Zwilazkowiec Alliancer, July 21, 1956

              -- aaagjsaaffiahfls ir w rMtiMwlfatttaBUUłbifcJ n IJ"!N!JflSW"ł WCptfiUKWflWrfiMti" PI lflWTi(3' [WWWM' 1iM'rg'™'pwOTrW'' riwiM-y-ic-warjw- gtE JSf (:ut$ tKtw:'' ' HUicwłła
2s c e "
DODATEK dział
popularno-- dla
naukowy kobiet
Łiiuj Y V Ał VW fErfmmmi t~m 1 M §3 1 1 fes idzjecjjw
I u u u ual włł i u V ? 0 Sg
UaŁhfaA-Jrt- i
i
n1 l i- - ! IWWf-lfff-- m "Czyielnlcy
literacki Piszą" Sekcja Druga "ZWIĄZKOWIEC" LIPIEC (JULY)t2J — 1956 SNR 2? Second Secflon
:Df Wiktor TUREK
SIR CASIMIR OIOWSK
UPADEK POWSTANIA —
PRZYJAZD DO AMERYKI
Xie wiele zachowało się wiado- -
Boki o~przebiegu siuzoy uzowsKie- -
to w szeregacn powsiauwycu xu-mfow- ie
wymieniają wprawdzie
rereg nazwisk dowódców pod roz-r„m- i
których miał Gzowski słu- -
ijf wyliczają potyczki w których
u n!oc!nr)vrh nr7P7 fi7nw
n ranatii uuin-=- v --- - i
Vippo — ale między tymi infor- -
Ssi l ►na"ciami trafiają się sprzecznośrci
8 uniemożliwiające wytworzenie so-S- li
orawdziwego obrazu zdarzeń
i pi jEdno jest pewne: niektóre z opi--
ttSOW ŁaJiti r~ —
iW~3 -- -- łirrroni rir70cno rrt 0 guoM '"uh r-~- — - -- w
i bije z 17-t- o letniego rmoazienca
jednego z przywódców czy też na- -
t wodzów msureKcji poisiciej
i lab przypisując mu ogólnie donio- -
& wpływ na przebieg powstania
BaSas: bohater mógł w"powstaniu po- -
'crnaii sobie bardzo walecznie ale
pjostatecznie takich jak on 'żołnierzy
Li było tysiące i historia nie dostar- -
!ea Ź2dn)ch wskazówek które po-waliły"
fiy zaliczyć Gzowskiego do
osób które odegrały wybitniejszą
rolę ery to w politycznych czy też
r militarnych działaniach1 składając-ych
się na całość powstania listo
padowego
Niewierny dokładnie w jakim I
rłnrnin „„Klrniwm KJii7vł R7mvslril
i w powstaniu Biografowie wskazu
h ogólnie że posiadał on stopień
J oficerski względnie że poupadkii
H insurekcjrdzielił losy grupy oficer
stiej Niektórzy polscy historycy
mówią o stopniu porucznika lub
nawet majora 1) Z-uwa- gi na' mło-dy
wiek Gzowskiego oraz na stos-unkowo
dużą ilość oficerów jaki- -
nai dysponowała armia powstańcza
-- 4 - Jt vi -- 11! M— 1UUUM piipUSitiUL IX jezt'11
Kzowski posiadał w powstaniu' w
MijBfogóle stopień oficera to ćył' to" ja- -
(U aiUjJiCll U1£3£CJ iUUgl U lit! IUU
jcawet podchorążego '
3(Cieste wzmianki w życiorysach
Gzowskiego o jego udziale w wal-3v- li („„„„„i j JU1 Bern"'-''- - lutiuu} tu puu uowoaziwęm
£en_ Dwernickiego zda'ją się wska- -
Tfii że Gzowski uczestniczył w
jsyprawie Korpusu Dwernickiego
ifiMinwyn zarządzonej z rozkazu Reckiego P6 bitwie grobhow- -
eiNiektóre z biografii przyjmu- -
- U
Gzowski walczył
_
w tej ostr- - ' M-- r' Ł- - — - ►- ri - miwie izo z 1831) większość
"waaicze biografów wymienia Bore- - i
lisei jako miejsce potyczki w któ- -
I
Wg'J uzowski miał -nie - tvlkn' hpkpr I
Bczjó ale też zostać rannym Jak
' va ta' stoczona 19
ŁWelnia 1831 r pozostała nie roz-ygnie- ta
ale iuż w ldllm rini
ófBlej mały korpus Dwernickiego ilostał
osaczony przez Rosjan i 27 j'mia zmuszony był przekro- - fflt granicę galicyjską '"poczem
?tuj J 6 "uernowanie przez
liw'™ski msrioazł yslyię swięydroepstraećsjez tzewręy-- --
Włcych Moskali i znaleść się
awegach internowanych pow- - "mwwuszzła kdtóorykcrhaindaużpa„mczme'ść- -oz :Hwj a newna rA ™U
IKedl0M n3 teren Ameryki
$4 łuii ainnna wersja udziału
