Zwilazkowiec Alliancer, December 10, 1981

              [
— r1— -- ł— - - - — - ' V" '"'"7' '" J v 'A' O
H c ił
iMR 97' ZWltóKOWIEfi — czwartek 10 gmrtnfa 19B1 f StR 5
: : ' i —
Benedykt lleydcnhom Polonia Brazylijska
Wskazywaliśmy już kilka- -
krotnie iż na przestrzeni os- -
tatnich lat znacznie rozszc- -
rzyly się w Polsce badania
pioblcmatyki emigracyjnej —
i wszystkiego co z nią zwiaza- -
no — a więc dziejów poszczę- -
gólnycb skupisk polskich w
lóżnych krajach osiedlenia
się emigrantów bą one pro- -
wadzono przez historyków
socjologów demografów i ję-zykoznawców
Prace są sku-piono
w poszczególnych za-kładach
Polskiej Akademii
Nauk oraz odpowiednich ka
tedrach uniwersyteckich Pu
hliknin sio kilka rznsnnism „ r T vm ' uoVcuv t zagadnieniom z tym oczywi- -
scie ze i w innych czasopis- -
mach naukowych ukazują się
prace z tego zakresu
Brazylia była terenem
Mczcsnej emigracji z Polski
Powstał nawet termin -- go-raczka
brazylijska" świadczą- -
cv o masowym charakterze
emigracji w pewnym czasie
Przypada ta gorączka na lata
1890-9- 1 ale pierwsi emigran- -
ci przybyli do Brazylii w la- -
tach 1870-tyc- h i ocenia sie iż
do 1889 r było ich niewiele
ponad 8000 W 1972 r ukaza- -
la się praca Krzysztofa Gro- -
niowskiego "Polska emigra- -
cja zarobkowa w Brazylii
1871 _ 19H" Jest to znako- -
mile dzieło historyczne u- -
wzgledniajace szeroko spo- -
leczne i gospodarcze tło emi- -
gracji sytuację emigran- -
tów w 'kraju osiedlenia
Ściśle naukowych książek jest
jednak niewiele natomiast
sporo jest relacji sprawo- -
zdawczych literackich pa- -
mielnikarskich itp Zapewne
me należy zapomnieć o wici- -
kim poemacie Marii Konop- -
nickiei "Pan Balcer w Bra- -
zylii" który niejako uksztal- -
towal w snołeczenslwie nol- -
skim obraz emigranta pol- -
skiego w Brazylii Obraz lite- -
racki bvl oczywiście daleki od
rzeczywistości
W serii prac naukowych
zajmujących sie emigracja u- -
kazała się "Polonia brazylij- -
SKa iiaicina Kun wyioznia
sie to dzieło — dodajmy zna- -
komitc — pod Avieloma wzglę- -
darni i wysuwa sie na czoło
prac z tej dziedziny Przypom- -
mimy Je Mwdn Kul z
swoimi rodzicami profeso- -
Witoldem i Niną
rodobraj przygotował
diuku i opracował "Listy
emigrantów z Brazylii i
Zjednoczonych" opubli- -
kowal grupach
polskich w państwach latyno- -
'"laa resowan w
Slę ze ani
spodarstwo la o- - 0dro(1e nio
i 1111111 Ki pozostać w
1919
Z
i I " T rł L telefoniczną
w
Rd Tel
— (na
p'
L---Y m r
tt JL9ULJ gni --i
YOKKL CIlArEL 2357 Bloor SI W
767-315- 3
ze
rami Asso- -
do
Sta- -
nów
kilka prac o
prze- -
amerykańskich o
pioniemacn iycn krajów
Kula nie przeprowadzał
żadnych badań terenowych
nie był w Brazylii lecz oparł
sie wyłącznie na szerokiej
zie źródeł archiwnail0nyich znaj- - ei a „i
:nJin Śln 4p test ich śnnrn w rchiwum aki w
Warszawie Aulor 2badal zo
j'lnnwMihni_sterstwa ftwłnł „n
2wiazlui p0iaMw z Zagrani- -
Związku Harcerstwa Pol- -
1 J Paderewskieo
P Nikodema Warchałow- -
Mdcli zespoły PPS i
robotniczego W S Żongolło- -
wicza znajdujące sie w ar--
chiwum Komitecie Cen- -
Obok tego Ku- -
la przestudiował wszystko co
sie ukazało drukiem na
