimś koncercie pozna-łem
Glązunowa doktora
Erbsteina znanego meloma
Mlii
— Ty-- znajdo!
ty złodzieju!
Odtąd za
najboleśniejsza
zawsze
— a nawet chłopcami na
Któregoś
coś jakby przez chłopaków
z Zakładu i
przesiedział
polu płakał
go słowo
swój dzień "złodziej"
Szedł
przeklętego
wieczorem żebrał był
zawsze udawało
mówiła i na doszedł
"Jedz syne- - że jest
Teraz
skulił się w
okresu
przed chwilą
przedziału i
też że rozmawia
Pociąg sunął
świstem
Swój
ze zdumieniem
się
Ale
Walczak
rządził się
jedzenia
zdobyć albo
tu Drzvszedł Kzałwamszaeł zw bo cię prze- - czasie badań
TSWffWtW W KWBWMltŁytŁiWWMl
Gdy Stenio którego Walczakowa po pro-stu
nazywała Stefkiem miał sześć lat ktoś
Jaz obcych ludzi umieścił go w bursie dla
chłopców Stenio kłamał i tutaj wymyślając
j dotyczyły matki lub oica Ojciec raz był
raz
m
zdarzenie
życiu
Miał już osiem lat cdv Medvś we wrze- -
e smu przypomniał sobie o swoich
JK "ach Zapowiedział wychowawcy i chłop
idzie mamy ten
uroczysty i ze przyniesie cukierków Od-prowadzony
kolegów poszedł do
Gdy wrócił przed
się
się
długo
przez Wal--
cpowiadał że mamą go ucałowała "Dobrze 13 i' —
rosół —
starć
przez
była
lmieni--
Sjcku — zachęcała — jedz aniołku" Po
51 obiedzie przyszli krewni z muzyką i przy- -
jg prowadzili swoje dzieci
M — Cukierków wam nie przyniosłem —
fys3r'"'0wił Stenio — bo tyle naszło się dzieci
m aby mi winszować że wszystko zjedU Do- -
--W Siałnm nnm mv1n nn4nn ni nn
gg kazywał z dumą swój podarunek imienino-%- i
Tego dnia późną nocą gdy wychowawca
--#8 [nazywany w Zakładzie "Burakiem" obcho-[dz- ił
łóżka rnsłvs7nł 7f Stenin Tłłacze Ul — Co ci to Stefku? — mówił — Cze20
tpłaczesz? Byłeś przecież u mamy miałeś
gS&dne imieniny
Jpf — Nieprawda — szlochał Stenio — wszy-cMstk- o
to nieprawda! Matka była pijana i
prom
Ilpolero? Wynoś się
fl£ c: A1D0 zdejmij kapotę włoz łacny i na
tfipebry No iazdat
Stenio łkał w ramionach pana Buraka
óry po chwili przyniósł kropli i nalewając
Tam-ta- ł dcho:
— czapka? Ukradłeś?
przez
które
dzieci
j? — Ukradłem '— przyznał się ze wstydem
4$m~ ściągnąłem z głowy jednemu chłopako- -
f Pan Burak odchodząc pocałował Stenia
gv czoło i powiedział:
ggl — Nikomu o tym nie powiem i ty też
pagSiiieNimesózwczęsAnale cczzaappkkęa tzrdzreabdaziłoaddtaaćjemnicę
Bgsjwi poszkodowany chłopiec odnalazł na-W-te-Stę- nią wbundę _ _
l""!W'"-ilJmMŁ'iHa-i
na naczelnego lekarza opery
państwowej który prowadził
wielki dom i znal dosłownie
cały muzyczny Petersburg
Z żoną tego sympatycznego
amfitriona doskonalą piani-stką
Ludmiłą Mickajłowną
grywałem sonaty Beethovena
i ona nastręczyła mi kilku in-nych
melomanów rozkocha-nych
w muzyce kameralnej
Opłacali oni dość suto owe
godziny muzykowania w wy-twornych
salonach niekiedy
wobec licznych zaproszonych
gości Grywałem kilkakrotnie
i na koncertach dobroczyn-nych
ale o karierze wiituo-zowski- ej
nie mogło być prze-cież
mowy w kraju który
wydal w tym okresie całą ple-jadę
fenomenalnych skrzyp-ków
przeważnie z klasy Leo-polda
Auera w Konserwato-rium
Pewnego wieczoru na ja-kimś
przyjęciu spotkałem wy-bitnie
miłą i uzdolnioną
skrzypaczkę Cecylię Hansen
