Zwilazkowiec Alliancer, April 01, 1961

              -- saesaKa5afc i&w #n fWMIr-J- K -- H- „ "jmt ~j- - ija-Wyi-w
ł jf tfTitrT'ŁlJn:JaXfJj'TlŁrin'-- ' Bi#"1 y " '"" """'""'yw --V5i Sfr ?£
iw!if ?
m ?S
--str 12 "ZWIĄZKOWIEC" KWIECIEfl (April) Sobora 1 — 1961 __ — : '
-- c=rH b?fŻZEMAZ TORONTO Gzwo r TBlltfMnnA
ŻYCZENIA Z TORONTO
:
T
t ł
$
!' "I
i -- ł
1 '3
i h
Pr
ViRh t r
{I U!
ii i
ii
f ' 1 '"In 1
' II
i 'i %
JM
'i -
Ił J'
' r ¥
'
fi-- '
IŁ -
l1
fti1
V- -
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA
"SPOKOJNYCH WESOŁYCH ŚWIĄT SKŁADA
(K --:fv:
'ił JĘ
r m tl
%
i'
P
jiaq- - #:
I
-- -' " Vtt
W
Jf '"„-&£- £
ł _ IrI llUk II V 'J
c
Hygrade Paini & Wallpaper Co
czyszczenia i sondowania podłóg i parkctów
! B & tny umiarkowane — Wypożyczamy maszyny
M Największy skład farb — papieru tapetowania
M?J23St-John'- s
j
L„iittiNluailvenł szc ż'wzenia - -
okazji
Świąt Wielkanocnych
zasyła
4flT „L_J„
do
do
Rd
fĘ
Toronto
fiaHAM- - SKLEP' SPOŻYWCZY
ZNANY ZJE SWYCH WYROBÓW MASAIISKICII tłni0T -- i WĘDLINIARSKICH
jf _
WDundas
i
3
9
''
--- ---- - -- K MIKA
Sf W — Tel LE 1-1-
006
WESOŁYCH ŚWIAT WIELKANOCNYCH iU ŻYCZY SWEJ ICLIENTELI 1'w £ & J HARDWARE
jj?5- - iiuaruware oiore & nunumig)
""7oJi3l'Polski skład towarów żelaznych i farb
M3 JÓZEF STEFANIAK — właściciel
7-04- 64
'Jf '745Quen'StW Toronlo Tol EM 6-48-
63
Wif - ttt' HTVV EztsUotŻó0zIJSUZSCwZiĘątŚCWIAiolIkaRndAcDnyOcŚliCI '' "'
Ot
_ TłAT A rTA T3TvTT A- - 'Tl'-srHTT-tlT
n f
S1" ' Wanda PFrańcTsiok' Lisowscy — właściciele r r Poleca kwiaty — piękne świeże "tanie
i uf m!"fe™ił-clK10- - uroczysi°sci
aSóBalliursIS (kolo Dundas) — Teł EM 80797
_ v „jłĄDCSNYCU ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
' ŻYCZY SWYM ODBIORCOM I PRZYJACIOŁOM
' " --- -1: - - ALANA FURS
- v- - Sprzedażjiajnowsych fasonów
przeróbka naprawy przechowalnia
676iYonge SI Toronlo " Tel WA 5-34-
41
A- --- o --ffr- JJJ-W
' - -- 1
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA WIELICANOCNE
składa swej Klienteli i Polonii
JOHN F STRÓZ BIA
POLSKI ADWOKAT I OBROŃCA
L(t PREMIER TRUST BUILDING
t
19 Riclimonirsirw nnlCńl'!??"''1 "" 'T-'rfc- nti iiir- -
lltt '"" "" Kl-M-łOt- ł
DUŻO SZCZĘŚCIA 1 RADOŚCI
z okazji Swląt Wielkanocnych
swejKlienteli i całej Polonii
składa
Uh i HENRY'S BARBER SHOP
POL5KI-ZAKŁA- D FRYZJERSKI"
OTr 1273 DundasJJ W
wio Liovercourij
H Jaskula '
' I' I ™ "' viii i
ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH W
składa
Tnrniłlrt
DIJCHESS LADIES WEAR f Posiadamy ną składzie duiywybór' ubrań i sukienek
__ _„ r„viiiy veny umiarKowanc
-- ~'632Queen SftW
Pi™ J b! MT iTnuviyuilil ai05t
— Toronło m
' '- -- - - r r - -- ??