emigrantów polskich w Bra- - ły
zylii w tym pisma
polskie ukazujące się w Bra- -
zylii oraz niektóre pismo bra- -
zylijskie w języku portugal- -
skim
Em!gr°wal1 cllawyg"a" m z Ju przcz ę' aPy pi
}lz'skac ziemię a rożni agita--
wizy wysłannicy linnokręto- -
}s{c" Ppedslawiali Brazylię
Jak0 iaJ Sdzie
a ~ c° c" naJDaitzIC3 inlcle"
~~ cl°slana-- lle zecca- -
Cleikawe ze emigrujący "'"„" v
n°vv Ąienoczoncn poihM
crKmlAu'nJ y"vun Vonlln l-"J-l-
iU
"-"""- "
mfniiffii aniin "łlao tf M A IIOIA
Mumyeiiu- -j u=M
żuje Kula o strukturze i
pozycji polskiej emigracji
"Wybrali właściwie najcięższa i t
i na]Daiaziej mewaięcznu
drogę Nie skorzystali z szyb- -
procesu uprzemysłowię- -
ma który pozwoliłby iJmm za- -
równo na uzyskanie wyższej
życiowej Jak i „a wy
9£
li
Vi
f
DAli M I ITI
łWWW yyyyYyWAnńrrńrrńar
PAC TRAVEL& TOURS LTD
1640 Bloor Street West
Toronto Ontario
Tcl 531-444- 4 lub 532-332- 6
7-DNI-OWE
WYCIECZKI
TSS „STEFANEM BATORYM" od $47500
po rzece św Wawrzyńca „St Lawrence"
i „Saguenay River" Cruise
w od 10—31 lipca
SZEROKI WYBÓR W TURACH JEDNO- -
I DWUTYGODNIOWYCH NA SŁONECZNE POŁUDNIE:
FLORYDA MEKSYK HAWAJE BARBADOS
I WYSPY BAHAMA
SUNTOURS WARDAIR SKYLARK
TREASURE TOURSADVENTURE TOURS
Nasz personel chętnie udziela bliższych informacji
komunikacja elo „Kecie"
BEZPŁATNY PARKING
93C
5$$csV$v
i SMITH MONUMENT LTD
GRANITU MOSIĄDZU
WYKONDJFMY NAPISY
detaliczne ceny
wykonanie zamówień gwa-rancją
Nie zbieramy zamówień 4rogą
obsługa pokazem wy
ESTABL1SHED
vaehowe
punktów
349 769-067- 4
ST CLAIR wschóil
I
„n„Bi
Spraw
przy
tralnym
J0St dostatkiem ziemi
wal°
ftlu""1
1982
czasie
I
i
z
— z
JWVV&VV&V56%V#iVWWWfi!W
a
składzie fabrycznym (Innych
sprzedaży nie prowadzimy)
wiecz D King 231-346- 3
od Jane) Z7C27
ETC tiiss- - feŁJi ' Sn' r: -- r
li4-IG=3r-jyfl
UOclsvAtU5 CHAPI- Ł-
-- - 43u Kontcsvallcs AveT"~~" _
533-795- 4
FUNERAŁ DIRECTORS UM1TED
EiUbUtbtd ł7
KU aUPEL UDO HuronUrio SU 27-7- WJ
nm
$
ra
u i— flill r -- "- lt- - I lii
OtMhe-SIrecIFMllnuiljnCliap-ek
godniojszy tryb życia w wici- -
kich miastach W parze z tym
wkraczaliby w życie brazylij- -
skie
Kula wskazuje --że polskie
oynniki państwowe — a
przed nimi społeczne — po--
pierały kierunek osadnictwa
bo "Na koloniach
wynarodowienie nie grozi
piwnie w główne n asie
tu sio
™L# Polakiem gdy przybył
do ll poCzmval Się '"
ko d? katolicyzmu o narodo- -
-wośpciisasłwwejybmitanłyo dczoiawłaicezdzkialół- -
ry PozmcJ P°wroc cl° ' ol
których życie wojny światowej — na ciniacn doszło
obserwa- - organizacyjne Polonii była olicercm mia- - padkowego spotkania za-tor
i przez stała i natarczywa Między lem sobą sześćdziesięciu interesowanych poeją t wor
Kulc pisał iż chłop polski z
bezdomnego i głodującego
biedaka poczuł sie samodziel- -
nym wolnego kraju obywało- -
lem "Prostując plecy emi- -
grant dostizc£l nie tylko Bra- -
zylię ale również — a może
przede wszystkim —-kr- aj
który opuścił"
Kula słusznie podkreśla że
warunki krajowe uformowa- -
nastawienie emigrantów
bodajże do wszystkiego w no--
wym kraju Chcieli wiec tak
samo gospodarzyć
gleba i klimat były inne
Sprowadzali nasiona z kraju
nie potrafili — nawet nie