która kilkakrotnie z dużym
powodzeniem grywała na es-tradzie
Filharmonii warszaw-skiej
Cecylia była przyjaciół-ką
innej skrzypaczki Margot
córki znanego finansisty pol-skiego
Michała Rersona W
pałacu Bersonów ludzi nie-zwykle
gościnnych i uczyn-nych
można było spotkać o-b- ok
przedstawicieli finansie-r- y
i polityki również i wybit-niejszych
artystów i mu ty-ków
Pani Bersonowa była
wybitna działaczką w Polonii
petersburskiej i przez nią
wprowadzony zostałem do
wielu domów polskich mię-dzy
innymi do państwa Jacy-no- w
z którymi odnowiłem
przyjaźń w Warszawie po po-wrocie
do Polski Poznałem
u Bersonów również wielkie-go
dyrygenta Sergiusza Kuse-wickieg- o
który odegrał łsv-bitn- ą
rolę w mym życiu Tak
stopniowo rozszerzał się krąg
moich znajomości w Peters-burgu
Już w pierwszych mie-siącach
otrzymywałem wiele
zaproszeń na przyjęcia obia-dy
i może nigdy w życiu nie
uczęszczałem tak pilnie na
koncerty i do opery Ale to
bynajmniej ''nie odbijało się
na mej pracy w Konserwato-rium
Jak już wspomniałem przy
'" '" Jft
lMTTAlMiMwffu i-girw-insTraro
— krzyczał na niego —
Podrzutku!
Steniem szło wyzwisko "znaj-da"
dla niego obelga i naj-dotkliwszy
wstyd Nie pomagały ani upom-nienia
wychowawcy ani porachunki z
pięści
dnia Stenio pokrwawiony zbity
wyszedł niespostrzeżenie
więcej już nie wrócił Całą noc
za miastem pod drzewem w
nie rozumiejąc dlaczego boli
"znajda" Mniej bolesne były sło-w- a:
lub "kłamca"
przed siebie byle dalej od
miasta Po drodze kradł lub
zamykany przez policję ale
mu się zbiec Po roku włó-częgi
do Warszawy o której wie-dział
stolicą kraju
Herbeński ukryty pod paltem
sobie jakby bał się tego no-wego
swoich dziejów Słyszał już
jak Gaycewicz wszedł do
zgasił światło Zdawało mu się
z córką
teraz równo z monotonnym
rytmicznie lekko się kołysząc
"romans" jak później mówiła eg-zaltowana
pani Herbeńska oglądał teraz
i uczuciem litości dla błą-kającego
po ulicach małego włóczęgi-żebrak- a
dziewięcioletni wówczas Ste-fek
był jakby wyzbyty uczuć i
tylko potrzebą snu i potrzebą
które zawsze umiał dla siebie
żebraniną albo kłamstweni
sposób przemyślany logiczny
dobrym skutkiem zwłaszcza w
policyjnych
We włóczęgach swoich po wielkim mie-ście
polubił parki i miejsca zadrzewione
v:śród których łatwo było się ukryć przed
okiem 'władz
Któregoś dnia w parku łazienkowskim
przyglądał sie chłopcu który przymocowa-ny
był do wózka Musiał być chory — po-myślał
ze współczuciem Był to dziewięcio-letni
EIuś Herbeński cierpiący na gruźlicę
kręgosłupa który od pierwszej chwili po-lubił
napotkanego "oberwańca" jak się
wyraziła o Steniu pielęgniarka Stenio był
głodny i za cenę gorącego obiadu którego
się spodzfewał "bawił rozkapryszonego i
chorego Eliisia na wszelki sposób Łaził
przedjum_rja(aX)ialacbudająŁpsaf-i¥y- Ł
jęty zostałem na pierwszy
kurs W pierwszym roku u-czeszcz- ałem
do klasy teorii
muzyki prof Kalafati har-monii
i form muzycznych
Witols instrumentacji
Steinberg dyrygentury
czytania partytur Czerpnin
estetjki i historii muzyki Os-sowsk- ij
oraz fortepianu Te-oria
i harmonia nie nastrę-czały
żadnych problemów po
