Zwilazkowiec Alliancer, March 28, 1975

              STR 18
Adam Ciołkosz
Drugi tom zakrojonego warty pomiędzy dwiema grani- -
tomów wydawnictwa "Ar- - cami czasu Jedna nich jest
mid Kiajowu dokuiruntuch atak Niemiec Związek
1939 1945 obejmuje okres winki cl-iac- u 1941 loku
I Życzenia z Montreal I
fS: f
y
i
Ega v m H R W I m 0 ° Ml
na
r-ir- e z
w na So--
za- - w
U1 VVVVVVVV''VV'V'VVVVV
UTSOŁYCJ SH74T U7ELKMVOCVYCH
tc9:7sinm Kolportemm Oqłasza)ącym uę
w Znunhoucu Czytelnikom Pfyjactołom
i całej Polonu życzy
PRZEDSTAWICIEL "ZWIĄZKOWCA"
Tel 279-310- 1 i 843-780- 4
6100 Durocher Out - Montreal PQ j
WES0ŁYC7J ŚU'MT N7ELfMYOCVYCH
ŻYCZY
"Syrenka'' Pastry & Delicatessen
TADEUSZOSTWO MITROWSCY wlaśc
Wypiek tortów ciastek pączków
Dostarczamy do sklepów i domów
4371 Belanger Sr E — Montreal Que
Serdeczne Zliczenia Wesołych śiciąt Wielkanocnych
składa
V!C'S MEAT MARKET
WIKTOR LEŚNIAK właściciel
Pierwszorzędne wędliny własnego wyrobu
artykuły spożywcze i piwo
Dostarczamy do domów
2657 Rouen St — Tel 526-099- 1 Montreal Quebec
Wesołych Świąt Wielkanocnych życzy
FELIX MEAT MARKET
FELIKS MIS właśc
Wędliny własnego wyrobu i artykuły spożywcze
Na składzie piwo — Dostarczamy do domów
1903 Jolicoeur St — Tel 766-209- 4
Montreal PQ
!
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
SWOIM KLIENTOM I "CAŁEJ POLONU
ŻYCZY
WOLANSKI FUR CO REGD
Pierwszorzędnej jakości futra gotowe i szyte
na zamówienie i do miary
1449 Rue St Alexandre Suiłe 405
Tel: Bus 849-879- 3 — Res 733-850- 6
Montreal PQ
SLjLiuuiiii
K
— przez
z
w 1943 roku
Bl to okres dla
się
II wojny
tej
w czasie z na-tury
rzeczy jest armia Jeśli
chodzi o siły
na ich
się a
jest
innego
i
przez
Sztabu w
W tu
Polski
w
się a
ar-mii
Jeśli chodzi o
armie na
i o nich jest
i
się potem
je-s- h
chodzi o armię
w kraju nic ma
i Jest
co od
zasada sil by
w w
się
zadać cios
lecz armia
jest raz po raz
od tej i
te naizuca
mogą tu być
wsi na
i
na
armia nie
na te akcje
W II
końca
armii Z dniem 14
1942 roku ona
nazwę Armii dla
iż jest
Sił Jej
i —
był od 1940 roku
W ten
czy inny ona
liczne
i do stanu
się
1906
1715
1883 392
i 1689
4046
3167 i 36056
z dnia 1 marca 1943 roku
nr 396) Poza
co
takie jak
isTĘrmrwj'n i'!1" lii w unii n am wm -- ymm
llcioftjcli Jtcicfl lAicthaiiocnuch
POLSKIEMU DUCHOWIEŃSTWU KLIENTOM
PRZYJACIOŁOM ORAZ CAŁEJ POLONU
MONTREALSKIEJ SKŁADA
WŁAŚCICIEL FIRMY mmm travel
AUTORYZOWANY DEALER
do
itd
H gF
5255 JEAN WEST
drugą zerwanie Zwią-zek
Sowiecki stosunków dyplo-matycznych
rządem polskim
kwietniu
kształtowa-nia
polityki polskiej pod-czas
światowej naj-ważniejszy
Dobiegło końca for-mowanie
narzędzi pohtki
którymi wojny
polskie zbiojne
Zachodzie historia
kształtowania następnie
działań wojennych przed-miotem
wydawnictwa
podjekgo kontynuowanego
Komisje Historyczna Pol-skiego
Głównego Lon-dynie
omawianym wy-dawnictwie
Studium
Podziemnej Londynie publi-kuje