óbowali hodowli bydła
itp Z Polski przysyłano nrze- -
dc wszystkim instruktorów o- -
iwiato{vychi harrerskich a
llieliczni instruktorzy rolni
nJo zng] w Qgóle juj s]dch warunków# warszawa
była zainteresowana w propa- -
g'0waniu i utrzymaniu ciucha
narodowc„0 2ciyż przecież
izacl 1LP mowit o konieczno- -
śd uzyskania kolonii zanior
cgry a Brazylia bvla szcze- -
j
_
z _
#1
Jl
—
gólnym obiektem tych
sld _ nie byU pizyĘo(owani
do nowych warunków i nie
otrzymywali należytej
i'"n n"i "n u' 'M""rwn—n 7nrvv-v
-- r(jwn„ ~„ snan _ zasadnicza różnica
między imigrantami a władza- - „„v„11 T „Mci0„„lin}n „nn
JriikS„Tw™ nn
nacn Zjednoczonych i
rm Imia1i: łiiiulln I f
czenia swoich
811 Queen West —
T I £ CE-T- A Cl 004-JJ- H
w
C7 Mąka
C100 Cukier
s —
C101 Mąka
C8 do
toaletowe
oku ul manie polskości w
naj szerszym logo słowa zna'
czcniit hi obczyźnie Należało
więc w gruncie rzeczy chfo- -
nić tych imigrantów od via- -
cza nia sic w żvcic kraiu osie--
sm w byłem przy--
inny wojnie byłem
pod
cllenia od brania udziału w
organizacjach i związkach kra- -
j owych nawet od nauczę--
nia się języka Kula wskazu- -
je że gdy chodzi o najważ--
niejszy odcinek zachowania
względnie utrzymania
mości narodowci to dbali o
imigranci we własnym
zakresie — oni to bowiem
stworzył i zabezpieczali szkol- -
nicUyo polskie a nie czynniki
państwowe polskie
Błędne fałszywe i szkodli- -
we były 2amlcniccIa
sic w0 wiasnvm en
by)o propagowane i popiera- -
nc czynniki konsularne
stanowiskiem organizacji któ--
ra w zasadzie reprezentowała
punkt widzenia władz pol- -
skich a masą imigrantów nie
było wspólnej płaszczyzny
więcej - ich były wręcz
pizeciwstawne Ambitne
i
ninlne plany polityki
KP dyktowały błędne akcje w
Brazylii Instruktorzy jak i
wszyscy inni wysłannicy War- -
micli le realizo- -
wać poprzez organizacje mło- -
harcerstwo różne
stowarzyszenia których ce- -
lem było zachowanie
leżności narodu i państwa
polskiego Owszem Brazylia
jest dobra gościnna ale imi- -
grant należy do tam
jest jego prawdziwa ojczyzna
Nie powinien więc zbytnio
teresować sie tym krajem
jeszcze mniej jego mieszkań- -
owymi tubylcami Stoi
bowiem ponad nimi wywodzi
się z narodu o wyższej i znacz- -
starszej laiuurze
Takc stanowisko
-
"°"'u" bo przecież istniały tycznesro oradu Brazylii
mieni w rPDoimKa- - vv tam okręgi znaczna ilością osiadły imigrant ani
hrazvU1 amuicją jego oyio go- - ]udności poiskicj Emigranci tvm bardziej jego dzieci nie
rolne własne _ mo„lv ani tez cnciałv
czywiscie tendencja j Niep0(nocłe1 Pol
--ii
różnych
ba- -
Nowycli
działacza
PZPR
temat
oczywiście
wszystkiego
p°rt
Jesti
TT- -
—
kiego
lepy
fachowy
Dogodna stacji
CO
Hurtowe
łącznie
Wcston
EGL1NTON
skiego
mm
rolnego
zaczął
Hempel
jakkolwiek
zainte- -
pewna
ftHn!eionł
hana- -
swojej
Dostawa
rzy
ba
świado- -
dażenla
rządu
dzieżowe
przyna- -
do
Polski
musiało
getcie
w w
W bie
nazwi-wszystki- m
i
kto
państwowe
WVVWWMWVWVWW &
NAJWIĘKSZA FIRMA WYSYŁKOWA CANIAGA
EKSPRESOWA
lat
wielkomocarstwowe
in- -
nie
powszechne
sie zemścić niezależnie! s
od się nacjonalis- -
Ambicje kolonialne Polski
ziodzily się w okresie kiedy
kolonializm świecie