Si łeEO w nnłŁ-ct„!- „ łPgJe jessttkjieedyżnyacioryWsiyp:r_amw_ódwjziieą IfcrC łii„bzol:wsP_k_°lcbzreakł udzzei'ał bywł Fgfcobue ranny i że przy nie okazji_cudem tylko uniknął iiM' 7 me ma jednakże zgod-- M il° wbodhoatekroaleiwno TM„w?oiiaA„„h_
ICP?2Ch- - Niektóre rel"je mó--
&ŁSŁ :sf uuei5ee w 57Pro - b ' Udziałów 11(1™'! : Pl$'£ko' względnie Różvckie- - 'Z'ak ?dd2ia}y f--
e operowały l terenach i w różnvch UłŁIU ńMy się w Ga- - r„-- ""tiorzy aiiini-ri- - n-„- „„ er- - t" _ ' ""--J snilT - Je"ers) zdają
— — --w-njrvi
'7 wstaniu dr? nvr„'i: iiiisiir
'
Am
1
lta j - lich ""oczonych by
[
-- 1 W UUZlSł L-- r„ - ' mLZTt IW —' e po nęsce pow--
itjTU Itonrl? __j - wtłhA — uut Dezzasadnle
: " zowsxim OEloszone-- mlaZJednoczenl230-g- o
Gtwivi„ ""JTSOKa ranga ' zo- -
Jtt i-- mlanoanórgo
JtóJT' """ Powiania -t- pod-
'tśezSl- - ostatnia nominacja lŁłE-"™- ?:
ćo ud ~rf r" ''""' T —uamii' przez niego
Lieczrwlsttso Etopolł
m?
fłMriiC
7
i stania do niewoli rosyjskiej twier
dzi ze udało się Gzowskiemu po
kilku miesiącach zbiec do Stanów
Zjednoczonych Podobne supozycje
są nie tylko sprzeczne z najweze
śniejszyrin i najpełniejszymi rela
cjami o przekroczeniu przez Gzów
skiego granicy Galicji w szeregach
oddziałów powstańczych ale nie
odpowiadają danym jakie posiada-my
odnośnie do internowania
Gzowskiego w Austrii i warunków
w jakich się on znalazł na brzegach
Ameryki Dlatego za najwiarygod- -
niejszą musimy przyjąć przedsta-wwion- ą
wyżej wersję klóra głosi
że Gzowski znalazł się w Galicji z
koncern kwietnia 1831 r jako ie
den ze ściganych przez Rosjan żoł
nierzy Dwernickiego i że w tym
charakterze został on potem przez
Austrię internowanj'
Los polskich żołnierzy którzy w
końcowej fazie powstania oraz po
jego upadku przekroczyli granice
Galicji i zostali rozbrojeni i inter-nowani
przez Austrię — jest na
ogół znany Było tych żołnierzy o-ko- ło 20000 a wywodzili się oni
głównie z korpusu dowodzonego
przez gen Ramorino który prze
kroczył granicę austriacką 18 go
września '1831 ze wspomnianego
już korpusu gen Dwernickiego w
któ!"ym m[ał sl4yfi Gzowski oraz z
"mcJ"LU uuimaow gen iYorySKl
(wszedł do Galicji pod Satanowem
dnia 26 maja 1831) Kamieńskiego
oraz Różyckiego (te ostatnie od-działy
przekroczyły granicę 'w dru-giej
połowie września 1831 r) Od-działy
składające się na korpus
Dwernickiego po złożeniu broni w
Chlebanówce (6 5 1831) zostały
skierowane głównie do"Stanisławo-w- a
a potem rozlokowane w Sied-miogrodzie
Oficerów osadzono w
rożnych miejscowościach na Mora
wach Kiedy w październiku 1931
r ogłoszono pierwszą-amnesti- ę car-ską
ograniczoną tylko do szere-gowców"
i podoficerów — znaczna
część powstańców nie będących o-fićer- ami
skorzystała z otwartej
drogi powrotu Pewna część ofice--
nrtT również"™ 'brała povrót" bądź
na podstawie 'indywMual-Nc- h
woleń amnestyjnych bądź na 'pod'
stawie późniejszych ogólnych am- -
- estyj ogtaszanycn pr?ez wtaaze
- P V g ' U1CK
szoscf oficerów odmówiła Dowrotu ao r„i ruesiwa i siai - __ _
'Jłuzej przeciągnąć swoi pobyt w
Galicji gdzie rząd austriacki po
czątkowo nie czynił im większych
utrudnień i gdzie społeczeństwo
polskie niezmiernie gościnnie po-dejmowało
bohaterów nieszczęsne-go
zrywu listopadowego Wszyst-kim
internowanym bez względu na
to czy' znajdowali się w obozach
czy mieszkali prywatnie po mia-stach
— władze austriackie wy
płakały zasiłki Stopniowo — wła-dze
te 'zaczęły przeprowadzać reje-strację