mych poprzednich studiacli i
wobec tego mogłem więcej
czasu poświęcić dyrygenturze
i instrumentacji które wykła-dane
były w sposób niezwyk-le
ciekawy bardzo interesu-jące
były również wykłady
Ossowskiego cieczące się zna-czną
popularnością Poza tvm
miałem czas i na samodzielną
kompozycję a swe prace od
czasu do czasu przynosiłem
do Glązunowa który z nie-zmienną
życzliwością udzielał
mi rad i wskazówek
Pewnego poranku zastałem
w gabinecie Glązunowa jakie
goś starszego pana z siwieją-- j
ca brodą o poważnym wy-glądzie
i przenikliwym spoj-rzeniu
Był to Mikołaj Find-eise- n
znany historyk muzyki
rosyjskiej wydawca poczytne-go
tygodnika "Rosijskaja Mu-zykalna- ja
Gazeta" Glazunow
przedstawił mnie dodając kil-ka
pochlebnych słów o mo-ich
studiach w Lipsku Kiedy
Findeisen dowiedział się że
jednym z mych profesorów bł Hugo Rieman którego
encyklopedię muzyczną właś-nie
niedawno wydał w języku
rosyjskim z miejsca zaprosił
mnie do współpracy w swej
"Gazecie" Po kilku drob-nych
recenzjach już na po-czątku
1915 roku byłem sta-łym
współpracownikiem tego
popularnego czasopisma Pi-sałem
wiele a za najbardziej
udane uważam studia o "Pel-leasi- e
i Melisandzie" z oka-zji
wystawienia tego arcy-dzieła
w teatrze Muzykalnaja
Drania pod dyrekcją Fitel-berga
oraz o balecie "Maska
Czerwonej śmierci" mego
profesora Czerepnina Ale
najważniejsze konsekwencje
imał dla mnie artykuł o A- -
leksandrze Skriabinie ogło
szony po jego ostatnim kon-cercie
w Petersburgu na wio-snę
1915 roku na kilka mle- -
przedwczesnym
zgoła nieoczekiwanym zgo
nem tego wielkiego kompozy
tora
Dziś wielu muzyków i
melomanów z pewnością nie
będzie w stanie zrozumieć
jak wielkie wrażenie wywie-rała
muzyka Skriabina na tle
owych czasów Melodie i har
monie "Preludów" w których
od razu dostrzegłem echa mu
zyki chopinowskiej prześla-dowały
mnie na jawie i we
śnie A cóż dopiero kiedv po-znałem
większe dzieła Skria-bina
z późniejszego okresu9
Pamiętam jak pewnego wie-czoru
w loży Bersonów sie-działem
z Fitelbergiem pod-czas
wykonania "Ekstazy"
pod dyrekcją Kusewickiego
Słyszeliśmy ten utwór obaj
po raz pierwszy Kiedy pod
koniec rozległy się tony eks-tatycznego
tematu grane for
tissimo przez trąby na tle
"plein jeu" organów i olbrzy-miej
rozdygotanej i mienią
cej się wszystkimi barwami
orkiestry i ja i Fitelberg zer
waliśmy się odruchowo z
krzeseł jak gdyby wzniesieni
wzwyż przez jakąś niewidzial
ną potęgę
Na swym ostatnim koncer
cie petersburskim Skriabin
grał przeważnie swe najnow-sze
utwory łącznie z dziesiątą
sonatą Bezkompromisowa o-ryginal- ność
togo nowego
stylu nie została zrozumiana
nawet przez wielu admirato-ró- w
Skriabina: nie zbrakło
nawet dość ostrych objawów'
krytyki nawet oburzenia
Trudno się temu dziwić I
dziś jeszcze wielu fachowców
nie zdaje sobie sprawy z tego
że Skriabin jeszcze przed
Schoenbergiem doszedł w
drodze organicznej ewolucji
do wyników które utorowały
drogę muzyce dwunastotono-we- j
oraz technice seryjnej
naszych czasów
Po koncercie rozpłomienio-ny
niezwykłą muzyką i w naj-wyższym
stopniu zaintrygo-wany
nową techniki Skriabi-na