i -- i
Moc serdecznych życzeń vw
T0
WlCTk-A7ynrMvr- ir ™rłf &
"ŚWIĄT
-- składa
Avlakicicl'
RO
l"""J
t'Sit'H
"" fi
A
♦#
--rS
DNIPRO OIL GO LTD
fliil
flft
ji'- - _ 'l i=via: '
Sr M3a ''-- i
Czyścimy "furnacy" svoinIi
odbiorcom oliwy oraz do--' Starczamy Oliwn nnalnira i
II
W
Onł
pj
w
HI
204 Balhursl Sł_ Toronlo 2-- B Oiil" Sm6539' H
J ™% B!°°r Sł E
--- J °shavya - st Jb°762] S
Podczas zjazdu b asystentów
i absolwentów Polskiego Obozu
Akademickiego przy WSH w St
Gallen jaki miał miejsce w St
Gallen (Szwajcaria) w dniach 19
i 20 listopada 1960 r zjawił się
dr Antoni Gołaś wraz z "synem"
Słowo "syn" ujmuję w nawias po-nieważ
był to jego przybrany chło-piec
Gołasia' znalem bardzo dobrze z
okresu istnienia Obozu Akademic-kiego
Leczył swój wzrok miał do-legliwości
w związku z raną otrzy-maną
na froncie i przejściami w
obozie jenieckim z którego zdołał
uciec Podczas pobtu w obozie
gen Prugar-Kettlin- g przypiął mu
do piersi "Krzyż Walecznych" za
wyczyny bojowe na froncie
Na ogół wszyscy lubieliśmy Go-łasia
Był wesołym uprzejmym
i zawsze uczynnym Nie przywiązy-wał
jednak wagi do studiów
Nic więc dziwnego że skoro po-wiedziano
mi że jest doktorem po
prostu szeroko otwarłem oczy
Drugą sensacją był jego dorasta-jący
"syn"
Przyparłem więc Gołasia do mu
ru! Zaczął opowiadać
— Syna wywalczyłem sobie! —
oświadczył dr Gołaś patrząc z
dumą na dorastającego młodzień-ca
który mu towarzyszył — Nie
"łatwa to była 'sprawa
ZBIERANIE SIERÓT
— Pod koniec wojny Szwajcaria
postanowiła przyjść z pomocą na
rodom uwolnionym z okupacji hit-lerowskiej
Wychodząc z założenia
że podczas wojny najwięcej ucier
piały dzieci Szwajcarski Czerwo
ny Krzyż wybudował całe osiedle
w Trogon zwane "wioską dzieci"
(Kinderdorf) lub leż "wioską Pc-slalozzicg-o"
by uczcić wielkiego
pedagoga Pcstalozzicgo Szwajcara
z pochodzenia
Do wioski zaczął sprowadzać z
poszczcgólnycii krajów Czerwony
Krzyż sieroty by tu mogły one jak
najprędzej zapomnąć o okropno
ściach wojny
W 1046 roku Szwajcarski Czer
wony Krzyż zwrócił się do mnie
czy nie udałbym się do Polski
by przywieźć stamtąd sieroty
Propozycja spodobała ml się
Otrzymałem szwajcarskie dokumen
ty podróżne i wyjechałem do Pol
ski Chodząc po ulicach zburzonej
Warszawy 'zbierałem l zw "dzieci
niczyje" Nazbierałem ich szesna--
scioro przy czym najmłodszą
dziewczynkę musiałem dosłownie
kupić od żebraczki płacąc za dziec-ko
500 złotych
Biedna to dziewczynka Profesor
Michałowski z kliniki dziecięcej
stwierdził u niej dziury sucho-tnicz- e
w płucach rachityczne nogi
rachityczne plamy na oku zaro- -
piałe uszy Orzekł że dziewczynka
umrze w drodze
Wobec tego w polskim minister
stwie zdrowia i szwajcarskim po
selstwie w Warszawie zażądano ode
mnie oświadczenia na piśmie że
biorę na siebie wszystkie kon
sekwencje jakie spadną na mnie
na skutek śmierci dziecka oraz po
niosę koszta pogrzebu Odpowied
nie papierki podpisałem nic ma- -