osób pragnących wyjechać
na Zachód i pewna część powstań-ców
z końcem 1831 r i w ciągu
1832 r przedostała się na teren
Francji i Anglii gdzie wspólnie z
tymi b powstańcami którzy prze-szli
granicę pruską — utworzyła
zalążek naszej Wielkiej Emigracji
Liberalna w stosunku do pow-stańców
polskich polityka Wiednia
uległa zmianie dopiero w 1833 r w
związku z nieudałą wyprawą Zaliw- -
skiego (marzec - kwiecień 1833 r)
który zebrawszy we Francji małą
grupkę partyzantów — wybrał Ga
licję jako teren nieprzygotowane
go i z góry skazanego na niepowo-dzenie
wypadu na Królestwo Pod
wpływem presji Petersburga wła-dze
austriackie zaczęły naciskać na
powstańców aby decydowali się
na powrót pod panowanie rosyjskie
albo wyjeżdżali do innych krajów
Opornych zaczoły władze austria
ckie w fecie 1833 r wywozić z tere
nu Galicji na południe Większą
część Polaków skoncentrowano w
Brnie gdzie miano im wydać pasz-porty
do Francji względnie Anglii
gdzie faktycznie jednak osadzono
borii albo 'powrót do kraju —'albo
vyjazd 'do"Stanówr' Zjednoczonych
W połowie sierpnia 1833 r uwię-zionych
Polaków (byli nimi głów-nie
oficerowie) zaczęto przewozić
do Triestu gdzie dokonywane były
"ostaTeczne" formalności związane 'z
podróżą do Ameryki Nie wiemy
dokładnie czy i w jakim stopniu
uniemożliwiono tym ludziom pozy-skanVw- iz
do krajów europejskich
w których Cgłównie Ave Francji i
Anglii) większość z nich chciała
się' osiedlić niewątpliwie władze
austriackie użyły nacisku dla poz-bycia
się niewygodnych Polaków
Uzyskanie dla nich zezwolenia n3
rASłanów :' we wiezieniu — dając do wy- -
osiedlenie się w Ameryce było dla
tych władz neczą najwygodniejsza
Kilkuset kandydatów na niezupeł-nie
dobrowolną emigrację do Ame
ryki (jedyną alternatywą dla tych
ludzi był powrót pod panowania
rosyjskie na co oni nie chcieli się
zgodzić) trzymano w Trieście we
więzieniach zezwalając im wycho
dzić na miasto tylko pod eskortą
Ostatecznie dnia 22-g- o listopada
1833 r grupa 235 oficerów podo
ficerów i żołnierzy (niektóre źródła
wskazują na cyfrę 234 inne na 232)
została załadowana na pokład dwu
austriackich fregat "Guerrero" i
"Ehe" ("Guerriera" i "Hebe") któ-re
po długiej i burzliwej podróży
dobiły z nimi do portu nowojor
skiego dopiero 28-g- o marca 1834
r 2) Na jednej z tych fregat miał
m i znajdować się Kazimierz
Gzowski I jakkolwiek jak zoba-czymy
później nie tylko ten rok
(1834) jako data przybycia nasze-go
bohatera na teren Ameryki jest
kwestionowany ale wymienia się
zgoła inne okoliczności które miały
towarzyszyć osiedleniu się Gzow-skiego
w Stanach Zjednoczonych
— wydaje się nam że wszystkie
wiarygodne dokumenty pozostające
do dyspozycji historyka dają pod-stawę
do przyjęcia że Gzowski zna-lazł
się w Nowym Jorku nie wcze- -
śniej i nie później jak z końcem
marca 1834 r jako jeden z tych
powstańców którzy po internowa-niu
w Austrii wywiezieni zostali
do Ameryki z Triestu
2) Data ta której autentyczność mo-że
uchodzlć-z-a pewną w świetle pamięt-nika
Jufwiklewlcza ("Polacy w Amery-ce")
oraz" relacji Konarzewskiego a
takie zachowanch dokumentów (cjto-winjc- h
przez Hainana iw jego "śladach
polskich w Ameryce") została mjlnle
podana na 8 marca 1834 r w aktach
sprawy spadkowej po gon L Pacu W
związku z tjm 'prawdopodobnie tę
ostatnią datę przyjmują mjlnle jako
datę przejazdu Gzowskiego do Stanów
Zjednoczonych niektórzy jego biografo-wie