dokumentację dotyczącą
kształtowania następnie
działań zbrojnych polskiej
podziemnej
Zachodzie kolejność
wydaizeń relacji
oczywista przejrzysta: naj-pierw
formowanie
działania bojowe Natomiast
podziemna
kolejności przejrzystości
prawda przyjęta począt-ku
gromadzenia
ostatnim stadium wojny
okresie załamania Niemiec
nieprzyjacielowi
śmiertelny podziem-na
zmuszona
odstępować zasady wy-stępować
zbrojnie Konieczność
nieprzyjaciel przy-kładami
wysiedla-nie
ludności polskich
Lubelszczyźnie eksterminacja
ludności polskiej Zamoj-szczyźni- e
podziemna
mogła patrzeć bez-czynnie
okresie objętym tomem
dobiegło porządkowanie
podziemnej
lutego otrzymała
Krajowej za-znaczenia
składowa czę-ścią
Polskich Zbrojnych
dowódca duchem czynicie-le- m
stycznia
generał Stefan Rowecki
sposób wchłonęła
poczynania peryferyjne
zlikwidowała dążności odśrod-kowe
doprowadziła
bojowego wyrażającego
liczbami: plutonów peł-nych
plutonów szkieleto-wych
oficerów pod-chorążych
podoficerów
sztabowych oficerów
podchorążych
podoficerów liniowych (meldu-nek
dokument Armia
Krajową pozostały prawda
niektóre organizacje zbrojne
późniejsze Narodowe
szg!!rr?ii!?!:i Www
Załatwiający wysyłkę paczek Polskipieniędzy samochodów
zakup mieszkań
Adres: 1410 STANLEY MONTREAL QUE
TEL 288-5091288-9-
726
i£j-jjjLiij&-
_Y jiyiiwgfej' HiHjftyjjiiT: SSĘ
m
Wk
Jot: sof: z_Sc !iTi!0?T '" i{mi"ji w '"'mrrwwrM
Wesołych Świąt Wielkanocnych!
zijczą Polonii
Ltd
CHEVROLET — OLDSMOBILE
HAROLD CUMMINGS ROMAN TOKARZ
President General Service Manager
Samochody General Motors Produkcji
24 godzinna obsługa
TALON
MONTREAL-QUEBE- C
analogicznej
Kao
HAROLD CUMMIImGS
TEL 739-191- 1
[jl%jjjjhj£jgjiijjj£ 4a niimi ii tffa hhiiiihmiSj"1
"ZWIĄZKOWIEC" MARZEC (Mareh) piątek 28 - 1975 NR 2425
Siły Zbrojne Armia Ludowa i
Polska Armia Ludowa lecz ich
separatyzmu nie można było
przezwyciężyć żadnymi konce-sjami
natury organizacyjnej
Organizacje te chciały pozostać
poza nawiasem wspólnej walki
gdyż stawiały sobie własne ce-le
polityczne Ich słabość liczeb-na
— w zestawieniu z Aimia
Krajowa — wyszła na jaw w
dnach Powstania Warszawskie-go
Budowa Armii Krajowej i
określanie jej zadań bojowych
wymagało kontaktowania się
jej dowództwa z naczelnym w o
dżem podówczas przebywaja- -
cym w Londynie oraz z kie-rownictwem
politycznym pol-skiego
państwa podziemnego w
Warszawie Podczas jednak gdy
osoba naczelnego wodza była
wiadoma to kierownictwo pań
stwa podziemnego ukształtowało
się w sposób bezsporny dopie-ro
z koncern marca 1943 roku
do tego zaś czasu musiało do-wództwo
Armii Krajowej trwo-nić
czas 1 siły na próby wyrów
nania stosunków w zakresie w
zasadzie nie należącym do za
dań czynnika wojskowego Za
biegi te służyły zresztą za do-datkowa
argumentacje w oskar-żeniach
i podejrzeniach kiero
wanych przeciwko dowództwu
AK o zamiar podporządkowania
sobie życia politycznego a tak-że