nli„lil niAMnirnnnin L-- ii ii_
v-'i-j"
i ov uv uiL
nJiSt-InUr- iI iŁnU mimn -
Nie miały one zresztą
£i'l UUJiU realnego pokrycia a
' „ Lu L:„ a i„„
' USo
droga podboju ogo- -
1 !_ -t-_-
l:i- nnl 1- -
ków państwowych były tylko
Toronto Ontario M6J
nŁA CTIO OUt-JM- A
DOSTAWA
%
§
8
5 lbs
10 lbs
3 lbs 53850
lbs $2850 $
v
lbs %
8 2
24 lbs fi
$
]y
Rej rząd X
'94'S:
ŻYWNOŚCIOWYCH DO
Podajemy tylko kilka zestawów żywnościowych
J z od cła
Cl 1 szynki 3 lbs
1 puska 3 lbs
2 szynki 15 lbs
1 puszka boczku 1
Proszek prania
Mydło
niego
PlanV
1474986
paczek
ZAMÓWIENIA PRZYJMUJEMY OSOBIŚCIE
LISTOWNIE LUB TELEFONICZNIE
Przyjmujemy również do wysyłki pakujemy
z Kanady paczki z własnymi art
do kg informacje na żądanie
pracy
pełni
m-nni- n
przez
celo
kolo- -
cami
gdyż
wagi
rNYvvyyvTlrvyofYryrvv''yvni Solarski Pharmacy Ltd
JUiJuJl (Naprzeciw kościoła św Kazimierza)
Właściciele: Solarski i S Salapatek
Szybka i tania wysyłka do Polski Agenda
Pckao Wysyłka paczek i pieniędzy Polski Polski
kartki i czasopisma t) Zioła Zakonnika Urząd
Sprzedaż biletów
Roncesvalles — Tel
81C
AAAWiWWMAAAAWWUmKkWWyWWWUWdWWWW'
na któi lco wybuchem
drugiej wojny światowej
W lalach 1!)fl0-tyc- h rozwi- -
na1 się w Brazylii pracl nacjo- -
nalistyczny który przybrał
formy szowinistyczne i silą
iaklu Uderzył we wszystkie
narodowościowe wlaś- -
ci wie w organizacje i stówa- -
izyszenia zachowujaee swoją
odrębność Oczywiście grupa
polska jej formy organiza- -
cyjne kierowane przez władze
Andrzej Staniszewski
Kazimierz
interwencja po cio
dwóch
cytowany tu- -
PACZEK
J
„Mając dwadzieścia lat —
spominał Kazimierz Wicrzyń- -
ski swoje przeżycia z
cizi z których po bil- -
wie pozostało dwunastu Byłem
dowódcą plutonu Rumunów z
którymi porozumiewałem się
nieomal ze słownikiem w ręku
to ludzie starsi Ja młokos
byłem ich dowódcą Pamiętani
ik mnie to żenowało My oh- -
cerowic gniliśmy razem z zol- -
nicreami Za ozylrimy w szkole
oiiccrskiej klub straceńców —
nazwa nic pou torc- -
ni- a-
Kariera Wicrzyń- -
skiego jak prawic wszystkich
twórców dwudziestolecia mię- -
dzywojennego pozostających pod
wpływem osobowo- -
ści Józefa Piłsudskiego zapo- -
wiadala się z początku błyskolli- -
wie szczęście przestało
sprzyjać ambitnemu oficerowi
Wierzyński chwili wybuchu
pierwszej wojny światowej wstę- -
puje do Legionu Wschodniego
obok brygady Piłsud- -
skiego ochotniczej polskiej for- -
macji wojskowej Formacja do- -
wouzona przez jozcia iiancra
wowcas kapitana za
złożenia wiernopoddanccj
sięgi zostaie rozwiązana prcz
władze austriackie Od lego dra
matycznego momentu zaczyna
się jedna z najcięższych prób
życiu Kazimierza
Wcielony do cesarsko-króle- w
skiej armii austriackiej zostaje
wysłany na front Po kilku mie- - ai:uncnatiu wuj:u„wu:mi uiunaiinu:jnu ai:v
i„ „„„mi nini rn ni u uitttut ujj jorkj iiłł iiuj- -
bliższe dwa lata będzie przeby- -
wał W obozie jenieckim W Itiaza- - „ i'-- -- r:__-- SS"Z- Tw "2uZ
dziennymi wydarzeniami „Swo--
i i_ l „ j_ _1
wał oficer rosyjski cks- -
sSTknylceh'° Ki uzrsnóawjomo's"e tegsoię jęrozsyykja- -
zachował elo końca życia
ouoz wiyiowafa jjiicuyiiarouo- -
