Zwilazkowiec Alliancer, September 13, 1976

              - " " "--
1'
"
w I "j -- r- 3
ur!n ZWIĄZKOWIEC — ponfcftćiaićŁ 13 wmfoia 1971 r Sir 5
PoSsl
Telefon zadźwięczał ostro
krótko Sięgając po słuchawkę
oficer Sztabu Generalnego
Wojsk Polskich spojrzał na ze-garek
Bła godzina 4 minut 42
W mikrofonie zabrzmiał daleki
głos:
— Tu Gdańsk Niemcy rozpo-czynają
przygotowania do akcji
bezpośredniej
Minutę później 1 września
1939 r o 443 na tarczę zegarka
spojrzał kapitan Wehrmachtu
— hrabia Kielmansegg Zapalił
papierosa „Gdy w j palę tego
papierosa — zanotował w swo-ich
wspomnieniach — będzie
wojna Szczególne to podnieca
jaee uczucie tak bezpośrednio
przeżywać historyczny moment
Wstrzy my waliśmy wieczorem
oddech słuchając ostatniej pro-pozycji
Fiihrera pod adresem
Polski: jedna autostrada i jed'
na linia kolejowa! No cóż —
rie bylibyśmy niemieckimi żoł
nierzami gdybyśmy sobie nie
zycyli żeby Polska nie przyję-ła
tych propozycji 445' Dwa
samoloty zwiadowcze przelatują
granicę Na naszym odcinku je-szcze
żadnego odgłosu potyczki
Niektóre domy już płoną "
W sztabie Armii Kraków mjr
Zygmunt Dobrowolski po raz
ostatni przed wybuchem wojny
odkłada słuchawkę telefonu
Pr7ez całą noc aparat brzęczał
niemal nieustannie podobnie
jak i we wszystkich innych szta-bach
polskich Meldunki były
identyczne: Niemcy podchodzą
pod granicę zataczają na pozy-cje
działa czołgi zapuszczają
silniki czołgi podchodzą coraz
bliżej czołgi zbliżają eic do te-rytorium
Polski Na powtarzane
wielekroć pytanie dalekich szta-bów
„co robić" za każdym ra-zem
padała ta sama odpowiedź:
Obserwować meldować" Do-piero
teraz na ostatni meldu-nek
mjr Dobrowolski odpowia-da:
„Gdy przekroczą granicę
strzelać!"
Kilkadziesiąt dywizji niemiec-kich
od tygodnia już skoncen-trowanych
nad tysiąckilometro-w- ą
granicą teraz ruszało do
skoku Po drugiej stronie pol-skie
dywizje i brygady kawale-rii
obsadzały przygotowane po-zycje
Spodziewały się one ude-rzenia
wroga już od świtu w
czwartek 31 sierpnia Teraz sta-wały
do nierównego boju W
ten piątek wśród mgieł snują-cych
się nad polskimi polami
rozpoczynała się druga wojna
światowa l
— Gdzie jest czoło korpusu
Hoepnera? — ostrym głosem
powtarzał pytanie generał puł-kownik
Walter v Brauchitsch
naczelny dowódca wojsk lądo-wych
kierujący całością opera-cji
przeciwko Polsce Jego szef
sztabu — gen Franz Haider
był spokojny i opanowany Strą-cał
jakiś pyłek z nienagannie
wyprasowanego munduru
— Jeszcze nie ma meldunków
— wyjaśnił — Niedługo powin-ny
nadejść Rozmawiałem z gen
Paulusem szefem sztabu 10 ar-mii
Obiecał natychmiast prze-kazać
każdą wiadomość
Generał Hoepner wyskakuje
z terenowego samochodu bły-skają
czerwone generalskie lam-pasy
Dowódca XVI Korpusu
Pancernego niecierpliwie wy-słuchuje
meldunków Trzeci ofi-cer
sztabu pierwszej dywizji
pancernej — kpt Kielmansegg
przed chwilą telefonował że
jego dywizja przeprawia się do-piero
przez graniczną rzeczkę
Liswartę na której Polacy zdą-żyli
zniszczyć wszystkie mosty
dalszy ruch naprzód jest bardzo
utrudniony wskutek licznych
zniszczeń na drogach Z 4 dywi-zji
pancernej meldował sam jej