uchwycenia w lęce pizysz
łych władz administracyjnych
Zupełnie błędne koncepcje po
działu obszaru państwowego
Polski na trzy niezależne od
siebie i kontaktujące się bez-pośrednio
z Londynem delega-tury
(Generalna Gubernia zie-mie
wcielone do Reichu i oku-pacja
sowiecka) a potem wy-znaczenie
głównego delegata
rządu (Cyryla Ratajskiego) z
góry przez Londyn bez uprzed-niej
konsultacji z przebywają-cymi
w kraju czynnikami poli-tycznymi
utrudniały i opóźnia-ły
scalenie społeczeństwa u-macni- anie
się autorytetu władz
państwa podziemnego a wresz-cie
harmonijna współpracę
czynnika wojskowego z czynni-kami
władzy cywilnej Stabili
zacja delegatury rządu nastąpi-ła
dopiero 21 kwietnia 1943 ro-ku
przetrwała ona w ówczes-ly- m
składzie do polowy roku
1945 do czasu samolikwidacji
władz Polski Podziemnej
Ale także na płaszczyźnie
wojskowej stosunki nie były
wolne od tarć i zacięć W okre-sie
objętym tomem I generał
Władysław Sikorski był co
prawda premierem rządu i na-czelnym
wodzem lecz pomię-dzy
naczelnym wodzem a kra
jową armią podziemną znajdo-wał
się komendant główny
Związku Walki Zbrojnej i mi-nister
kierujący sprawami orga-nizacji
wojskowej w kraju w
osobie generała Kazimierza
Sosnkowskiego W dniu 25 lip-ca
1941 roku Sosnkowski zre-zygnował
z udziału w rządzie
Powodem podania się do dy-misji
była różnica w ocenie u-kła- du
polsko sowieckiego tzw
układu Sikorski-Majs- ki Tego
samego dnia Sikorski zwolnił
Sosnkowskiego z funkcji ko-mendanta
głównego ZWZ prze-jął
tę funkcję osobiście i pod-porządkował
oddział VI sztabu
szefowi sztabu naczelnego wo-dza
(generałowi Tadeuszowi
Klimeckiemu) Rowecki meldo
wał Sikorskiemu (dokument nr
236) że odejście Sosnkowskie-go
od pracy wojskowej wywar-ło
w całym kraju wysoce ujem
ne wrażenie jako przejaw tarć
w łonie emigracji i jako zerwa-- '
nie współpracy obu generałów
tak cenionej przez ogół obywa-teli
a w szczególności przez
wojsko konspiracyjne "Pożąda-ne
byłoby" — meldował Ro-wecki
— "posunięcie które by
przywróciło współpracę wojsko-wą
obu panów generałów" ale
do tego nie doszło Sosnkowski
powrócił do pracy wojskowej
dopiero po zgonie Sikorskiego
Sikorski uznał meldunek Ro-weckiego
jako "co najmniej
niewłaściwy" (dokument nr
251) lecz już w dniu 10 lutego
1942 roku uznał za właściwe
stwierdzić "z wielką radością"
wspaniałe wyniki pracy Rowec-kiego
i przesłać mu wyrazy głę-bokiego
uznania (dokument nr
283) w dniu 1 maja tegoż ro-ku
nadał mu krzyż Virtuti Mi-lita- ri
IV klasy (dokument nr
300) w dniu 16 listopada te-goż
roku raz jeszcze wyraził
mu "pełne uznanie za ofiarną
niezwykle niebezpieczną służbę
wobec wroga" (dokument nr
349) Widzimy z dokumentów
jak z biegiem czasu intrygi tra-ciły
na skuteczności zaś bez'
względnie lojalny i ufny stosu-nek
Roweckiego do Sikorskiego
odnosił zwycięstwo co zresztą
łączyło się ściśle ze stopniowym
ale skutecznym podporządko-waniem