udałem się do pokoju ar-tystycznego
i prosiłem kom-pozytora
o danie mi możliwo-ści
przejrzenia jego rękopi-sów
Skriabin' był grzeczny a-- le
nieco sztywny i wyniosły
Uderzył mnie wówczas kon-trast
pomiędzy wzniosłą ide-ologią
twórczą i ekstatyczną
muzyką Skriabin a jego wy-glądem:
szczupły 'i wątły z
starannie zakręconymi do gó--
wija! koziołki stawał na rękach i poka-zywał
jak małpa zajada jabłko Eluś śmiał
się głośno niemal do łez klaskał w dłonie
i prosił "oberwańca" o coraz to nowe
sztuki
Gdy tego dnia pomagał przy wnoszeniu
Elusia do jego domu znalazł się wobec tak
wspaniałych rzeczy jakich nigdy nie wi-dział
Nie mógł nawet marzyć że tu pozo-stanie
na zawsze
Chory pokochał przybłędę za jego zdro-wie
i za jego siłę fizyczną Nie chciał roz-stać
się z nim ani na chwilę Drżał że
odejdzie i wymuszał na swej matce obiet-nicę
że Stenio będzie mieszkał z nim ra-ye- m
Nie było rady na kaprys i upór chore-go
dziecka jedynego syna zamożnych lu-dzi
jakimi byli Herbeńscy
Stenio pozostał w ich domu i wspólnie
z Michałem którego nazywano Elusiem —
bawił się i uczył Początkowo z nauką Sle-id- a
było trudno ale później gdy wyrównał
braki przewyższał Elusia zwłaszcza w ję-zykach
obcych
W trzy lata potem Eluś na zalecenie le-karzy
miał się leczyć w Szwajcarii dokąd
zabrano także i Stenia Przed wyjazdem
chory naraz zapragnął mieć w Stehiubrata
izażądał od rodziców by go usynowili
— Chcę mieć brata — wołał z uporem —
chcę mieć Stenia za brata!
— Jak myślisz? — mówiła pani Herbeń-ska
do męża — gdybyśmy go rzeczywiście
usynowili? Chłopiec taki śliczny i zdolny
niczym już nie będzie raził Jak myślisz
Andrzeju?
— Myślę — odpowiedział Herbeński —
że powinniśmy go usynowić
Odtąd dwunastoletni Stenio starannie
wychowany przez rodziców i nauczycieli
Elusia zdolny miły i rzeczywiście śliczny
wchodził ze zmianą nazwiska w obręb sfery
Łrystokratycznej w której od razu poczuł
się jakby z niej wyszedł — jakby nigdy
na sobie nie dźwigał bolesnego irzezwiska
"znajda"' i jakby nie było ani lat spędzo-nych
u Walczakowej ani lat spędzonych
na włóczędze i riodziejstwie
Pan Herbeński wysoki chudy z szaro-niebieski- mi
oczyma zasłoniętymi okulara-mi
brał często teraz Stenia w ramiona i
mówił:
— Teraz mój Steniu jesteś moim synem
i bratem Elusia Bardzo się cieszę bo jesteś
dobry i miły
Ale przybrany ojciec Stenia od lat cho-ry
na gruźlicę umarł w rok po wspólnym
wyjeździe do Szwajcarii Przebywał z dala
od swej rodziny w jakimś sanatorium do-kąd
często jeździła Marietta Herbeńska Na
pogrzebie Stenio poznał liczną rodzinę swe-g- o
przybranego ojca jakichś panów i panie
które całował po rękach i które go drażniły
głośnym podziwem dla jego urody
Jakaś stara dama wsparta na lasce su-rowa
i niemiła nazajutrz po pogrzebie we-zwała
go do siebie i wobec zebranych ciotek
i wujów miała coś w rodzaju mowy wy-głoszonej
w języku francuskim Była to
matka HerbeńsMego W dwa lata 'później
gdy Stenio zaczynał szesnasty rok życia- -
umarł Eluś Umierał pogodnie nit nie der---
ry wąsikami wydawał się ar-cyprozaic- zny i nieciekawy
Po koncercie Skriabina o-głosi- lem