wa Komisja Czerwonego Krzyża
zapytany czego najwięcej
trebuio zażądał pełnego wyda--
nia utworów rosyjskiego poety
Błoka! Otrzymał je i dużo z tego
poety Niestety
padło wszystko oprócz jednego
wiersa: Wenecja który nca- -
lał i doczekał sic opublikowania
choć nieprędko"
styczniu 1918 r Wierzyński
ucieka z obozu jenieckiego i do- -
cicra aż rlo Kijowa Póżnici
przedostaje się do kraju Kiedy
jesienią 1918 r znajdzie sic wre- -
szcie w Warszawie przeżyje
wraz z innymi pełna euforii
chwile odzyskania niepodległo--
ści Dla Wierzyńskiego tak jak
dla Kadcna-Bandrowskicg- o by- -
tego stało ich udziałem
latach
UOSOBIENIE
RADOŚCI ŻYCIA
Początek kariery
literackiej Wierzyńskiego zy-skał
wśród biografów tego
legendy artystycz--
SZyt 7anjos} Bracką
połda Staffa poety
swojego
C
l- - w w frrr r r - r r
V$!1$$SS£W
konsularne zosialy zaatako- -
wanc Uderzono również w
szkolnictwo polskie narzuca- -
jr)c mu — słusznie - oho- -
wiązek nauki języka portugal- -
skicuo oiaz hislotii Brazylii
kilku
Jan
pisarz
ceny
Byli
jest
przy- -
prc--
Najbardziej wymownym do- -
wodem błędnej polityki władz
polskich wobec imigrantów w
Brazylii było fiasko akcje re- -
krutacyjnej do wojska 19-1- 2
r Zgłosiło się 800 ochotni- -
ków wśród których nic było
z odpowiedzią co obdarzony
temperamentem debiutant uznał
zrazu za swoja klęskę Dopiero
ców Staff ocenit wiersze niko- -
mu nie znanego autora wręcz
entuzjastycznie Tak doszło do
wydania w 1919 r tomiku wici'- - sy pod znamiennym tytułem
„Wiosna i wino
zajmuje on historii polskiej
Xx miejsce wyjnt--
kowC) znakomicje ilustrujące
nas(roj p0WJzcchnCjo 0pfymiz- -
mU) jaki 7apanował naszyin
społccien3Uic po odzyskaniu
niepodległości 1918 r Poezja
Wieizyńskiego stała się symbo- -
lem tamtych casów i przjnio--
sła poecie niebywałe powodzc- -
nic Zresztą wartość zbioru
„Wiosna wino" nic nic straci- -
la na blasku naszych — jakże
odmiennych czasach Jeszcze
1961 r Maria Dąbrowska jed- -
nym z listów do Kazimierza
Wierzyńskiego pisała po prze- -
czytaniu „Wiosny i wina": „To
jest chyba najradośniejsza poc- -
o'a wszystkich czasów Al nic
do wiary że można było tyle
wspaniałej wydobyć z
mej umu i™™ iaiunnn um
wiięciikios jctiyny naprawcie nnoay i dc zasirccn szczękni
wy na tym świecie"
Sława poetycka przypadku
Wierzyńskiego znajdowała po-twierdzenie
także życiu pry-watnym
Uznanie krytyków i
publiczności idzie parze z
pierwszym i odwzajemnionym
uczuciem do Bronisławy Kojał
}0wicz — osoby o
ariySlKl (iramaiy
fZIlU_J= KLU- 1U WKlU-lUe UUSlilJU: :_
eo zona
Kiedy „Wiosna i wino" po
drugi ukaże się księgarniach
coraz bardiej znany poeta znów
' wojsku Jest rok
1920 i trwa wojna polsko-rosyj- -
blioteki żołnierza Polskico Ma
mowo nowncm i „uzicnniK
Kiiowskl" Kilowic Wnóżnieł- -
szym okrcsiC) ju2 w krajll ta
kich odpowiedzialnych funkcji
bcdzie sprawował oczywiście
wiecej Na brak uznanja Wic- -
ryński le2 nic mia} pnwa na
„ckać SpoSr6d iic71iych tomów
poezji gzczcgólnie jcdcn )ryn0
si mu sławe 0 zasiegll ogó]no
swiat0Wym „Laur olimpijski"
zbi6r wicrszy 0 tematyce spor--
lowej) jecia taklc posla
cie icgCndarne jak bramkarz
Zamora Erminio Spalla
Paavo Nur--