(C S Gzowski Roberłs Kaye
1 Inni)
W AUSTRALII ŚNIEŻYCE
W Australii która leży na po
P6"11 Jest obecnie
zima W zachodniej części spa
dly obfite śniegi jakich nie pa
miętają najstarsi mazie
WYBUCHY ATOMOWE
I POGODA
Najwyższe autorytety nauko-we
laureaci nagrody Nobla o-rze- kli
większością głosów że wy-buchy
atomowe nie mają wpływu
na pogodę
w Lindau ((Niemcy zacn) od-bywa
się 'zjazd laureatów nagro
dy Nobla Na 22 uczonych któ'
rzy otrzymali nagrodę Nobla w
dziale fizyki dwóch tylko oswiao
czyło że być może istniejezwią- -
zek między pogodą a wybucha-mi
atomowymi
t
SZCZĘŚLIWE
CZY FATALNE ŁÓŻKO
PanfLawrence urodziła w kli-nice
położniczej Norfolk Wirgi-nia
(USA) 9 lat temu pierwsze
dziecko Przydzielono jej wtedy
łóżko numer 332 W 6 lat później
Urodziła w tej samej klinice bliź-nięta
i znów dostała łóżko 332
W ub tyg po raz trzeci w tej
samej klinice urodziła trojaczki
i znów przydzielono jej łóżko
332 "Już więcej nie chcę łóżka
332" oświadczyła p iawrence
ŚLUBNE PERYPETIE
Do katedry w Forli "(póln Wio-chy)
przybyła policja oraz biskup
Forli z powodu --awantury pod-czas
ślubu Ksiądz odmówił w
ostatniej chwili udzielenia ilubu
oświadczając że suknia panny
młodej jest nieprzyzwoita Pioz-zloszczo- ny
pan młody uderzył
księdza pięścią w oko i zwalił go
z nóg Ślubu udzielił sam biskup"
ale przedtem panna młoda nało-żyła
na suknię żakiet
TiiiAiinrm vvł pnv nar7pr!7pni i—
deeó podbiegła młoda płacząca
KUUJUia i OUUdiu un nucie w
chustkę niemowlę- - mówiąc "To
jest twoja zabierz ją w po-dróż
poślubną" PSnna młoda
zemdlała Wezwano "policję któ-ra
wyprowadziła --młodakobietę
Gdy panna młoda oprzytomnia-ła
ślub odbył się normalnie
SZKOŁY NIEMIECKIE
ZAGRANICĄ
Rząd zachodnio-niemieck- l zakła
dla dzieci e--
migrantów niemieckich w Kana
dzie Australii Ekwadorze Hiszpa
nii i Eoliwii
onserwowanie w niskiej
Wiadomo' na ogół że niska tem-peratura
działa zabójczo na życie
Najdotkliwiej odczuwają to rolnicy
i ogrodnicy którzy nieraz na sku- tek nagłego nastania przymrozków
w okresie wiosennym ponoszą du-że
straty w zbiorach świeżo zasa-dzone
do gruntu sadzonki giną a
kwiaty drzew owocowych marzną
i opadają
O zabójczym działaniu zimna
wiadomo też z obserwacji zwierząt
w zimie Ileż to wróbli czy wron
ginie w okresie dużych mrozów
Znane" są też wypadki zamarznię-cia
ludzi Najczęściej zdarza się'to
u pijaków którzy wracając w sta-ni- e
nietrzeźwym zasypiają gdzieś
na drodze aby się nigdy nie obu
dzić Nawiasem mówiąc alkóliol
szczególnie sprzyja za'marznięciu
mimo pozornego działania rozgrze
wającego jakie odczuwa się po
wypiciu kieliszka wódki 'ha mrozie'
"Wypity alkohol powoduje bowiem
rozszerzenie' się naczyA krwlo-nolnyc- h
w skórze co daje miłe
uczucie rozgrzania ale z drugiej
strony powoduje utratę ciepła or-ganizmu
w
Mimo tych przykładów niewąt-pliwie
niekorzystnego wpływu zim
na na żywe organizmy sprawa nie
przedstawia się tak prosto Tempe-ratura
ciała człowieka a także
wszystkich ssaków i ptaków utrzy-muje
się stale" na niezmiennym po-ziomie
niezależnie od tego czy w
otoczeniu jest zimno czy" gorąco
U człowieka zdrowego ciepłota cia-ła
wynosi '366° C Zwierzęta stało-cieplne
też mają temperaturę cinła
zbliżoną do temperatury człowie-ka
W stanie zdrowia nie ulega
ona prawie 'zmianom przez' całe ży-rów- no
u człowieka jak' i zwierzę-cia
V '
Istnieją jednak pewne „stało-ciepln- e