"jącinńej "altefńatywy
Dzieci zebrane przeze mnie były
brudne zawszone pokryte wrzoda-mi
Niedożywione opuchłe z głodu
miały cerę ziemistą Ubrane w
łachmanach miały spodnie uszyte
z koców które szczególnie dały się
we znaki dziewczynkom
W DRODZE DO SZWAJCARII
— Transportowanie tej biedoty"
do Szwajcarii — mówi dr Gołaś
1 — to odmienny problem który do-prowadzał
mnie do szalu Amba-sada
rosyjska w Warszawie sta-nowczo
odmówiła mi wydania po-zwolenia
na transport dzieci przez
sowiecką zonę w Austrii
Na szczęście przy pomocy swo-ich
i różnych łapówek udało mi
się uzyskać "bokiem" paszport
zbiorowy
Za dolary amerykańskie i szwa-jcarską
czekoladę a częściowo i z
litości polscy kolejarze dali mi
osobny wagon Boże co to hj J za
wagon! Stara dwuosiowa buda
przedwojennej czwartej klasy z
połamanymi ławkami bez szyb
brudna i zawszona
Na podłodze poukładaliśmy wor
ki ze siomą w aacnu z pomocą
chłopców wybiłem dziurę i wsta
wiłem w nią mrę kominkową że-laznego
piecyka zakupionego na
Karcelaku gdyż była zima a mrozy
dochodziły do 35 stopni Celsjusza
Zabraliśmy opał i żywność którą
dostarczyła nam UNRRA i posel
stwo szwajcarskie Podczas posto
ju w Katowicach zakupiłem do-datkowo
tonę węgla i pół kubika
drzewa
Na granicy czeskiej zatrzymał
nas oddział rosyjski a dowódca
jego oświadczył że na drugi dzień
(był to wieczór) wagon zostanie
doczepionydotpociągu sowieckiego
i cbiEci wrócą do~War&awy albo
może pojadą dalej-- j _„
Na szczęście słyszeli to polscy
żołnierze i kiedy rosyjski patrol
poszedł dalej po cichu popchnęli
mój wagon na stronę czeską aż
do stacji Tam znów za 10 dolarów
kolejarze czescy doczepili wagon
nasz do pociągu który odchodził
do Pragi
W Pradze przez 24 godziny mu-siałem
załatwiać formalności prze-wozowe
aby dostać się do Austrii
Za 6' dolarów butelkę wódki i 10
konserw mięsnch czescy koleja-rze
doczepili nasz wagon do sto-jącej
na uboczu lokomotywy i włą-czyli
parę W dobrze ogrzanym po
raz pierwszy wasonie dzieci za-padły
od razu w sen a ja biega-łem
po mieście i załatwiałem
sprawy
Na granicy austriackiej miejsco-wi
kolejarze za 5 dolarów i 10 kon-serw
w ostatnim momencie kiedy
pociąg miał odchodzić do zony
amerykańskiej doczepili do niego
nasz wagon nic pytając o zgodę
kontroli rosyjskiej
Tuż kiedy mieliśmy wjechać do
zony amerykańskiej do naszego
wagonu wdarł się żołnierz rosyjski
i prosił by go zabrać gdyż chce
wybrać wolność Zabrałem i jego
Dopiero u Amerykanów ode-tchnąłem
z ulgą
W SZWAJCARII
— Kiedy po tygodniu wreszcie
nasz wagon dotarł do Buchs w
Szwajcarii okoliczna ludność przy
bywała na dworzec całymi piel
grzymkami by zobaczyć niesamo
wity transport i wagon Dziennika
rze z pism szwajcarskich i zagra
nicznjch robili zdjęcia i spisywali
wrażenia oraz opowiadania dzieci
A były one naprawdę wstrząsa
jące Spora grupka dzieci była
świadkami rozstrzelania rodziców
przez gestapowców Jeden z chłop-ców