"" "siuj'"'y tuaiuju miym
medalem na Konkursie Literac- -
kim K Igrzysk Olimpijskich
Amsterdamie w 1928 roku
dziwnego że po takim wyróż--
nicniu Wierzyński wracał do
Warszawy jak triumfator który
zebrał możliwe
11S — trybunie podczas me
czu — zawzięcie rywalizujących
z sobą Polonii i (Warszawian-ki
Siedziałem w pobliżu i ob-serwowałem
lot medalu który
wirował w powietrzu i nieomyl-nie
lądował na dłoni poety Tej
7abaw ie towarzyszyły spojrze-nia
dziesiątków i setek kibiców
ówczesnym poetom i artystom
Po okresie cuforystycznyeh suk- -
cesów przychodziło gwałtowne
r -r -r— w r --r - ~r - - -- - --- - „--- _
uiic ptujiuiviuiu iu nit- - i( mc wciiouzuo liicnuuu noua przyszłego poeiy ourę-- sa PHsudczyków" utartym
co inaczej tych więc warunkach buń- - miasta i bliskiej okolicy — VWyCajcm szczególnie tych
Imigranci pragnęli przede czuczne deklaracje Ligi Mor- - pisze prof M Dluska — nic by- - którzy nosili
jeśli nie wyłącz- - skiej i Kolonialnej Świato- - ła zbyt ograniczona dJęki dziu- - sk£l) kicrowino ci0 specjalnych
nie dobrobytu umocnienia wego Związku Polaków z Za- - rom płocic i wyrozumiałości 7a(j'ai' AVicrzyńskicmu przypad-nie
w nowym kraju zabezpie- - granicy i oficjalnych czynni-- - wlady obozowej którą sprawo- - ło "lfi7ii0 rpflaowani Ri- -
nift
dzieci
przyszłości podczas gdy Pol- - wysoce szkodliwym pusloslo- - student Sorbony nim i ze swo- - }o c]ziś paniicta) że autor
Łka władze orga- - wiem Kula zaznacza że zro- - ją sympatią na mieście moskie- - wiosny i wina"' redagował
nizacje społeczne miały na zumiano to bardzo późno bo wską studentką żeńskich Wyż- - późniejszym czasie Ukraińskie
Street
I
Cukier
szawy
nawe
urodzenia
na całym
i -- łn:l-iPfrn
ziywu
„f'„„
koSi
w
IGI
gwarantowana) O
&
20
20 $2650
lbs
$3150
KRAJU
(Wszystkie łacznie przesyłką zwolnione
puszka
smalcu
puszki mielonej
Ib $3350
Szynka
i wysyłamy
ubezpieczone spożywczymi
10 Bliższe
30
lekarstw
do
Pocztowy
149 Ayenue 536-545- 2
piloci
Biupy
pierwszej
pierwszej
do
wojskowa
przemożnym
Później
drugiej
odmowę
Wierzyńskie
go
niższy
Kiedy
po- -
tłumaczył
W
illcratury
poezji
WUlliainOhCl
bokser
wszystkie
lego wojskowego oznaczać to zdobycia laury „Z tym złotym
będzie że nadchoda czasy naj- - krążkiem ręku zjawił się Wie-zaszczytnieis- zc
dyskontowania rzyński wspomina Adam Ga- -
co się
w poprzednich
błyskotliwej
twór- -
cy wymiary
i
Nic
—
ncj Gdy tylko Wierzyński jako — To Wierzyński to jego mc-- S
tako zadomowił się w Warsa- - dal olimpijski — słychać było
wie pierwszą sprawą zalał-- na trybunach"
wienia dawno już przemyślaną międzywojennej biografii
zajął się błyskawicznie i z nic- - Wierzyńskiego mamy do czynic-przeciętny- m
tupetem 'Jedyny nia ze zjawiskiem które często
swój bagaż walizkę pełną wicr- - towarzyszyło najwybitniejszym
na do Lco- -
którego u- -
ważał za mistrza Chciał
w
sa- -
barwnej indy
JU'
na
zasięgnąć opinii o wartości wewnętrzne załamanie kryzys
swych rękopisów z takim nama- - sił twórczych i krach szczęścia
szczenicm taszczonych prcz osobistego Ciekawe że współ-pó- ł
Rosji Tymczasem Staff jak cześni nic zawsze sobie zdawali