zwierzęta" u których wy--
"Cir
ŻĄDAJĄ ODSZKODOWAŃ '
8 krajów Europy zachodniej za-żądało
od Niemiec zachodnich od-szkodowań
dla ich obywateli któ-f-z- y
padli ofiarami prześladowań
hitlerowskich
♦ '
OFIARY BURZY
Olbrzymi wiąz w czasie burzy w
Kcsvick (Ontario) zwalił się na
samochód zabijając 7 pasażerów w
tym dwoje dzieci
NIE KŁÓCIĆ SIE
W MAŁŻEŃSTWIE
Eksperci z 11 krajów Europy
"zachodniej zebrani na konferen-cji
w Londynie doszli do prze-konania
że nieszczęśliwe pożycie
małżeńskie może doprowadzić
tak męża jak i żonę" do rozwoju
wrzodów żołądkowych i do cho-rób
serca
PLAGA MYSZY
Plaga myszy w Nowei Polu
dniowej Walii (Australia) gdzie
szkodniki te nawiedziły miasta
doprowadza mieszkańców do roz-paczy
Koty i psy są wyczerpane
walką z myszami i chore z prze-jedzenia
Zapasy trucizny na my-szy
wyczerpały się Mieszkańcy
próbują bronić się kopiąc rowy
dookoła domów które następnie
wypełniają wodą
MIŁE ZAJĘCIE DLA
POLICJANTÓW
A Crookes były zastępca wójta
gminy Toronto (nie mieszać z mia-stem)
rozpoczął kampanię o wpro-wadzenie
zakazu noszenia krótkich
spodenek (sborts) przez kobiety
59-let- ni ojciec miasta nie(moźe fcip
patrzeć na tego rodzaju' akcesoria
mody- - Uważa że kobiety specja-lnie
skracają spodenki by męż-czyźni
za nimi biegali ' Biedny
Crookes widocznie nie mogąc bie-cać- 1
bo iest za stary i może ma
astmę domaga 'się by f policja za- -
— - -- i '' „
lczv heda mierzyć spondenki kobie
tom na ulicach oświadczyli 'że nie
mieliby nic przeciwko temu gdyby
inrzonynie robiły oio"awaniur
PIORUN Z JASNEGO NIEBA
Piorun"z niezaebmurzonego nie-ba
uderzył w trzechrobotników
pracujących w pcu pod Liebnitz
(Austria) Zostali oni "ciężko po
parzeni
OWCĄ PALI PAPIEROSY
- Owca na' wvspie' Korfu wzbudz3
podziw mieszkańcowi ponieważ pije
piwo pali papierosy i je biszkopty
Właściciel owcy prowadzi !jąles- -
dciennśe na smyczy razem z psem
po' południu do kawiarni
Podczas ślubu w kWiele włtraymywala każdą kobietę i w ra-- --
„V _ - krotSZYChi snodtnek -- 17j nnszpnia
-- ""Y-" niz 24 cale nakiaaaia kary ro-sta- h przed ołtarzem do pana młoijc-anc- i -p- ytani przez reporterów
iłiu
córka
da szkołyrniemieckie
życia
stępuje sezonowe obniżanie się
temperatury- - Przykładem jest
niedźwiedź a w jeszcze większym
stopniu — nietoperz Tak niedź-wiedź
jak i nietoperz w okresie
zimowym gdy temperatura otocze-nia
jest niska zapadają w sen zi-mowy
stanowiący swego rodzaju
odrętwienie całego organizmu Od
snu normalnego jednak różni się
ono przede wszystkim długością —
może trwać nieprzerwanie kilka-dziesiąt
dni W tym czasie obser-wuje
się płytki i rzadki słabo zna-czony
oddech serce bije wolno
gdy byśmy nacięli tętnicę takiego
zwierzęcia krew sączyłaby się z
niej bardzo wolno ponieważ jej
ciśnienie jest słabe Temperatura
?S ciała vjest w tym okresie wyral
nie obniżona i wynosi dwadzieśuia
kilka stopni W okresie snu zwi-erzchni
się nie porusza ani nie
przyjmuje1 pokarmu Nietoperze
wiszą na strychach czy u stropu
grot górskich niedźwiedzie zaś
śpią skulone w jamach i wykro-tach
Sen zimowy nietoperzy czy nledź-więdz- T jest jednym z przykładów
przystosowania się organizmu do
niesprzyjających warunków życia
Są trudności w zdobyciu pokarmu
t niska' temperatura otoczenia Sen
pozwala zwierzętom na przetrwa
nie tego okresu w najoszczędniej-sz- y
dla organizmu sposób Orga-nizm
ich zużywa wprawdzie w
czasie snu nagromadzone- - w nim