stosunków w kierow-nictwie
państwa podziemnego
2 kilku dokumentów dowiadu-jemy
się ze Sikorski nosił sie
z zamiarem natychmiastowego
przybycia do kraju z chwila
wybuchu powstania powszech-nego
w tym przypadku opar-ta
na wzajemnym zaufaniu
współpraca tych dwóch generał-ów
mogłaby dac znakomite
wyniki Jak wiemy nie doszło
do tego: Sikorski zginał nie-mal
równocześnie Rowecki do
stal sic w ręce Gestapo 1 zginał
w Berlinie zaś Powstanie Wai
szawskie w buchto w warun-kach
u których przybycie pre
miera rządu czy też naczelnego
wodza (od zgonu Sikorskiego
funkcje te bylv rozdzielone)
byłoby Manowczo niewskazane-prędze- j
czy później musiałby
mc dostać albo w niemieckie al-bo
w sowieckie icce
Największym walorem oma-wianego
tomu jest dokumentar-n- e
przedstawienie rozwoju sto-sunków
polsko sowieckich tak
w zakresie faktów dokonam eh
jak i w zakresie zamierzeń stro-ny
polskiej Wykładnia Sikor-skiego
wedle której układ z
dnia 30 lipca 1941 roku ozna-czał
powrót do granicy trakta-tu
ryskiego — jest znana Si-korski
uważał ze granice po-między
Polska a Rosja nie mo-gły
być postawione mocniej
jak przez przekreślenie układów
rozbiorczych zawartych przez
Niemcy 1 Rosję w czym się my-lił
W początkowym ujęciu sta-wianych
przez Sikorskiego wa-runków
w rozmowach z amba-sadorem
sowieckim Majskim
postawiony był warunek uzna-nia
status quo pod względem
granic pomiędzy Polska a
Związkiem Sowieckim "sprzed
1 września 1939 roku" (doku-ment
nr 190) w dalszych roz-mowach
Sikorski z tego warun-ku
zrezygnował Twierdził póź-niej
że uzyskanie w układach
z Rosja dalszych precyzji (poza
przekreśleniem układów roz-biorczych
z roku 1939) było
wykluczone co jest kwestią o-ce- ny
ale należy w tym wypad-ku
przyjąć że ocena Sikorskie-go
była trafna Sikorski zazna-czał
też że w swych rozmo-wach
z Stalinem w Moskwie nie
godził się na żadną dyskusję na
temat zmian przebiegu gra-nic
co jest prawdą To wszyst
cllliziir3x
ko jest znane Mniej znana jest
prognoza Sikorskiego co do
dalszego rozwoju wzajemmch
stosunków Nic dziwnego do-łumen- ty
na ten temat były taj-ne
Jest ich kilka z braku miej-sca
przytoczymy tylko jeden z
daty 28 listopada 1942 roku W
sprawie wschodniej gianicy
Polski przewidywał Sikorski
bezpośrednie wystąpienie rządu
polskiego wobec Rosji Sowiec-kiej
gdyby Rosja zamierzała
naiiiszac polska suweiennosc
teiy tonalną Sikorski wierzył
ze przekona RooseuOta o ko
nieczności solidarnego 1 moc
nego wystąpienia wobec Rosji
"byc może" — pisał do Rowec
kiego — "że rząd polski dopio-wadz- i
ostatecznie rząd sowiec
ki przy poparciu Wielkiej Biy
tanu 1 Stanów Zjednoczonych
do unania naszych praw na
wschodzie" przy czym jednak
zauważał na samym wstępie
swych rozważań: "Wszystko za
leży od lealnego układu sił w
danym momencie" (dokument
ni 357) Jak wiec wyobrażał so
bie lealny układ sil w konco
wym momencie wojny?