zwykle z olimpijskim spoko- - sprawę z tsch słabości swoich
jem cyzelował słowa i zwlekał pupili Tak było z Lechoniem
Łiiftł'LiłiMift'i&ft rsrw-r--r rr
w
w
w
w
w
w
w
w
w
raz
w
w
w
w
długodystansowiec
w
do
au--
w
nin
Z
w
cio
vt
w
w
w
w
do
W
KENNEDY TRAVEL BUREAU LTD
296 Queen St W Toronto Out M5V 2A1 8
Teł 362-322- 6 %
Bezpośrednie czartery do Warszawy Indywidualne
przeloty do Polski i innych krajów Europy Apex
Kupony Orbisu Wyrabianie wiz Sprowadzanie na stałe
i na wizytę 37C
ani jednego chłopa' --I wszy-scy
którzy przeżyli wojnę po-wiódł
i do Brazylii
Kula w oparciu o bogaty
materiał źródłowy przedsta-wił
jasno całą polską proble-matykę
emigracyjną w odnie-sieniu
do Brazylii ale nie-które
aspekty mogą mieć za-stosowanie
również do Kana-dy
Ścisłość i obiektywność
wymaga aby dodać że podob-ne
błędy w odniesieniu do
Wierzyński
podobnie z Wierzyńskim Ten
ostatni chyba nic miał godnego
siebie rywala jeżeli chodzi o
ogólne uznanie potwierdzone
m in Krzyżem Komandorskim
Polonia Restitula" Złotym
Wawrzynem Akademickim czy
Państwową Nagrodą Literacką
za całokształt twórczości A jed-nak
począwszy od połowy lat
dwudziestych poela przeżywa
wyraźny kryys wewnętrzny po-twierdo- ny
niepowodzeniami na-tury
osobistej {piciwsze mał-żeństwo
ulega rozbiciu drugą
żoną zostaje Halina z Pfcfferów
rozwiedziona ze znanym piani-stą
Henrykiem Stompką)
T'od koniec lal trzydziestych
Wierzyński jescze raz sięgnie
po laur poety narodowego tym
razem o wymiarach tragicznych
odzwierciedlających dzieje nie-szczęśliwego
narodu 27 sierpnia
1939 roku ogłasza swoja słynną
kassandryczną „Wstążkę" i
„Warszawianki" zapowiadającą
martyrologię narodu polskiego
W ciągu kilku dni następnych
powstaną wiersze o niezwykle
dramatycznej wymowie które
przyniosą Wicrzyńskicmu sławę
pierwszego barda walczącej Pol-ski
NAJBARDZIEJ POPULARNY
POETA EMIGRACYJNY
Bolesna decyzja o pozostaniu
poza krajem miała dla polskich
czytelników książek Ka-z- i mierzą
Wierzyńskiego wyjątkowo nie-korzystne
znaczenie W ciągu
kilkunastu lal krajowy odbiorca
został pozbawiony kontaktu z
jedną z najbardziej żywotnych
i artystycznie doskonałych twór-czości
Właściwie elo połowy lat
siedemdziesiątych jest to poezja
nic znana współczesnemu Pola-kowi
Jest to tym bardziej bole-sne
że w tym czasie tworzył
Wierzyński utwory które jak
uprzednio „Laur olimpijski"
przyniosły mu sławę niemal
światową Takim dziełem było
„Zycie Chopina" napisane na
stulecie śmierci słynnego kom-pozytora
Okoliczności powsta-nia
lego utworu znakomicie ilu-strują
los polskiego emigranta
coraz bardziej tracącego kon-takt
z polską rzeczywistością w
słowie poetyckim szukającego
szans porozumienia z odległym
narodem „Wiersze te stały się
dla mnie odnowieniem — pisze
Wierzyński o żyeiu Chopina
w tomie wspomnień Moja pry-watna
Amerykan wydanym w
Londynie w 19G6 r — Znalaz-łem
się jak my wszyscy sam
na sam z klęską bez żadnego
wpływu na cokolwiek w pełnym
poczuciu obezwładnienia I wte
swoich emigrantów popełnia-ły
inne państwa w tym znacz-nie
zasobniejsze i silniejszo
aniżeli Polska
Ale czy obecnie w bardzo
zmienionych warunkach rzą-dy
państw wyciągnęły należy-te
wnioski?