zapasy ale bardzo powoli i dzięki
obniżonej przemianie materii star-czy
ich zazwyczaj na całą zimę O
zależności snu zimowego od wa-runków
klimatycznych świadczy to
że niedźwiedzie nie zasypiają snem
zimowym albo często go przerywa
ją1 jeżeli 'zima ma przebieg łagod
ny jest ciepła 1 bezśnieżna:
Do niedawna zjawisko to" interc
sowalo naukowców jako dziwne
i dość rzadko" spotykane w przy-rodzie
Ostatnio sen zimowy1 a' ra
czej podobny stan sztucznie" wy wo'
ływany został wykorzystany" W me
dycynie w' walce' o życie" człowie-ka
Stan w jakim się znajdują
śpiące snem zimowym zwierzęta
idealnie nadaje się do przeprowa-dzenia
zabiegów chirurgicznych
Odczuwanie bólu jest wtedy zmniej-szone
ciśnienie krwi tak' niskie
że przecięcie naczyń krwionośnych
które jest nie do uniknięcia przy
dużych zabiegach chirurgicznych
nie powoduje dużego krwawienia
Chirurdz próbowali wywołać u
człowieka za pomocą'' silnego
ochładzania' ciała stan przypomi-nający
senzimowy Chorego ota
czało się przed opercją gumowymi
workami z lodem i wyziębiało lak
dalece że temperatura jego spa-dała
z normalnej wynoszącej
3GG st C do około 28 ft C Wte-dy
chory zapadał w stan odrętwie-nia
Spał nie czując bólu 'częstość
oddechów i czynność serca uległy
zwolnieniu a ciśnienie krwi w na-czyniach
tętniczych spadało tak
że rana operacyjna prawie nie
krwawiła Po dłuższym lub krót-szym
czasie z powrotem podnoszo
no temperaturę ciała chorego —
wbrew przypuszczeniom nie dosta-wał
nawet kataru Oczywiście prez
cały czas chory musi być pod czuj-ną
i troskliwą opieką lekarską
Metoda oziębiania jest o tyle
korzystną że nie wymaga stosowa- -
ma narkozy która w mniejszym
lub większym stopniu wywołuje
wstrząs szkodliwy dla organizmu
Obecnie oprócz okładania lodem
i trzymania chorych w specjal-nych
"lodówkach" stosuje się
środki farmaceutyczne które tak
zmieniają przemianę materii ?e
upodabniają ją do typu przemiany
materii zwierząt śpiących snem
zimowym Jest to metoda prost-sza}
mniej kłopotliwa ale ciągle
jeszcze niedoskonała
Na tym nie kończą się jednak
osiągnięcia medycyny związane z
działaniem 'niskich temperatur na
organizm Sprawa ta dotyczy bo-wić- m
również temperatur napraw
dę niskich bo sięgających od mi-nus
70 st_ C do minuss 120 jst C
Temperaturę minus 79 st C ma
dwutlenek węgla gazuchodzący w
postaci banieczek z wody sodowej
który daje się zestalić'! w postaci
tak zwanego suchego lodu jest
używany do chłodzenia Jeszcze
niższą temperaturę ma' skroplone
powietrze które' jako ciecz 'daje
się przechowywać' w butelkach
Oblanie ręki takim płynem jest
równie groźne jak włożenie do
płomienia palnika gazowego
Jak się okazało drobnoustroje
Czarjwnu (e które powodują cho- -
roby zakaźne jak i tektóreżsądla
temperaturze
człowieka nieszkodliwe) umiesz-czono
w' takich niskićir temperatu-rach
jak temepratura suchego lo-du
czy ciekłego powietrza — nie
giną a po ogrzaniu mogą dalej żyć
i rozmnażać się Co więcej prze-- I
konano się że i tkanki zwierząt
ciepłokrwistych takich jak mysz
czyszczur w pewnych warunkach
mogą także znosić bardzo niskie
temperatury Muszą być jednak
bardzo szybko zamrażane i' odpo
wlednio rozmrażane Nie podobna
oczywiście wrzucić' do ciekłego po-wietrza
całej myszy a potem ocze-kiwać
że po wyjęciu z butelki
ogrzeje sic 1 zacznie spacerować
po stole Ale jeJelt np drobny
fragment chrząstki myszy zamrozi
się suchym lodem po rozmrożeniu