dowódca gen Reinhardt: do-nosił
że jego czołgi w masywie
leśnym wokół wsi Mokra napo-tkały
polską kawalerię zapo-wiadał
-- że w dwie godziny zła-mi- e
opór przeciwnika i ruszy do
przodu
Ppor 'Bolesław Ostrowski z
21 pułku ułanów nadwiślań-skich
przez szkła swojej lornet-ki
widział czołgi Reinhardta
W kilku dużych grupach pode-szły
one pod las lecz tu powitał
je ogień działek przeciwpancer-nych
polskiej kawalerii
Tak rozpoczął się bój pod Ma-kra
Czterokroć dywizja pancer-na
przechodziła do ataku na
CUDOWNE BUŁGARSKIE
ZIOŁA LECZNICZE
JS: Pomaga schudnąć działa roi-walnlają- co #7: Reguluje oddawa-ni- e moczu #9 Usuwa przykrości
powstałe z nadmiaru gazów lub
nerwowego przewrażliwienia to-- ' lądka #11: Leczy 'przeziębienie
1 kaszel #12: Kol nerwy i poma-ga
na bezsenność #13: Rumia-nek
#14: Kwiat Jlpowy Pomaga
stracić wagę oraz usuwa bóle artretyczne — Cena za pudełko
ziół $150 klienci z USA— $175
Przy zamówieniach uprasza ele
zoiółpodOadnwieied" źNcUieMEnRaUsz skzaładdanyzcióhł lub wyślijcie zamówienie dołącza- jąc Money Order
- BAŁKAN IMPORTS
212 Spadina Road
Toronto Ont MSR 2V1
Canada
Tel 921-858- 7
W-E- i
ki w r z
polską Wołyńską Brygadę Ka-walerii
Płk Julian Filipowicz
dowódca brygady świadom
straszliwej dysproporcji umie-jętnie
i rozsądnie dozował swo-je
siły Początkowo walczył tyl-ko
21 pułk ułanów później
wsparł go 12 pułk ułanów po-dolskich
wreszcie 2 pułk strzel-ców
konnych czołgi rozpoznaw-cze
i samochody pancerne
Ostatecznie do boju włączyły
się dwa pociągi pancerne
W pewnym momencie bitwy
czołgom niemieckim udało się
przedrzeć na obszerną polanę
wokół wsi Mokra Pod drugim
lasem stały rozrzucone baterie
2 dywizjonu artylerii konnej
ppłk Kamińskiego Czołgi szar-żowały
na działa polskie arma
ty zachłystywały ę ogniem
Jednej z grup wozów pancer-nych
udało się dotrzeć do pol-skiej
baterii Kanonierzy strze-lali
do ostatka Czołgi starano-wały
armaty i rozjechały ich
obsługę Inne baterie ogniem
powstrzymywały wroga znisz-czyły
liczne czołgi a inne zmu-siły
do ucieczki
Niemcy nie dali za wygraną
Minęło już południe upał ustę-pował
zbliżał się zmierzch Dy-wizja
pancerna skupiona w je-den
potężny kułak znów zerwa-ła
się do szturmu Gęste roje
czołgów tyraliery zmotoryzowa-nych
strzelców lekkie i ciężkie
działa ruszyły plując ogniem
Wydawało się że tej nawały
nic nie zdoła powstrzymać
Wróg znów wdarł się na polanę
Jasnym ogniem płonęły ostat-nie
domy wsi Mokra
I wtedy dopiero płk Filipo-wicz
rzucił do walki swoje osta-tnie
odwody Grupy ułanów 12
i 21 pułku skupione wokół
e s i e
działek przeciwpancernych sko-kami
rozpoczęły przeciwnatar-cie
Z drugiej strony dzielny
płk Mularczyk prowadził swych
strzelców konnych Na niemiec-ką
piechotę spadło uderzenie
polskich czołgów rozpoznaw-czych
i samochodów pancer-nych
Armaty płk Kamińskie-go
otworzyły morderczy ogień i
każdy prawie pocisk trafiał czołg
wroga Torem kolejowym nad-jechały
dwa pociągi pancerne i
ogmem z wszystkich luf swoich
dział miażdżyły napastnika
Pierwsza poniosła klęskę nie-miecka
piechota lecz nic udało
jej się uciec Bo oto masa czoł-gów
rażona z wszystkich stron