w "Gazecie" sprawo-zdanie
utrzymane w stvlu
panagiryeznym Findeisen był
zdecydowanie niezadowolony
i otwarcie wyraził mi swe
zdumienie twierdząc iż osta
tnie utwory Skriabina nie ma
Ja nic wspólnego z muzyką
IU iUlNKUl U OMllUHUU
miał daleko idące konsekwen-cje
w mojej działalności po-nieważ
zwrócił na mnie uwa-gę
i zjednał sympatie obozu
modernistycznego który sku-piał
sie dokoła czasopisma
"Muzykalnyj Sowriemiennik"
Było ono redagowane przez
Andrzeja Rimskij-Korsak- O'
wa syna wielkiego kompozy
tora oraz przez hojnego me
cenasa Piotra Sufczynskiego
syna pewnego magnata cuk-rowniczego
Obfite zeszj ty
pisma wychodziły w pięknej
szacie raz na miesiąc o pcza
tvm co tygodnia ukazywały
się równie obfite biuletyny
nym Redakcja skupiała naj-wybitniejszych
pisarzy i kry-tyków
muzycznych owej do-by
ale w doborze współpra-cowników
Korsaków kierował
się również zasadniczą ten-dencją
pisma: nie było w nim
miejsca dla muzyków o po-glądach
zacofanych Akcja
pisma łączyła się ideowo z
organizacją koncertów po-święconych
wyłącznie muzy-ce
nowoczesnej Cykle tych
koncertów nosiły nazwę-"Wieczor-a
Sowricmtennoj
Muzyki" Wieczory muzyki
współczesnej na początku
miały ono charakter raczej e-litar- ny ale na kilka lat przed
wojną liczba zapraszanych go
ści była juz dość znaczna
Były to lata przełomowe w
dziejach muzyki rosyjskiej
Przedstawiciele wielkiej tra-dycji
idącej od Glinki Mu-sorgskie-go
Rimskij - Korsa-kow- a
który zmarł w 1908 r
zajmowali kierowniczo stano-wiska
w życiu muzycznym
kraju i cieszyli się uznaniem
i popularnością a jednak po-wszechna
uwaga zwracała sio
sponlanicznie do nowych
młodych kompozytorów Na-zwiska
Strawinskiego i Skria-bina
znane były już powsze-chnie
w Rosji obaj dosięgli
zenitu w swej twórczości je-szcze
przed rewolucją paź-dziernikową:
Strawiński w
"Święcie Wiosny" a Skriabin
Dokończenie na str 72
piał i na nic się nie skarżył był dobry ci-chy
i do końca trzymał w swojej rozpalo-nej
dłoni rękę Stenia Nic-- pozwolił płakać
bo — jak mówił — będzie zawsze przy Ste-niu
żeby Stenio o tym wiedział Nie opuści
nigdy swego brata
Na godzinę przed śmiercią prosił Stenia
by mu odpowiedział łiistorię Króla Lira
której nie zdążył przeczytać
śmierć Elusia była dla Stenia najsilniej-szym
wstrząsem w jego życiu Bolała go
samotność której nie mogło złagodzić za-pewnienie
Elusia że zawsze będzie przy
nim Nie wierzył w żadne życic pośmiertne
i nawet co ogarniało go lękiem i pustką
nie wierzył w Boga do którego modlił się
dawniej razem z Elusiem Świat był na
nowo wrogi i nieodgadniony Miał teraz
tylko swą przybraną matkę Mariettę Her-beńska
która nie umiała przeboleć straty
Elusia i męża' Całą miłość skupiła teraz na
Steniu którego zadręczała czułością a
zwłaszcza obawą o zdrowie Była gwałtow-na
nieopanowana i łatwo przechodziła od
rozpaczy do wielkiej radości
— Nie opuścisz mnie nigdy Steniu —
wołała z płaczem — Ten anioł Eluś dał
mi ciebie i w tobie także jego kocham
Pamiętaj ach pamiętaj że jesteśmy tylko
dwoje na świecie Ty dla mnie ja dla
ciebie
— Ależ tak mamo — uspokajał ją Stenio
— nie bój się niczego