można 'się przekonać że część ko-mórek
tej chrząstki' na nowo po-dejmie
czynności życiowe'
Praktyczną dziedziną v której
wykorzystuje' się konserwujący
wpływ niskich temperatur na tkan-ki
są tak zwanc "banki1 kostne"
Znajdują' się one obecnie przy
każdej nowoczesnej klinice leczą-cej
choroby kośd Czy to w choro-bach
wrodzonych czy też przy du-żych
ubytkach wywołanych na
Książka Helenie Modrzejewskiej
Anton! Gronowicz urodzony1
Rudliri wykształcony na" Uniwer-sytecie
Jana" Kazimierza yc Lwo-wie
miał Jui za sobą reputację jed-nego
z_ czołowych" piór młodszego
pokolenia pisarzy' polskich' gdy
przybył do" Sianów Zjednoczonych
W'1038 r' Wybuclwojnya później
objęcie rządów w Polsce przez' re-żim
komunistyczny' zatrzymały
zdolnego~pisarza WAmćryco gdzie"
wkrótce zdobył sobie uznanie" no-welami"
artykułami i poczjamlktó-r-e
zaczęły 'ukazywać się w wlćlu
amerykańskich czasopismach Grp
nowjcź'śwfctriic opanmvił-jfzy- k
angielski li z równą swobodą" wy-pówladaslc'w-tym
pierwotnie ob
cym mii mcdltimi językowym co
w '"mowie ojczystej Gronowicz' z
pow-odzeńicmpróbbw-al
swoich' sił
w 'biografiach wielkich muzyków
— 'Czajkowskiego Chopina i Rach-maninowa
Ostatnio 'zainteresowa-nia
Jego odwróciły się od sfery (o-nó- w
i ześrodkowaly się na scenie
teatralnej W rezultacie Gronowicz
obdarzył nas" biografią najgenial-niejszej
artystki polskiej Heleny
Modrzejewskiej (1)
Modrzejewska była nlejylkonaj
wybitniejsza aktorka 'sceny pol
skicj zdobyła ona sobie talcżc Świa
towy rozgłos jako nieśmiertelna
odtwórczyni ról szekspirowskich
Przy całym swoim geniuszu dra-matycznym
Modrzejewska jako'ar-tystk- a
polska byłaby miinó wszy-stko
gwiazdą lokalną 1 nie pozo-stawiłaby
trwałych śladów w" histo-rii
teatru światowego Taki jest
już niewdzięczny los mniejszych
narodów Koleje życia Modrzejew-skiej
ułożyły jednak inaczej
Urodzona w 1842 roku występu-jąca
na scenie już w wieku J9 lat
wyjechała w 1870 r wjazzmężcm
Karolem Chłapowskim do Kalifor-nii
i zaledwie w rok później zaczęła
występować w San Francisco w ję-zyku
angielskim — od samego po-czątku
z olbrzymim powodzeniem
Modrzejewska trafiła na odpo-wiednią"
chwilę Teatr europejski
przeżywał epokę bajecznego 'rokwi-t- u
Ameryka budziła właśnie
do samodzielnego życia kulturalne-go
1 z właściwym sobie młodzień-czym
rozmachem wszła wprzód sied-miomilowy- ml
krokami Rozwój
środków komunikacyjnych zbliżał
odległesod siebie kontynenty! po-zwalał
na tryumfalne tburnees ar-tystyczne
po obydwu stronach
oceanu Były to wielkie dnirteatru
gdy ludziom jeszcze nfe śniło
ó kinie gdy świat rozbrzmiewa! słś£
wą takich gwiazd 'scenicznych jak"
Sa"ra Bernhardt Eleonora Duśe
Fanny Dayenjiort Ada Rchan a
Zj mężczyzn —Edwin Boolh„Mau-riće- "
Barrymore i wielu innych
mniej głośnych" W plejadzieYe-nialńyc- ff
odtwórców Modrzejewska
była jedną z największych zapewne
'największą" Jej potężny talent dra
matyczny- - jaśniała najczystszym
wręcz olśniewającym blaskiem w
kobiecych rolachWjwiększego drą-matopisar- za
wszystkich Wczasów —'
Szekspira KiedyjModrzejewska od-lwarza!apostacie'-
Ofelii Julii Des-dcmo- ńy
Rozalindy Wioli Kleopa-try
1'Ladyfacb'eUi kiedy nasycała
je całą głębią swego płomiennego
uczucia wzbijała' się ku szczytom
arłj-zmu- ) zaćmiewając tąktewlWne
im i j__
jBJW J„ „ — "-'- Tii ~~" JJJ=kZir'- -
~"
'Ł — t-- "Uaai'1'Lr rin -- (igJBJaSJKTTlSifliiSKBifff!?''
