Zwilazkowiec Alliancer, March 30, 1981

              J
t
f
3
Mfc M ' r ' STftl S
Inż Janina Slcnsson FCSLAtAt
1% " C źf i i I
Tadeusz Kościuszko nasz na-lodow- y
bohater hoielki patriota
sławny ze swych wielkich za-sług
julie polożtjl w walkach o
uzyskanie niepodległości Stanów
Zjednoczonych — jest może
mniej znany jalco znakomity
wojskowy inżynier Joityfilator
twórca wiciu obi onnych budow-li
nu terenie właśnie Stanów
Zjednoczonych o Itónjdi wol-ność
walczył W czieidziatolecie
tsimenm Stawaizyszcnia Techni-ków
Polskich id Kunadzie zamie-szczamy
poniżej a i tyl ul mi Ja-mn- ij
Stensson będący przediu-lic- m
takiegoż aityknlu z "Biu-letynu"
Stowarzyszenia ze stycz-nia
1S70 Można powiedzieć że
tnułycja połslich inżynierów na
kontynencie Północnej Ameryki
sięga czasów Tadeusza Kościusz-ki''
Dwa nowe opiacowania dzia-łalności
amerykańskiej Tadeusza
Kościuszki ukaaly się ostalnio
w Polsce Sa lo:
"Ameiykańska wojna pułkow-nika
Kościuszki" Wiktor Malski
1977
"Z czym do nicśmieitelności"
Stefan Białkowski 1977
Obie te piacc rzucają nowe
światło na działalność naszego
narodowego bohatera Przyzwy-czaihśm- y
sio dotychczas widzieć
w nim patriotę-- bohatera Insu-ickc- ji
wodza żołnierza obioń-c"- 1
wolności herosa niemal mito-logicznego
Piawie zupełnie zo-stało
pominięte jego wieloletnie
i dokładne pizygolowanic inży-nieryjne
dzięki któremu mógł
ufortyfikować West Point oraz
popi owadzie szereg innch piać
inżynictyjnych w Ameryce i w
Polsce
Nicatcly fachowość umiejęt-ność
a nawet genialność rysun-ków
technicznych nie sa tworzy-wem
dla polskich legend patiio-tycznyc- h
Pani Janina Stensson jest inż
aichitektcm krajobrazu (Lands-capin- g
engweer) bierze czynny
ndzHil w życiu Stowai zuszenia
Techników Wieloliotny członek
i prezes obecnie też prezes Za-- i
zadu Oddziału Townto
W Krajewski
nłi wjiwiiąiiwiB
v 1
-
SZKO
i - 4 ~J - _ _ t t
Ten chłopak z poleskich Sic-chnowi-cz
urodzony w Merc-czowszcyźn- ic
w 1746 r wycho-wanek
Pijarów z Lubieszowa
zrósł sie ze Stochodcm rzeką
tak dobrze mi znana z dziecińst-wa
Cudowna rzeka i trzeba
pizyznać że mało jest miejsc
które by tak niezwykle wpływa- -
ly na rozwój inicjatywy i przed-siębiorczości
dziecka Ta rzeka o
atu koi j (ach kreta zarośnięta
sitowiem i szuwarami raczej
plUka ale raj dla ryb kaczek
i ptactwa błotnego zaskakuje
głębokimi bezdennymi dolami
zwanymi "oczkami" Stad też u-miejet- ność
orientacji w terenie
i pływania rozwija sic od dzie-ciństwa
wśród ludzi wychów a-ny- ch
u jej brzegów
Ta umiejętność była tak rzad-ka
wśiód oticerów w Waszyng-tonie
że Kościuszko demonstro-wał
ja ku zdziwieniu kolegów
na otwaiiym morzu w cieśninie
New Cul plynac między lądem
a wyspa Johna kolo Charleston
Również typowo poleskie po-czucie
luimoni wynikające ze
skupionej baidzo wnikliwej ob-serwacji
spostrzegawczości i u-niiejet- ności
kojarzenia drobnych
nieraz zjawisk i przesłanek ce-chuje
Kościuszkę pizez cale ży-cie
Technika inżynieryjno-wojsko-w- a