widział jak brunatni bandyci
wpadli do jego domu powalili na
podłogę matkę zgwałcili ją a w
końcu bagnetami zabili Inny znów
ranny w nogęzostał wrzucony do
masowego grobu wraz z ciałami
swych rodziców i innych powstań-ców
schwytanych i rozstrzelanych
przez Niemców Zdołał się jednak
wygramolić spod ciał wypełznąć z
masowej mogiły' i ukryć
Po odbyciu kwarantanny i od-wszen- iu
w samą wigilię Bożego
Narodzenia w 1016 roku dzieci zo-stały
odwiezione do ośrodka "Pe- -
stalozzi-Dorf- " w Trogen
WALKA O DZIECI
— W ośrodku Pestalozzi były
dwa polskie domy W jednym prze-bywały
dzieci przywiezione przeze
mnie z Warszawy w drugim dzieci
przesłane przez II Korpus z
Wioch Były to dzieci ze śląska
wywiezione przez hitlerowców do
Austrii odkrjte przez misję gen
Andersa Opiekował się nimi b
sędzia polski Adamowski dziwak
oryginał badacz bibli który pe-wnego
dnia po "gorącej" dyskusji
nie mówiąc nikomu słowa opuścił
ośiodek
Szwajcarzy zwrócili się więc "do
władz Polski o przysłanie jakiegoś
wychowawcy
Minister oświaty Skrzeszewski
przysłał z Warszawy swoją przyja-ciółkę
niejaką Barszczewską Chy-tra
niewiasta zaproponowała aby
dzieci z obydwóch domów wyje-chały
do Polski na wakacje1 po
czym wrócą do Szwajcarii
Był to rok 1049
Mimo moich protestów na piś-mie
Szwajcarzy zgodzili się na
"wakacje w Polsce" Zresztą cóż
mieli zrobić? Dzieci były obywate-lami
polskimi a więc podległymi
opiece polskiego poselstwa w Ber-nie
Wszystkie dzieci za wyjątkiem
czworga które były chore wyje-chały
w-ię- c do Polski Mając złe
przeczucie zwierzyłem się ówcze-snej
mojej naizeczonej a obecnie
żonie Ta nie wiele się namyśla-jąc
jako urodzona Szwajcarka
udała się za dziećmi do Polski
Tam przez 13 tygodni walczyła o
powrót dzieci do Szwajcarii Ro-biono
jej wszelkie wstręty grożo
no aresztowaniem i innymi kon
sekwencjami Wróciła kiedy po
selstwo szwajcarskie w Warszawie
oświadczyło jej że absolutnie nic
nie może zrobić aby miała prze
dłużoną wizę a władze polskie wy-rzuciły
ją dosłownie z hotelu na
ulicę
Dzieci pozostały w Polsce
Były to czasy kiedy Polska wy
stąpiła z Międzynarodowego Biu
ra Pracy z Międzynarodowego Biu-ra
Wychowania i innych instytucji
międzynarodowych
Pozostała czwóika dzieci jak
długo były chore nie obchodziła
władze Polski Nikt się nie kłopo-tał
o to czy mają lekarstwa od-powiednie
pożywienie warunki
Tę troskę pozostawiono Szwajca
rom
Sytuacja zmieniła się z chwila
kitdy ćdsci wyzdrowiały Wtedv
ipolskifc poselstwo kategoryczait za
- -- rnr- — -- ~~" " "
„- - 4 'Kg'--- —
J
żądało odesłania całej czwórki
Tym razem już nie owijano spra-wę
w bawełnę Oświadczono że
dzieci nie wrócą do Szwajcarii
Szwajcarzy znaleźli się w nie-zwykle
kłopotliwej sytuacji
Nie była ona również przyjemna
dla mnie W międzyczasie wziąłem
ślub z narzeczoną i dzieci przywią-zały
się do nas jak do rodziców
Nie chciały wracać do Polski
Zastanawialiśmy się co zrobić