ogniem atakowana z najwięk-szym
poświęceniem zatrzymała
się a potem zawróciła Uciekła
ogarnięta paniką W straszli-wym
ogniu oślepłe niemieckie
załogi taranowały własne czoł-gi
które zagradzały im drogę
miażdżyły własną piechotę Na
polanie koło wsi Mokra pozo-stała
dobra setka zniszczonych
niemieckich wozów bojowych
Płynęły w górę meldunki
Keinhardt ze ściśniętymi usta-mi
donosił o klęsce Hoepnerowi
ten raportował dowódcy armii
— gen Reichenau Haider ła:
godził wobec Brauchitscha roz-miary
porażki Oficer sytuacyj-ny
w niemieckim naczelnym
dowództwie który już sie po-spieszył
i zaznaczył na mapie
że XVI Korpus Pancerny rozbił
pod wsią Mokra siły polskie te-raz
skwapliwie wycierał to gum-ką
Korpus Hoepnera był- - ost-rzem
potężnego klina niemiec-kiego
który ze śląska rozpo-czął
1 września swój trudny
marsz ku Warszawie Klin ten
UWAGA NAUCZYCIELE SZKÓŁ POLSKICH
PODRĘCZNIKI SZKOLNE I POMOCE NAUKOWE 197677
BOGUSŁAWSKA A i Pierw-sza
— Bawię się czytam —
książeczka elementarzowa i zajęciowa $175
BOGUSŁAWSKA A — Bawię się i czytam"— Druga
książeczka elementarzowa i zajęciowa $150
BOGUSŁAWSKA A — Bawię się i czytam — Trze-cia
książeczka elementarzowa i zajęciowa $150
OTWINOWSKA J — Uczmy się pisać — Zeszyt 1
Spółgłoski twarde miękkie i zmiękczone $075
OTWINOWSKA J — Uczmy się pisać — Zeszyt 2
Spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne $075
OTWINOWSKA J — Uczmy się pisać — Zeszyt 3
ó—u ę— ą en em on om $075
FALSKI M — — Nowe wydanie 1975 $200
FALSKI M — ćwiczenia elementarzowe — Teksty
pisane Zeszyt 1 $050
FALSKI M — ćwiczenia elementarzowe — Teksty
pisane Zeszyt 2 $050
FALSKI II — Ćwiczenia elementarzowe — Teksty
drukowane Zeszyt do wklejania z wkładką do
wycinania $060
FALSKI M — Uwagi do elementarza i ćwiczeń ele-mentarzowych
(dla nauczyciela) $075
FALSKI M — Elementarz — Stare wydanie 1973 $110
FALSKI M — ćwiczenia elementarzowe — Zeszyt
1 — Stare wydanie $040
FALSKI M — ćwiczenia elementarzowe — Zeszyt
2 — Stare wydanie $040
PRZYŁUBSCY E i F — Litery — Nauka czytania
Nowość $180
PRZYŁUBSCY E i F — Litery — ćwiczenia pod-stawowe
z wycinanką $140
PRZYŁUBSCY E i F — Litery — ćwiczenia uzu-pełniające
$075
SŁOŃSKA I — Pierwsza czytanka — PZWS 1973 $125
OTWINOWSKA J — Umiem już czytać — Książecz-ka
poelementarzowa Londyn $110
KOWALSKA L — Pierwsza czytanka — Rada
Oświatowa ZNPwK Kanada Toronto $150
ALEKSANDRZAK S — W szkole i w domu — Czy-tanka
dla ki 2 Wyd w Polsce $200
WRÓBEL T — Ćwiczenia w pisaniu dla klasy 2 —
Wyd w Polsce $020
TUŁODZJECKA I — Zima — ćwiczenia w mówie-niu
czytaniu i pisaniu dla ki 2 Zeszyt 3
Wyd w Polsce $075
OTWINOWSKA J — Dzieci z białego domku —
Czytanki dla ki 2 Londyn $165
PŁATOS J — Czytanka na klasę 2 — Londyn $180
ALEKSANDRZAK S — W naszej gromadzie — Pod-ręcznik
do nauki języka polskiego dla klasy 3
Wyd w Polsce $180
OTWINOWSKA J — Moja czytanka — Podręcznik
na klasę 3 Londyn $180
ALEKSANDRZAK S — A czy znasz ty bracie mło-dy
— Czytanka dla klasy 4 Wyd w Polsce $140
KOWALCZEWSKA A — Język polski dla'klasy 4
— ćwiczenia gramatyczne ortograficzne i sty-listyczne
Wyd w Polsce $060