polska slala w okresie stani-sławowskim
na bardzo wysokim
poziomie zaraz za przodująca
francuska i smutne jest' że tra-dycja
historyczna mało którego
inżynieia docenia za jego osiąg-nięcia
iachowc
Długa była droga Kościuszki
zanim zdobył wykształcenie in-żynieryjne
Po szkole w Lubie-szowi- c
znanej z wysokiego po-ziomu
matematyki geometrii
wykreślnej i miernictwa połą-czonych
na wzór trancuski z za-jęciami
terenowymi Kościuszko
jedzie do Warszawy by studio-wać
w Korpusie Kadetów kióla
Stanisława Augusta Poniatow-skiego
Tu utrwala się wiara w mate-matykę
jako podstawę nowocze-snego
wy kształcenia wojskowe-go
zgodnie z tradycją polską
jako że już w 1555 r napotyka-my
cytat: "umiejętność matema-tyki
i geometrii natiK żołnier
miwuwi 3lVS3PvyV9RVnvvnvffG
PbfjkHhiAr UlAT Kł
ł
Inżynier
- J&&mr
skiemu człowiekowi potizcbnyeh
Bo kto wojsko bezpiecznie pro-wadzić
może? kto wojsko na
dobrym miejscu u „szj kować
działa narychtować szańce zało-żyć
do szturmu snadniej i bez-pieczniej
przygotować moe? Hi-storyk
geometra matematyk"
Nauczyciele Koipusu Kadetów
imć króia Stasia wiedzą że nau-ki
praktyczne — nawigacia l:ai-lograf- ia
miernictwo geodezja i
sztuka artyleryjska zawdziocnly
swoje powodzenie połączeniem
metody matematycznej z dokład-nym
pomiarem za pomocą in-strumentów
Ta inżyniera polowa i foity-fikacj- a
opiera sin również — jak
to stwierdza prof S Herbst w
swojej piacy — na leoiii geo-metrii
planowania loitjfikacji
wprowadzonej już pizez Tuików
Osmańskich Fazil Achmed-pi-sz- a
dzięki umiejętnym podko-pom
zabrał nam Kamieniec Po-dolski
oiaz zdobył Kanclie na
Ki ecie w 1669 r
Wiadomo że w lalach 17G768
podbrygalier chorąży Tadeusz
Kościuszko uczestniczy w obrę-bie
Korpusu w specjalne) Szko-le
Inżyniciyjnej biorąc udział
zarówno w' studiowaniu pized-miotó- w
tcoi etyczny eh jak i w
ćwiczeniach teienowych w va-locs- ie
topogiatii a co najważ-niejsze
fortyfikacji polów ei
Szkoła ta mając jcJna z najbo-gatszych
bibliotek wojskowych
18 wieku oliarowjwala poziom
nauczania tak wysoki że nazy-wana
była pizez wrpólczc-nyc- h
"ewenementem oświatowym" a
wiadomo że Kościuszko czło-wiek
piacowity i intelektualnie
chłonny był pi j musem
Kościus7ko tak wyspecjalizo-wał
sic w tyczeniu figur geome-trycznych
i narysów że ku zdzi-wieniu
współczesnych potiafił z
konia bezbłędnie tyczyć kąty i
linie szańcowc
Ta umiejętność foityfikacp
polowej dająca pole popisu in-teligencji
pomysłowości i umie-jętności
dowodzenia oszczędza-jąc
krwi żołnierza a słabszą sile
7rów noważajac dobra pozycja
świadczyła o umiejętności do-wódcy
Bjla onśr-- bardzo ceniona w
latach siedemdziesiątych „18 w
w Ameryce i lllaiego Ameryka
przede wszystkim wzywała inty-n'ció- w
Nie iiiogla sobie pozwo-lić
na Vńnne twierdzenie że im
bardicj zolnieiz ideowy tj ni
więcej glupalw lobią jego do-wódcy
To byłoby zbyt kosztow-ne
Głupstw i obić nic wolno
Kościuszce niemal w-zyst- ko
zdarzało się w żjciu forlyliko-ya- ć