Nieraz w nocy budziła go ze snu i spoza
łez zadawała niecierpliwe pytania:
— Czy mnie kochasz Steniu? Powiedz
czy mnie kochasz? Jestem taka sama Po-wiedz
Steniu
— Kocham cię mamo Ja też mam tylko
ciebie — zapewniał z lękiem
Stenio bał sie swej matki zarówno obja-wów
jej czułości jak i jej smutków jej
łez i skarg na los Nade wszystko jednak
nie znosił jej zachwytów nad swoją urodą
Herbeńska otaczała Stenia zbytkiem Lu-biła
z nim jeździć do jakichś krewnych i
znajomych aby ich olśnić urodą przybra-nego
syna Nieraz znów popadała w roz-pacz
na myśl że Stenio zakocha się i odej-dzie
od niej więc broniła go przed kobie-tami
i żądała szczegółowych wyjaśnień z
każdej znajomości jaką Stenio zawierał
Wydawało mu się nieraz że Marietta jest
nieszczęśliwa z jego powodu gdyż stale o
niego drży i niepokoi się
— Jesteś jeszcze dzieckiem — lubiła
powtarzać mimo że Stenio miał już lat
dziewiętnaście i kończył liceum w Bernie
— jesteś dzieckiem nieświadomym żyda
zwłaszcza kobiet Och kobiety Steniu —
wzdychała ponuro — kobiety cię zgubią
jeśli mnie nie posłuchasz Jestem już prze-de- ż
stara i żyję tylko dla dębie
Stenio wiedział że Marietta przesadza
Nie była stara przeriwnie często zwracała
na siebie jeszcze uwagę mężczyzn Było
coś południowego w jej urodzie — śniada
cera i czarne bardzo smutne oczy czarne
włosy które czesała gładko związując je
w dęzki węzeł opadający na kark Żywość
jej usposobienia i jej dągły niepokój nad-awały-
całej postaci coś młodzieńczego
Nowoczesny Polski Salon
Pikirnncri
"MARY'S HAIR STYLING"
Specjalność: modne UKjaaame
włosów — kolorowanie — roz- -
{nCnlnnfo łru-fil- a ondulacia
1211 BLOOR ST W TORONTO 4
w pobliżu Lansaowne Ae
TEL 532-517- 1 Otwarte wieczorami ll-P-- 9
JEDYNY POLSKI
SALON PIĘKNOŚCI
Waryars Beauty Parlor
Specjalizacja w trwałej
ondulacji "Permanent
Waves"
216 Bathurst St — 368-443- 2
PACZKi — DARY
PIENIĄDZE
BONY TOWAROWE
P E K A O
LEKI I ŻYWNOŚĆ
DO POLSKI
PACZKI I PIENIĄDZE
DO ZSSR
C A N I A G A
R R BATTAGLIA
811 Queen St W
Toronto Ont
Tel EM 4-55-
74
Adwokaci i Notariusze
A UUDZIUS BL
NOTARIUSZ
Adwokat z Wilna
408 Roncesvallcs Av Toronto
(róR Hounrd Park Ac)
Tel Biuro: 537-170- 8
SMieszK: yy-oio- o 3P
iKV' iLa- - """" "''"''
"'- -
IJMSCEgBJ
POLSKIE BIURO PODRÓŻY
mn%%
HIGH PARK TRAVEL CENTRĘ
JERZEGO ŁUCKIEGO
PodróJe Indywidualne wycieczki Ul joty okrętowo l samoloton- -
Sprowadzanie rodzin Dokumenty Orbis PEKAO zlecenia plenlcine
paczki lekarstwa -
Katalogi prospekty w ysł tamy na żądanie M
1574 BLOOR ST W — TORONTO 9 ONT — TEL 533-9494-- 71
'rAng'l!!"'"l-lJ- l "' 'i1--
1 "CTr ''--" ' "
RadforcPs
Special Ruh
Jest od lat znanym ikutecz-ny-m
środkiem na reumatyzm
artretyzm oraz wszelkiego ro-dzaju
bóle mie&ni Maść ta
przyniosła ulgę w cierpie-niach
tysiącom ludzi Już po
pierwszym użyciu odczujecie
duża poprawę
Zamówienia przyjmujemy
osobiście listownie i tclcfo- -
'"landis pharmacy
396 Queen St W Toronto
Tel 368-312- 6 — 368-212- 9
D0-- P
Okuliści
OKULISTKA
J T SZYDŁOWSKA
OD FDOA
BadanU oczu dobieranie szkieł
1 dopasowywanie "contnet lenses
— cod?lcnnlo od 10—7 soboty
vlqc7nle w lnnclt Rodzinach za