Dzieci są przecież polskie i właści-wie
powinny żyć w Polsce Szwaj-caria
to przecież obcy dla nich
kraj
Uczucia jednak ludzkie przewa-żyły
Zdecydowaliśmy z żoną że
zrobimy wszystko aby dzieci u
siebie zatrzymać
Zaczęła się więc uparta walka
Rząd Polski wysłał 11 dyploma-tycznych
protestów do Berna Po-seł
szwajcarski w Warszawie mu-siał
cztery razy osobiście udać się
do polskiego ministerstwa spraw
zagranicznych by się tłumaczyć
W lej sytuacji przyszedł mi z po-mocą
nasz profesor WSH dr Ho-lenste- in
ekspert prawa międzyna-rodowego
Przedstawiłem mu całą
sprawę a on przyrzekł że zbada
czy gdzieś nie znajdzie się jakaś
prawna luka
Po kilku dniacli z radością po-informował
mnie że jest Rząd pol-ski
stale powoływał się na ukła-dy
prawo i precedensy międzyna-rodowe
Grupie dzieci która wyjeżdżała
do Polski "na wakacje" poselstwo
polskie w Bernie wydało polskie
paszporty natomiast pominęło
czwórkę chorych dzieci które po-zostały
w Szwajcarii Otóż zdaniem
dr Holensteina by to akt-rezygnac- ji
państwa polskiego ze stwier-dzenia
i przyznania praw obywatel-skich
dla pozostałych dzieci Wy-wód
swój poparł całym szeregiem
precedensów z prawa międzynaro-dowego
Czwóka dzieci jako nie posiada-jąca
obywatelstwa otrzymała są-dowego
opiekuna który oświad-czył
że nie będzie miał nic prze-ciwko
temu abym dzieci adopto-wał
Wtedy wypłynęła nowa trudność
Prawo pozwalało na adoptację
obywatelowi szwajcarskiemu tym-czasem
ja byłem bezpaństwowcem
Trzeba sip więc było starać o
obywatelstwo szwajcarskie
Otrzymałem je po złożeniu 4000
franków szwajcarskich gdyż oby-watelstwo
w Szwajcarii "kosztuje"
Kiedy wreszcie jako obywatel
złożyłem podanie o adoptację
czworga podrastających dzieci za-równo
Szwajcarzy jak i rodacydo-słowni- e
wywalili na mnie oczy
Uznali mnie za wariata Brać sobie
na kark od razu czworo dzieci to
zdaniem wielu ludzi było szaleń-stwo
Sam proces adoptacyjny koszto-wa}
mnie sporo Z kolei przyszedł
problem jak utrzymać i wychować
dzieci
Mój teść emerytowany maszyni-sta
kolejowy zabrał na rok dwie
młodsze dziewczynki do siebie
Najstarszą córkę umieściliśmy w
zakładzie zakonnie w Ingenbuehl
koło Brunnen Chłopca chwilowo
umieściłem w gimnazjum w Ein-siedel- n
Aby podciągnąć nasz dom finan-sowo
zacząłem się rozglądać za od-powiednim
zajęciem Jako dawny
nauczyciel w Polsce mogłem się
starać o posadę nauczycielską Za-żądano
jednak ode mnie dyplomu
szwajcarskiego
Przeprowadziłem się z żoną do
Zurychu gdzie ona pracowała w
szkole jako' nauczycielka zarabia-jąc
miesięcznic zaledwie 450 fran
ków a ja na miejscowym uniwer-sytecie
"robiłem" dyplom nauczy-cielski
no i doktorat --z pedagogi-ki
Było nam niezwykle ciężko w
tym roku Mieszkaliśmy w jednym
pokoiku
W 1954 roku uzyskałem dokto-rat
i -- zarazem posadę kierownika w
zakładzie dla dzieci umysłowo upo-śledzonych
w Schwacbrig koło
Gais w kantonie-Appenzel- l
Z tą chwilą stanęliśmy na no-gach