— pagóiki przepiawy obo-?- y
systemy twieulz i cale mia-sta
Atscnal bl bogalj
Zdejmowanie map leż przed-stawiało
pioblem
Obozy warowne nie były jak
diwniej obwiedzione jedna cag-l- a
linia umocnień lecz obiona
bla opaila na wpólclzialaja-cjcl- i
redutach
KościUj?Kowskic naijsy zaw-sze
były narysami tortytikacii
olensjwnci i zależnie od zało-żeń
taktycznych foihfikacja ia
mogła być aktywna oaza ataku
innym lazem — pa j w na uciecz-ką
słabych i pizestrajcnych a
lizyżujaee sie linie ognia z le-Uanó- w
kuityn i lunet zamiast
dawnych pól maitvch fwoizyly
pola 'micici" gdzie naprowadzo-ny
nicpizyjaciel trafiał pod zma-sowany
ogień
To piecyzyina i obola inżv
nieiska Nowoczccne ink na-tamt-e
czasy narysy znajdujemy
w umocnieniach Waiszawy z
1794 r na przedpolach staiych
walów z 1770 r Rozsypały sic
w swosta tyralierę wzaiem sio
ubezpieczających iónoiakich
odcinków walów fleszy dzialo-bitn- i
i redut rozbjając ciągłość
duwnjch naiysów
Koicluszko-inżynie- r w ylazy-va- l
nie tylko zrozumienie geo-metrii
fortlikacji lecz także
ich sens
Historyków długo nękało py-tanie
gdzie Kościuszko po stu-diach
warszawskich kontynuo-wał
swoje studia inżymcrjno-wojskow- c
Wiadomo że poieclnl po to
do Francii ale we Fiancji du-żo
było szkól wojskowych ze
szkolą w JUćz' na czele
Szkoła ta określała model wy-kształcenia
i mentalność" ówcze-snego
inżjniera wojskowego
"Mezieres to Rzym" tej special-nośc- i
Praca pułkownika Antoi-nc-Mari- e
Angoyafa pi "Rzut
oka na historie fortyfikacji we
Fiancji" naświetla ówczesne
orientacje fachowe
Nic więc dziwnego że wśiód
amerykańskich rysunków icdut
znalazły się takiej któiyeh na- -
ŁVjrmihnnnu"3ibtttu wnpwt u tr +—+- - wr fror?Ar
TE S
m
mi
' I 41 W- - „aft IZ- -
'- - & 1 iii - i„ 5 _ J_ J ' - s _„
rys szańców bastionowych po-chodzi
beipośreunio z warszaw-skich
lekcjifortyfikacji polowej i
a Irmcmkie schiony z La F6ie
spotykamytw lut lach i lcdutach
budowanych jirzez Koścuszkew
WCol Point
Uczeń Szkoły Szwoleżerów
Gwardii Królew-akie- i w Wersalu
jedzie również do Bicst by na-ia'z- jć
sio budowy twierrlz i sztu-ki
obłężnej ouz teorii taktyki
morskiej
Po krótkim 17-miesicczn-jm
pobycie w Polsce Kościuszko
znów w 1775 r wraca do Fran-cii
by stamtąd wyruszyć do
Ameryki
Zanim wyjechał zostawdl w
Polsce bardzo mało znany rysu--
nek techniczny o którym mu- -
z wspomnieć gdyż laczy się z
nomi piatami lak samo blisko
juk dzieciństwo nad tym samym
Slcchodem
Otóż Kościuszko zaprojekto- -
wal plan fikcyjny foilytikacii
foitecy Czaitoiysk obejmujący
lozlcgłe założenia ogioclowc
umieszczone na zbiegu izek
Poi te Richclacs 1 San= Gens
Plan len wjkazuje związek
koncepcyjny z tiuncuska szkolą
aiclntcktuiy kiajobrazu 18 w
Ciekawe że plan ten został zna-lczlcn- y
niedawno przez mego
zmailego l-ol-ege
1 serdecznego
pizyiaciela piof Geiaula doł-ka
z którym oboje studiowali-śmy
u slynncóo piof 0kata
Sosnowskiego
Czartoryśk nie był projektem