MARCIN KULA: Polonia
biazylijśka' — Ludowa Spół-dzielnia
Wydawnicza — War-szawa
1981 r„ str 232
dy właśnie na tym odludiu w
ciszy czasu upływającego wol-no
ocknęła się we mnie świa-domość
że mam w ięku instru-ment
który może mnie unieść
ponad klęskę'"
Ktokolwiek jesteś bez ojczyzny
Wstąp tu gdzie czekam
po kryjomu:
W ugornej pustce jałowizny
Będziemy razem nie mieć domu
Wielokrotnie w latach powo-jennej
emigracyjnej tułaczki
wracają tragiczne wydarzenia
wojenne Rodzina Wierzyńskicłi
wyszła z nich z ogromnymi stra-tami
Rodzice poety zmarli już
po powstaniu warszawskim w
czasie exodusu wypędzonej lud-ności
stolicy Dwaj bracia Wie-rzyńskiego
Bronisław i Hiero-nim
zginęli śmiercią bohate-rów
Pierwszy w Warszawie
drugi został zamęczony w Maj-danku
Ich dzieci Jan i Janina
polegli na powstańczej baryka-dzie
Przez długie lata będzie
poeta emigrant opłakiwał w
psalmach trenach i elegiach
swoich bliskich
W latach pięćdziesiątych Wie-rzyńsc- y
podejmują decyzję o
adoptowaniu bratanka Grzego-rza
syna Hieronima który gi-nął
w Majdanku Prawdopodob-nie
na taką postawę wywaiła
wpływ coraz bardiej wzmagają-ca
się nostalgia za krajem Wie-rzyński
znajdował sic bowiem
w sytuacji dla siebie paradok-salnej
Emigracyjne środowiska
honorowały jego twórczość naj-wyższym
uznaniem Szczególnie
okazale wypadły w 1964 r ob-choel- y
70-lcci- a poety i zarazem
50-leci- a jego twórczości Tym-czasem
odgłosy w kraju na te
i inne fakty były znikome Nic
więc dziwnego że nawet naj-drobniejszy
przejaw rodzimości
wyzwalał w poezji Wierzyńskie-go
nadzieję i melancholie Gr'v
i lego zabraknie dochodI do
coraz większego rozdźwięku z
krajem „Do końca życia Wie-rzyński
nic porzuca marzenia o
powrocie — pisze Maria Dłuska
— ale przyjmuje status emi-granta
Nastawienie jego do tej
rzeczywistości jaką oddycha
kraj staje się coraz bardziej ne-gatywne
a pozostawanie po 'a
krajem coraz mniej jest wycze-kiwaniem
a coraz bardziej opo-rem
widzianym w kategoriach
cnoty heroicznej" Jesienią 19"57
roku Wierzyński przeżył pierw-szy
poważny atak serca Na dru-gi
przyszło mu czekać prawie1
dwanaście lat 13 lutego 19(59 r
serce ostatecznie odmówiło po-słuszeństwa
FRANCJA W PAMIĘTNIKACH POLAKÓW
Antologia ze wstępem A Gaworskiego
Publikacja zawiera wybór fragmentów pamiętników wspo-mnień
i dzienników od XVI do XX wieku m in Stanisława
Augusta Poniatowskiego J Wybickiego J Lelewela
F Chopina S Wyspiańskiego J Paderewskiego G Zapol-skiej
i innych Zdjęcia ilustracje
Cena $1450 z przesyłką $1600 -
Do nabycia w księgarni „Związkowca" 1G38 Bloor St W
Toronto Ont 2U6P'4A8 Wysyłamy po uprzednim nade-słaniu
należności Czeki lub Money Order wystawiać na:
Polish Alliance Press
JAN PAWEŁ II '
ENCYKLIKA I (Odkupiciel człowieka)
$30O k z przesyłką $330
ENCYKLIKA II (O Bożym miłosierdziu)
$400 z przesyłką $440
ENCYKLIKA III (O pracy ludzkiej)
$450 z przesyłką $500
Do nabycia w księgarni „Związkowca" 1638 Bloor St W
Toronto Ont M6P 4A8 Wysyłamy po uprzednim nade-słaniu
należności Czeki łub Money Order- - wystawiać na:
Polish Alliance Press
ANTOLOGIA POEZJI UKRAIŃSKIEJ
Autorzy:
FLORIAN NIEUWAŻNY 1 JERZY PLE4NIAROWICZ
Poezja ukraińska od zarania jej dziejów do czasów najnow-szych
W alfabetycznym porzaelku podano noty biograficzne
tutorów poezji 1062 strony luksusowa oprawa 1 obwoluta
Cena dawna $1550 obecna $850 z przesyłką $950
Do nabycia w Księsarni „Związkowca" 1C38 Bloor St W
Toronto Ont MGP 4AS Wysyłamy po uprzednim otrzymaniu
należności Czeki lub Money Order prosimy wystawiać na
Polish Alliance Press