Zabraliśmy obie młodsze
dziewczynki i eldopca do siebie
Cała trójka skończyła małe gimna-zjum
w Gais i rozpoczęła naukę w
szkołach zawodowych Syn otrzy-mał
dyplom kreślarza budowlane-go
a jedna córka kończy szkołę
krawiectwa damskiego druga znów
szkołę aptekarską Najstarsza po
otrzymaniu dyplomu handlowego z
wynikiem celującym otrzymała po-sadę
w St Gallen i pracuje już
dwa lata
— Pozwól doktorze że uścisnę
ci dłoń — odparłem wzruszony
niezwykią historią jego "dzieci"
— Tak się składa że ja również
finansowałem studia dwojga stu
dentów Katolickiego Uniwersytetu
w Lublinie me mniej jednak nie
zdobyłbym się na wysiłek adopto-wania
iz czworga dńecL
— - Baśkiawio --W
W BUS
u
f
a
m
m
iw
m
Kł
UW
u
w
m
wm
M
&
W
fTig&fgrgytft'-- -
ą-As----
—
jy
h& p ?irr~ ir Z 5P era ic JTvr-- w -- c --- r-
W
%
s'- - cu -- r tj -- va jj --- - rJŁł - 't- -
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy swej Klienteli i całej Polonii
ANDREW ZAPARY!fiUK
PRZEDSTAWICIEL
Gooderham & Woris Limiłed
EM 2-18- 32
Vii Js##NN#fcSgN
RES 8-14-
66
RADOSNYCH 'ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
2YCZY SWYM ODBIORCOftn PRZYJACIOŁOM
BANEL — ELECTRIC
POLSKI SKŁAD
PRZYBORÓW ELEKTRYCZNYCH
701 Queen Slreeł W — Toronło — Tcl EM 3-45-
1f
NAJSERDECZWEJSZE "ŻYCZENIA Z OKAZJI
" ŚWIĄT WIELKANOCNYCH''
SLE SWYM ODBIORCOM
CZEHOSKI BUTCHER SHOP
Pierwszorzędny skład i wyrób wędlin
na wzór europejski
678 Queen Sł W — --Toronlo — Tcl EM 8442]
RADOSNYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
' ŻYCZY-- SWYM ODBIORCOM I PRZYJACIOŁOM
- - CORNER GROCERY '
SKLEP SPOŻYWCZY
Właściciele: Pawcl i Marian Michalczykowie
1068 Dundas SI Wcsl — Toronto — To! LE 3048!
--- s
WESOŁEGO ALLELUJA
- i dużo-radośc- i życzy
FELIKS BOMBIER
TORONTO INSURANCE SERVICE
Wystawiamy polisy na: życie samochody domy kradzieże itp — Posiadamy przedstawicielstwo
20 towarzystw asekuracyjnych
1366 Dundas St W — Tcli LEf 2-643-
3"i LE 2-58-
33 Można telefoiiować dzień lub wieczoiami
W DNIU SW1ETA ZWARTWCHWSTANIA
Najserdeczniejsze życzenia
Spokojnych i -- Wesołych Świąt składa
LEE'5
Świeże jarzyny owoce --wyroby mięsne
Dostarczamydo lomu bezpłatnie
1564 Queen St W Toronlo Tcl LE 2-4- 1
""-"-'-- '- + ~4-1- + fr
NAJLEPSZE ŻYCZENIA Z-OKAZ- JI
NADCHODZĄCYCH ŚWIĄT WIELKANOCY i
zasyła swym Klientom t całej Polonii '
Konopka Coal'& Fuel Oil
Węgiel i oliwę-najlepszyc- h gatunków dostarczają
— - MILIA-LECHOWSKA-KSYNO-WIE
- '
406 Gilberl Ave — Tcl RU 3-22-
00 '+''++~4
WESOŁEGO ALLELUJA
W DNIU ZMARTWYCHWSTANIA PAŃSKIEGO
ŻYCZĄ SWYM KLIENTOM
LONDON FURNITURE CO
875 Queen Sł W"
Wlaśc Szoslak
WESOŁEGO ALLELUJA
DUŻO RADOŚCI
życzy
Polski sklep
Res 60 Vermon! Słreel
Tel LE 6-71-
08
TORONTO
CR
+ ++ +'"
S i M
I
Tel EM 6-20-
10
tiBBhft
Slan's Farm Fruił Market
ze świeżymi jarzynami i owocami
STANISŁAW STECK1EWICZ właściciel
f Xi
'5
w
Vi
if
IW
titi oraaAf nne—en ji ' ' I -- itl
- " ~
—--i
k
w
1
m