odizolowanym Kościuszko pro-jektuje
równeż w Ameryce
psik i lezydcncję wiejska dla
swego pizyjaciela gen Galopa
plan jak najbardzici fachowy z
lzutami poziomym 1 pizckrojo-n- :
m świadczący ze piojcktant
nie bl amatorem lecz fachow-cem
Kościuszko to nie tylko inży-nier
ale i aichitekt kiaiobtau
inteligentny uważny obset wa-lor
mający wyczucie teicnu
Okres amcr kański Kościusz-l:- i
zamyka się w lalach 1776 —
1781 Jest lo oki es niezwykle
czynny Kościuszko otrzymuje
nominację na pulkownika-inży-lfei- a
Stanów Zjednoczonych in-żynieia
Wcst Point inżyniera
Armii Południowej a wreszcie
generała brygady
Do jego na 1 ważniejszy eh piać
tego okiesu należą: lortyfikacja
wyspy Billingsport Red Bank
nad Delaware West Point no-we
reduty nad bizegiem Hud-son
ponadto umocnienia pizo"-P_ia- w
nad izeka Jadkin i nad
lżeka Dan fortyfikacja Halifax
tiCiOstnictwo w bitwach pod
Guidford Hobkirks Ilill oraz w
oblężeniu Ninety Six gdzie bu-duje
podkopy a pod Chaileslo-nir- a
dowodzi w potyczce na Ja-mes
Island
Plan Kościuszki obsadzenia
szczytu wzóra Sugar Ilcad od-izuco- ny
przez dowódcę Ticjnde-iog- i
gen Schuyler (następcę
gen II Gales) powoduje umic-sczcni- o
lam dział pizez Angli-ków
zagiażajacych I ortów i Koś-c'uszk- o
buduje umocnienia na
Mount Indcpendance po diugiej
stionie jeziora Champlain
Z wielu zachowanych oiygi-nalnyc- h
rysunków zwracają u-w- agę
następujące:
1 Szkic sytuacyjny okolic Sa-nd
og i
2 Umocnienia w West Point
3 Foily w West Point
4 Założenie Czartoiyka —
Miweum Naiodowe w Krakowie
Zaiówno Fiancja jak i Hisz-pania
były zainteicsowane Woj-na
Amerykańska 1 pomagały w
miaię możności Ich przedstawi-ciele
typowali i wysyłali z Eu-mp- y
najzdolniejszych oficeiów
a takim byl Kościuszko "w ho
was chaiged by Congress willi
the diieclion of the foils and
btiiciie" '
lahiej funkcji mc daje się
iiiuiuium nieuowiauczoiieimi
polskiemu inżynierowi ale la- -
wuwcowi specjaliście wysouici
klasy któiego sprowadza sie
znaiac jego kwalifikacje
Koścmszko przyjechał do
Ameryki nie jako uc:eń ale na- -
uczyciel
SAMOCHODY
'feHSy'H§lyS&H S
- - -- - % %
mwvrmmfmmmmr: - ''PWMjlSiS'WM i ta-- y£sasfatfflfSBS0si yAvIS' x''' ( 7x!rfs?ff&vtitir - 'C -- " - V'!v"vŃ:
1981 PONTIAC PAR1SIENNE features new grille and is offcied asa two-dco- r coupe
and four-doo- r sedan The two-barr- el V6 engine is standaid wiłh V8 engine standard for the
stalion wagon version 1981 Pontiac Parisienne combines comfort for an average-siz- e family
wiłh economy of operation
1am9ll8oo1dweslCsHEwsViitgRhnOifLiEcceTonmt plPheIotCerKlsyeUPpneovwtzreuracekbroodoaysrtneawmliiigtchhaoltlueytr tbhydeesuingpeneetddo f3ob0ro0dhypigohunTdohscetacnnoeemwpplayrreemddieusmwigintleifdueplreenvgTioihnuiess
model is an excellent chcice for many tiadesmen as well as ón the farm
?%irvvirtv6iriFWAWJWŁw)rAj7?oMjł3"M astmurctN
't
'k
V
a
a
a
a
WmmsmMm'
H4 : 's:MmB &v?r--?ł
listka
na
y- - MM7TAi'f jŁŁJixłuii'KBS5rv?ax 5 "i '''r %"
-- !