uprzednim porozumieniem
637 St Clair Avo W
Tel 532-879- 3
01-- P
OKULISTA
S BR0G0WSKI OD
412 Roncesvalles Avo
(blisko Houard Park)
Godziny przyjęć od 10— 030 oraz
za telefonicznym porozumieniem
Tel 531-425- 1 P
Lusiski jCX
? w ii
Wfl 1-3-
924 Vj J
-- oa St
W
124
RYSZARD
184B Bloor
-- jumi~Jfełvtjf
iMwl&a£l$
tt3£zmamza&
tTCt jmatŁ'iiyg'7 JsfiiMfBEM
h£f m
rozpocznie się --
naprawdę pomyślnie
dla Twych bliskich
w Polsce
jeśli teraz
zamówisz
paczkę PEKAO
wolna od cła
gwara n toSża na
w dostawie
M
UKao
392 Bay St Toronto
lub "dealer
=kJ
JiS OCZEK!WAME-- _ W? SZYBKIE
K30 GWARANTOWANE
Picnigdzc Leki Owoce
WcEiel róine materiały
1'riyjmujemy 7lcccnla telefo-nicznie
wysjlamy natychmlasł
HIGH PARK TRAVEL
CENTRĘ
JERZY ŁUCKI
1574 Dloor St W Toronto
TclS 3-9- 67 533-841- 7
'"-
-
Ki J" lL ' '' :
KRAKOWIANKA
BEAUTY SALON
1661 Dundas Street West
(pomledzv Lansrtowne l Urock)
- Tel 536037O
Poleca usługi: Nowoczesne
uczesania — Specjalność fryzury
wloczorowc — Stjlizowane
Ceny priyslępne 85-E- ł
D enty i
Dr JINDRA
Dr JINDRA
LEKARZE DENTYŚCI
przyjmują takŁcwlccżorani) lwi
soboty za uprzednim poroyunue- -
nlcm telefonicznym
lBSpadina Rdv22-084- 4
(powyżej Bloor) OP
Dr T L Granowskl
DENTYSTA CHIRURG
Mówi po polsku- - '
292 Spadina Ave - Toronto
Tel 368-903- 8
Dr V J Mellus
LEKARZ DENTYSTA
przyjmuje takie wieczorami 1 w
soboty za uprzednim porozumie- -
nlem telefonicznym
262 Ronce$vallet — 535-702- 5
37-- P
Dr W SADAUSKAS
LEKARZ DENTYSTA
Frzyjmujo za uprzednim tclefo-- l
niemym porozumieniom
Tel 531-425- 0 K Grenadier Rd
(drugi dom Rcncesvalles)
Okulista
Jyflf tM a i:niinc°ra™
Toronto 2B Ont EM 2-32- 26 Toronto Ont 921-37- 21
Oczy badamy okularj dostosowujemy do wszystkich
defektów wzroku na nerwowość na ból gło
Mówimy po polsku
368-212- 9 368-312- 6
SPTEEfl LAHDISA
462 QUEEN ST W TORONTO ONT
Obsługująca Polonię Kanadyjską od lat
Nadchodzi okres świąteczny posiadamy składzie wielki
wybór upominków gwiazdkowych: dla Pań — perfumy zna-nych
firm Chanel Nr 5 Lanvin Max Factor Helena Ru-binstein
Faberge Yardlcys itd dla Panów — przybory
toaletowe Old Spice Mac Factor i in zegarki pprtfcle
wieczne pióra oraz wiele innych
Zamówienia przyjmujemy listownfe osobiście lub telefo- -
nicznie
sa-p-i- oj
NAJWIĘKSZY ODDZIAŁ
MIĘDZYNARODOWEGO BIURA PODRÓŻY
!ENNEDY TRAUELBUREAU LTD
Ouni-- n W
aia m„
i?T
-- 17
101 10!
6
Wl
LE
77-E- 4
'iYr ":''-- l': "":-iii- !Ł
bwo
ś c
M
V
1-- P
od
'"iii ni
na
SPECJALNE WYCIECZKI NA BOŻE NARODZENIE
I NOWY ROK 1968 DO POLSKI
WYCIECZKA SAMOLOTEM
Odlot 17 i 20 grudnia 10C7 na 21 dni - $3?uOu
Plus kupony Orbisu wiza paszport
WYCIECZKA STATKIEM MS BATORY I SAMOLOTEM
Odjazd C grudnia z Quebecu powrót samolotem
8 stycznia 1968 - 562490
Zuracalcle się po bliższe informacje w Jczjku polskim
do naszych biur 8I-- P
Doktorzy Chiropraktyki w Toronto
B
Nowy196B'Rofe
STANISŁAW J LACH --
Roncesvalles Ave — LE 5-1- 21 Ir
LUCK-LUKOWS- KI „
U
St West — ROi 9-225- 9jl
'
RYSZARD S WYNN-W1MARSK- U
153 St Clair Ave W 1 — r --
923-6247'
Badanie i leczenieehoróbkrtgosłupa (krzyia) !aierwóvj
c
= Ji
lis:
:J
if)
!fl
J
r
VA
5'
it'
L~LL~4 x