OTWINOWSKA J — Czytanka na klasę 4 — Londyn $180
NAGAJOWA M — W naszej ojczyźnie — Podręcz-nik
do nauki języka polskiego dla klasy V
Wyd w Polsce $200
ALEKSANDRZAK S —-- Z bliska I z daleka — Wy-pisy
dla klasy V Wyd w Polsce $180
PĘCHERSKI M — Nasz język ojczysty — Wiado-mości
i ćwiczenia z gramatyki i pisowni pol-skiej
dla klasy V Wyd w Polsce $060
OTWINOWSKA J — W kręgu dzielności I pracy —
Podręcznik do nauki języka polskiego dla
klasy VI Londyn - $180
JAWORSKI M — Język ojczysty — Wiadomości
i ćwiczenia z gramatyki i pisowni polskiej
Klasa VI Wyd w Polsce $060
CZEKAŃSKA M — Geografia Polski — Klasa VI
Wyd w Polsce " $16C
DUSZYŃSKA J WITWICKI A — Historia Polski
dla szkół powszechnych w Kanadzie — Tom I —"
(Zawiera wiadomości do zaboru austriackie-go)
Wyd w Kanadzie _ $300
GŁOGOWSCY B i F — Historia Polski dla starszych
klas szkól polonijnych w Kanadzie — Tomll
Na drugi tom składają sie: 1 Okres cd odzy-skania
niepodległości do najazdu Niemców na
Polskę' w 1939 roku 2 Polska pod okupacją
1939— 1945 3 Polska Rzeczpospolita Ludowa
1945-49- 75: 4 Polbrria i Polska : ?350
składał się z 10 armii gen Rei-chenau- a
i lewego skrzydła 12
armii gen Lista To potężne
zgrupowanie miało złamać cen-trum
polskiego frontu rozciąć
Rzeczpospolitą aż po Wisłę i
opanować Warszawę Drugi klin
wyruszył z północy Wschodnio-prusk- a
3 armia gen Kuechlera
miała przełamać pozycję pol-skie
pod Mławą i dotrzeć do
Warszawy od północnego wscho
du i zdobyć Pragę na prawym
brzegu Wisły W ten sposób po-tężne
kleszcze miały się za-mknąć
i pochwycić główne siły
polskie W ciągu kilku dni —
jak planowano to w sztabach
niemieckich — stalowe obcęgi
Wehrmachtu zawrą się i to roz-strzygnie
całą kampanię Musi
się tak stać Wymaga tego Hit-ler
Atakując Polskę podjął on
świadomie olbrzymie ryzyko
Granica zachodnia Rzeszy jest
niemal odsłonięta są tam tylko
nieliczne jednostki na ogól sła-bo
uzbrojone pozbawione czoł-gów
i ciężkiej artylerii Hitler
żąda więc — a generałowie zo-bowiązali
się że to wykonają —
zdruzgotania Polski tak szybko
żeby zachodni sojusznicy nie
zdążyli przystąpić do wojny
Niemcy nie chcą wojny świato-wej
w każdym razie j es ze ze
jej nie chcą gdyż nie są do
niej przygotowani Pragną jedy-nie
bezpośredniego pojedynku
polsko-niemieckieg- o i rozgro-mienia
Rzeczypospolitej w taki
sposób by strzały nad Wisłą nic
przekształciły siew potężną woj-nę
światową
Strona polska doskonale zna-ła
te rachuby wroga Siły głów-ne
wysunięto nad samą granicę
Z militarnego punktu widzenia
było to wielce niedogodne bo
w pierwszych godzinach opera-cji
potężne walczące ze sobą
armie ścierały się piersią w
pierś i Niemcy mogli wykorzy-stać
swoją przewagę Ooór nad
W
Elementarz
samą granicą miał jednak kapi-talne
znaczenie polityczne żoł-nierze
polscy którzy tak skute-cznie
umiejętnie i nadspodzie-wanie
długo bronili Modlina i
Chojnic Wielunia i Mikołowa
walczyli o coś więcej niż spła-chetki
nadgranicznej ziemi
Walczyli o przyszłość narodów
Europy Gdyby nie ich krew
przelewana pod Krojantami i
Wielkim Kackiem pod Przasny-szem
Wyrami Kępnem Ryt-le- m
i w tysiącu innych miejsc