Należy oddać sprawiedliwość
Sikorskiemu jako wysoce uta
lentowanemu wodzowi Wypia-cowan- y
przez niego późna ie-siem- a
roku 1942 plan opeia
cjny przewidywał uderzenie
na Euiopę od południa przez
Bałkany 1 szybka synchroniza-cję
tej operacji z Arma Kra
jową w Polsce w celu przepio
wadzenia akcji zbrojnej na ty-łach
walczących na wschodzie
wojsk niemieckich odcięcie
tych wojsk od ugrupowania
wojsk niemieckich na zacho-dzie
pobicie jednych i diugich
w odosobnieniu (dokument nr
300) W dniu 23 listopada 1942
roku przekazał Sikorski Rowec
kiemu streszczenie swej oceny
sytuacji która przesiał w pierw-szych
dniach listoj ada prezy-dentowi
Rooseveltowi premie
iow i Churchillowi i szefowi
Głównego Sztabu Imperialnego
generałowi Alan Brookowi Na
zapytanie: kiedy uderzyć? od
powiadał: "jak długo istnieją
dwa fronty" a wiec wkrótce po
otwarciu frontu na zachodzie
Europy zaś na zapytanie: gdzie
uderzyć? dawał odpowiedź
przez Wiochy na Jugosławię 7
'Hi'l!!n!
dwoma wariantami trudniejszy-mi:
przez Turcję lub przez Gie
cje Taka opeiacja — snuł swe
plany Sikorski — ułatwiłaby
usadowienie wojsk angielskich
1 amerykańskich wzdłuż linii
Belgrad — Warszawa ważnej
dla odbudowy sił zbrojnych Polski Czechosłowacji i Ju
gosławn Reaktwizacja tych
państw szybko wzmocni alian
tow o nowe kontyimenty posia
dające znaczne doświadczenie
bojowe 1 dokument 111 354)
Sikorski przedłożył swój plan
Rooseeltou który — jak cz-ytamy
— "baidzo io skłamał do
tego piojektu opeiacy jnego '
(dokument nr 360) Lecz wyda-rzenia
potoczyły się lmnmi to
ami Nastąpiło spotkanie
Rooseelta z Chinchillem w
Casablance 14 24 stcznia 1943
loku 1 powzięcie tam decyzji
o wylądowaniu we Tiancji 1 we
Włoszech be? rozdzielania sil
niemieckich przez powstania w
Polsce 1 Czechosłowacji W tm
czasie dojrzewało tez zeiwanie
pomoc biytjskiej dla czetni
ków Draży lichajlowiC7a 1 na
wiązanie stosunków z paityznn
tanu Tity Turcja nie zamierza
la odstąpić od postawy neutral
nej droga przez Giecję bla
terenowo trudna Plan Sikor
skiego Mon przewidywał oko
lo czerwca 1943 roku gotowość
Armu Polskie 1 na Wschodzie 1
użycie jej w połączeniu 7 sila-nu
aliantów w kierunku na Bal
kany zawisł w powietrzu Tuk
czy owak Stalin nigdy nie dal
by swej zgody na ten plan a
Rooseelt nie zamierzał antago-nizować
Stalina odwiotnie —
szedł mu na ięke Podział Eu-ropy
na strefy operacyjne zos
tal ostatecznie ustalom na kon
ferencji w Teheranie w rok po
memnnale Sikorskiego ktoi w
tym czasie już nie żył ale gdy-by
żył — rozwój wydarzeń był-by
niezmienny dla wojsk pol-skich
było miejsce tylko w
związku opeiacyjnym z wojska-mi
brytyjskimi we Włoszech
ale nie dalej czyli nie bliżej
Polski
Sikoiski początkowo wyklu-czał
myśl o wejściu wojsk so-wieckich
na polski obszar pań-stwowy
od wschodu w pościgu
za wrogiem przed inwazja
wojsk alinackich od południa
HEISMn
Życzenia z
ig%imMmimmBM3§mm&mJM2
fii u 'bib k h b wb h nH p? MMuBr
sprzętu
Z biegiem czau wobec oczywi-tc- h
faktów klek wojsk nie-nrecki- ch
w Rosj na 1'kiaime
1 na Kaukazie mu-i- al zastana-wiać