przykład przer nowolwór'lub gruź-licę
— trzeba te kościpo prostu
łatać Najłatwiej i najlepiej goją
się one' w tedy E'dy na inlejscejbH-kująceg- o'
kawałka ' wszczepia' 'ślę
własną koś'Ć pacjenta pobraną z'
innego miejsca Mimowie' '{akltą
bieg najlepiej udaje "się --~ nie
zawsze Jednak rnoińa go stosowa
ponieważ wymaga okaleczenia5 cho-rego
w miejscu do tej' poryzdro-wy- m
Dlatego tez gdy1 zaczęto po-szukiwać
Innego źródła k'ocf któ-re'
rnoznaby1 wszczepiać człowieko-wi
okazało się że doMego celu
o
się
się
się
tej
l nadają się 'doskonale koścPclcfecc
7 jednego cielęcia można" pobrać
sporo kości to też starczą one dla
oddziału szpitalnego na dłuższy
okres Przechowuje się je w spój-cjalnyc- h
warunkach we wspo-mnianym
juł banku kostnym Jest
to po prostu SpeCJatiefio typu lo-dówka
zamrażająca "do"" temperatu-ry
minus-3- 0 stC' itoścFprzccho-wywane- "
w 'tych warunkach" kon-serwują
się doskonale 1 po prze-szczepieniu
choremu dobrze' "się
zrastają
( Badania nad wpływem niskich
temperatur prowadzone są stosun-kowo
od niedawna 1 w przysźlÓŚcf
należy się spodziewać wlolii jesz-cze
cennych odkryć w tej diie-dzirtle- :-
rywalki jąkSarc'Bendiardtrij:ico-nór- ę
puse -
_
'
Witana jako suwercnny geniusz
sceny Modrce'Jcwska'blysMzaiajak
meteor na niebie-toatrainy-m'
Eu-ropy
1 Stanów" ZJcjlr(oczohyćJivGj7i
Jej ńcljwycalystcyśiączńo tłumy
podstopywlćllćloj artystkli polskiej
siały się tholdy niezliczonych wiel-biele- li
joj!lalęnfur wiParyżu 'l{Lon
dynie New Yorku l SanLFrancUcp
Modrzejewska 'zdawała się śtifpać
po "fółach 'ftWcc' lekkjm krokiem'
od sukcesu dosukcMU! Tylko ''de-moniczna
potęga jc'j( gry1 zdobywa
jąca slc naj nlgdynlcprzę wyźizójią
silc ekspresji w 'ińterprętacjlj tra-gićzny- cli heroin i Szck]śpJro śwląti-ćzy- łą
-- żć 'życlóosóblślogenialńó)
artyUkIfneskłada1pscVsamyrc!i
tylko 'tęcźowycli bjasków jak Jej
kariera 'sceniczna
Kim właśclwlcębyla Helena Mo-drzeJewska{~'Jjko]a-k'torkai
jako
kobieta?' Jakie były jej) początki! i
jakie pniźyclć"rnodćl6walyjeJ pro-fil
'"psychiczny póelębiajncJcj1 nie-samowity
talent rwydóbywając na
jaw ukryte "źródła jej islły ducho-wej?
żeby zfaleźćjOdpowicTlna te
llympodóbnc pytania'trzel)a prze--
czyiac zascynującą Książkę urono-- 1
wlcza Możedkklobył tak'do-brz- c
przygofówany do skreślenia
portretu tejd wuczypznej artystki
Jak le'nw pisarz pojskoamcrykańśkl
który' z jellnakpwa wrażliwością
f
li-mie"
wykryć plemienne korzenie'
osobowości swojej bohaterki' "ćoT
occnlćporypjącyrytm życia naj-większej'
sYcny świata— docho-dzących
'do dojrzałości Stanów Zje-dnoczonych
Jedną z zalet książki
Gronowlcza jest jej szczerości Au-tor
nlczcgoz życia Modrzejewskiej
nie skrywa przed czytelnikiem
Książka Jego ló 'opowieść o blas-kach
i cieniach tego nlczwyczajne
go życia opowieść o małżeństwach
ł przygodach Modrzejewskiej o jej
tragicznej miłości młodzieńczej o'
jej namiętnościach wzlotach I roz-paczy
a także o (trawiącej ją całą
miłości fdoi sztuki Książka Grono-wlcza
zalnteresujekażdcgomlłośnl-k- a
teatru Czytelnik polski znajdzie
wnlej jeszcztćcoś' więcej t~"z wni-kliwością
i sympatią określony por-tret
wielkiej Polki'
(1) — "Modjeska HcrLIfe and
I)veś" by Antoni' Gronowicz' Tho-mas
Yośeloff Publisher Inc—
New York ' "" T ''
$20000000 DLA INDII1
PomocKanady dlaIndii w ra- mach "Planu Colombo" dojdzie
(15 $20000000 'Hindusi otrzy-mają
'generatory turbiny trans-formatory
iwyposażenie techni-czne
"dó wielkich siłowni na"trzet'
ce Kiindah) które zaopatrywać
" " f- -
KOMUNIŚCI
NIE ZADOWOLENI'
Z WYJAŚNIEŃ MOSKWY
Kanadyjska partia komunisty-czna'
której] oficjalna' Tńazwa
bnmi "Progresywna"PartiafPfa-cy- "
oświadczyła' ze' komentarze '
sowieckiej partii'komuniśtvcznei
odnośnie dyktatury Stalina śą
iucvtjauJllilJt)Lu iuiAzewicy po- - winnidokładnie wyjaśnić dlacze-go
pozwolili czerwonemu "dykta-torowi
na "popełnienie tak stra-sznych
zbrodni
fi