4 j- - xv- - j-y-n
GMC PICKUP improved combining weight reduction
and new styling half-to-n and the three-quarte- r ton light models are
lighter by up to 279 Ibs compared with models A new morę four-whe- el system in
(Dokonccnic ze s(r 2)
żują się na przegraną" ("Po- -
lozmawiajmy Partii" Poli- -
tyka - 29X180)
Jiakowszczyzna przyciąga
wszystkich tych którzy clicie- -
]ihv hv w p „ pnipi
ale z jednej strony są za
tchóizliwi czy obawiają za
Mele stracić by przyłączyć się
du tucliu opozycyjnego czy
JAN PAWEŁ 11
ENCYKLIKA I (Odkupiciel człowieka)
$300 z przesyłką $330
ENCYKLIKA II (O Bożym miłosierdziu)
$400 1 pnesyłką $440 1
Do nabycia w księgarni „Związkowca" 1638 Eloor SI W
Toronto Ont ]I6P 4A8 Wysyłamy po uprzednim
należności Czeki lub Money Order wystawiać na:
Polish
HELENA MNISZEK
TRĘDOWATA
Dzieje miłości Stefci Rudeckiej i Waldemara Michorowskiego
Cena $900 z przesyłką $1000
Do nabycia w „Związkowca" 1638 Bloor St W
Toronto Ont M6P 4A8 Wysyłamy po uprzednim nadesłaniu
należności Czeki lub Money Order prosimy wystawiać na
Polish Press
- mwBm "
'
— '' ' V (
a
' ~ ' - ' ' -
Liberał generała
do ruchu szerokich mas z
rlrtirfim oflrłHF en o nmKiln! "k 6'-
-
a"°11 '''
by nie układając się z partią
utracie wysokie' miejsce w
hierarchii prestiżowo-zawodo- -
woj i w systemie przywile- -
jów
Szamotanie się
kow pomiędzy antagomsiycz- -
nymi silami nakazuje pizyj- -
mować im postawę zblazowa--
yy iJiansiuw aiuo uia uspo'
cojenia własnego sumienia
jrzysłaniać kontrasty rzeczy
wisie fiazeolo- -
r
design
fflH 1981
iz
' ':'' i
::j':-V-i '
zre:n:lo„wać na po- - flu'"lu KUW10I"° nue1ie1K1- -
lualnych sługusów Rakow- -
szczyzna jest sługowaniem z
próbą zachowania ptzynai- -
figowego
ści lym niemniej w intere-sie
paitii i własnym rakow-szczyzn- a
zbywa naród fraze-sami
i obietnicami zapewnia-jącymi
że interesy obcej
mu partii są jego intei esami X =f"iSihu m- - wszczyzny polega tym
że potrzeby i interesy pewnej
nlfioslnnoi cn-nn- v I11H71 i-in-lrn
cesu demokratyzacji zwła- -
tych jego odłamów kló- -
9'
ffriHrvŁr1JSt5s"vtw?i-K'(9r?iT- s vff s'" v fr% - w '"
1981 features efficiency engineering ad-vanrem-ent
The duty
previous convenient
drive is introduced 1981
o
się
nade-słaniu
Alliancc Press
księgarni
Alliance
a
'
rakowczy- -
pełną obłudy
mniej godno
gia zacieniniaiaca wroga po- - " zjeję i cele władzy komuni-li- ą mądrze Podstawie jako
stycznej partii wobec narodu Pomniejsze rozwiązanie
życzenie poglądy cale- -
Pomimo wielu uwag kryty- - g" narodu Ze dyktaturze
cznych wobec paitii w swej ciemniaków stara się nadać
treści rzeczywistej raków-- charakter dyktatury oświcco-szczyzn- a
broni paitii gdyż "ej
formułowana przez nią w imię Rakowszczyzna jest dobre-dobr- a całego narodu opatrz- - g0 mniemania sobie i wia-nościo- wa krytyka pozaparlyj- - żc sie z siłamI odnoWv we-tyjny- ch sit odnowicielskich Wnatrzoatlvinei Nie sadźmv
S jest likwidatorska jel 'jednak na 'podstawie jej
Rakowszczyzna doskonale złudzeń samej sobie Jej
faktyczny stosunek do ze-zom)
! reprezentuje (maskując zara- -
wielolicowy charakter wnętrznych sił odnowy skazu- -
partii komunistycznej i uza- - JC ją na rolę konia Irojan-sadni- a
jej przywileje Partia skiego wobec szerokiego pro- - zfarta intelektualnie w proce--
sie wewnętrznej walki o wła- -
rlyr sf1fk-pinniiiicvi-Ti Hmhit- -
t
odpowiednim
go
a
szcza
201
o
o
nych osobników zmuszonych rc cad7'1 si? Pekonać że
do utożsamiania się z ogłupia- - 0CeSra role konia trojańskie-jący- m
rytuałem partyjnym 2° w ome PPR
nie może sama siebie repre- - Zbigniew Farmus