się nad taka początkowo
v ykluczana przez nieco mo11- -
Oscia Jego instrukcje dla Ar-mii
Krajowej oparte bły o
trzy przesłanki a) podejmowa-nie
przez Polskę walki orężnej
z wkraczaiacynu do PoNki woj-ika- mi
sowieckimi bloby sza-leństwem
b) naUv sio przy-gotować
do ujawnienia u tm
pizypadku Ainui Kiaiowej
ciąż pry Mapie do 101 moluli-zac- u
c) Aimia Kiajowa po
winna stupie luk najsilniej
liczebnie manifestu iuc swoja
stiweiennośc 1 podkicslajac
uiij stosunek poAtuun do
Rosji Sowieckiej " 1'muot iw u
je ciunt' — powi tdunual Si-koiski
Roweckiego — do tog')
lodzaju postępowań'! Aimn
Kiajowej 1 kiuui na tcicnie
międz narodów 111 Na lm te-leni- e
1 w płaszczyźnie pdiucz
nej io7U7gnu sic łownie na-sze
granice (dokument 111
357) To lnło 28 listopada 1942
llkll
W kilka lgodni pitnicj do-dawał
Sikoiski Kiwnie w iu
diodepeszy do Roweckieco ze
stwieidzona wielokntnie oł
czasu deklaracji podpisanei w
Moskwie ze Stalinem wioga
nam postawa Rosji -- winna ulec
ymianie pi7 nuletm naci-sku
RooscNclta i Chuichilla
iMum podstawę by na to licnć
Jeżeli b 7ds nic udało sic o
siagnac tej zmiany to po moich
długich konfeienciach w Wa-szyngtonie
Amen kinie a mam
nadzieje i Anglicy oceniliby
ten fakt jako niemożność doga-dania
sie totalistyc7iiej Rosu 7
demokiacja Dla tci sprawy na-sze
stosunki 7 Rosja sa disiaj
sprawdzianem' i dokument ni
368) To było 6 lutego 1943 r
W niespełna 3 miesiące później
izad sowiecki zerwał stosunki
rządem polskim w Londuuo
Optymizm Sikoiskiego nie spra-wdzi!
się
Na wypadek gdyby wkrocze-nie
wojsk sowieckich na ziemie
polskie nastąpiło "zanim woj-ska
spizynuerzone do nas do-trą
i bez ścisłej umowy z na-mi"
— instruował Sikoiski R'o-Dokończe-nie
na str 19
KANADYJSKO-POLSK- A AGENCJA HANDLOWA
"5! i" 'Vi l1 s-- k
CANADIAN-POLIS- H TRADE AGENCY
1410 Stanley St Suitę 1113 MONTREAL Que H3A 1R2
Telefon: (514) 849-136- 1
BRANCH OFFICE "DALIMPEK LTD"
159 Bay St TORONTO 1 Ont Tel&fon (416) 366-607- 1
366-400- 5
WYŁĄCZNE PRZEDSTAWICIELSTWO POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW HANDLU
ZAGRANICZNEGO NA RYNKU KANADYJSKIM
w zakresie następujących artykułów:
— tekstylia i ubiory gotowe
— wyroby emaliowane śruby gwoździe druty materace
sprzęt sportowy artykuły gospodarstwa domowego inne
Jl fmt3%% UnDTElI nr-7(=tunr- v nwornwu i unr7vnp niiln Vrrrertmi
POLCOOP
CIECH
METALEKPORT
PEZETEL
KOPEK
COOPEXIM
Montreal
m
i
U
soków owocowych mioa Konserwy owocowo-warzywn- e tgei
konserwy mięsne
— sery i kazeina
— barwniki farmaceutyki chemikalia opony samo-chodowe
— obrabiarki narzędzia
— szkło okienne i ornamentowe
— wózki golfowe motocykle
— usługi dla górnictwa (consulting engineering) dostawy fej]
górniczego
— zabawki lalki galanteria skórzana wyroby szczotkarskie
Kanadyjsko-Polsk- a Agencja Handlowa
"DALiMPEX LT
SKŁADA NAJLEPSZE ŻYCZENIA ŚWIĄTECZNE
ffiD
[ir iCffigTiKiyp gai tii"7n}'"'? lriHiiiiyJ'5rTiiiiii rtZ7t ijm jłfr_ imiwii hi hi -- mmfwm'twv m jy wh MtjjiiTMiSj''" S5M
s f
n
i
- - - -
- i
-
" i i ' i i - -
- - -
-
-
-
i