— inaczej potoczyłyby się losy
świata
Gdyby nie polscy żołnierze ci
piechurzy kawalerzyśei lotnicy
i pancerniacy którzy w godzi-nie
próby nie żałowali własnej
krwi W sobotę rano świat cały
ze źródła które nie budziło ni-czyjej
wątpliwości gdyż z ko-munikatu
Oberkomando der
Wehrmacht dowiedział się że
Westerplatte — polska placów-ka
w Gdańsku odparła wszyst
kie szturmy
W sobotę 2 września w miarę
upływających godzin cały świat
dowiedział się czegoś więcej je-szcze
Choć najpotężniejsza
wówczas armia całą swoją siłą
zaatakowała Polskę opór który
napotkała był lównież potężny
Przez pierwsze dwa dni wojny
wrogowi nigdzie nie udało się
wedrzeć dalej jak kilkanaście
kilometrów za granicę Wehr-macht
nie zdobył w tym czasie
ani jednego większego miasta
Odległe o kilkanaście kilome-trów
od słupów granicznych
Mława Katowice Grudziądz
Orłowo pod Gdynią — broniły
się i odpierały wściekłe ataki
wroga Szalała straszliwa bitwa
— tak wielka jakie nie znały
jeszcze ziemie polskie I oto
okazało się że w tych potęż-nych
zapasach Polacy znajdowa-li
dość sił aby powstrzymywać
wroga
L Moczulski
KANADZIE
MALENDOWICZ J — Pracujemy po cichu — Zbiór
ćwiczeń z języka polskiego dla klasy II szkół
o klasach łączonych Wyd w Polsce 1965 $075
MISKA J — Polska mowa — Pierwsza książka do
nauki języka polskiego Wyd w Ameryce $450
MISKA J K — Polska mowa — Druga książka do
nauki języka polskiego Wyd w Ameryce $450
SIOSTRY FELICJANKI — Umiem czytać — Zeszyt
1 Wyd w Ameryce $375
SIOSTRY FELICJANKI — Lubię czytać — Zeszyt 2
Wyd w Ameryce $375
SIOSTRY FELICJANKI — Czytam — Zeszyt 3 Wyd
w Ameryce- - ! $375
SIOSTRY FELICJANKI- - — Czytam i mówię — Ze-szyt
4 Wypracowania i ćwiczenia Wyd w
Ameryce $375
SIOSTRY FELICJANKI — Czytam i mówię — Ze-szyt
5 Wypracowania i ćwiczenia Wyd w
Ameryce $375
PRACA ZBIOROWA — Zasady gramatyki i pisowni
języka polskiego dla szkół polskich w Kana
dzie — Dla wyższych klas szkół powszech-nych
Wyd w Kanadzie $075
PATEJDL A — Gramatyka polska dla młodzieży
szkolnej — Londyn $075
KLEMENSIEWICZ Z — Język polski — ćwiczenia
i pogadanki gramatyczne dla szkół przedmio- -
tów ojczystych Londyn $075
PRACA ZBIOROWA — Poznajemy Polskę — Atlas
geograficzny dla klasy IV $200
PRACA ZBIOROWA — Atlas geograficzny Polski $250
PRACA ZBIOROWA — Atlas geograficzny świata $200
PRACA ZBIOROWA — Powszechny atlas świata $1300
LASOCKI W A — Polska i Polacy — Gra konkur-sowa
historyczno-geograficzn- a Londyn $100
KURZEJÓWNA-BUSK- A W — Pieśni nasza siej swój
czar — Zbiór pieśni Tekst i nuty $100
GAWDZIK W — Gramatyka na wesoło $400
MILSKA A — Pisane polscy — Wybór sylwetek
(1543—1970) $1300
KULICZKOWSKA K — Literatura dla dzieci i mło-dzieży
w latach 1864—1918 ! $550
PIOTROWSKI W — Opowieści z lechiekieh pól $280
PRUS B — Nowele wybrane — Przygoda Stasia
Na wakacjach Kamizelka Powracająca fala
Z legend dawnego Egiptu Nawrócony Milk-nące
głosy Stara bajka Pieśń świata Dziwna
historia Omyłka Z wypracowań małego Fra-nia
$200
PRUS B — Katarynka $050
SIENKIEWICZ H — W pustyni 1 w puszczy — Ksią-żka
ilustrowana kolorowymi fotosami z filmu
„W pustyni i w puszczy" S600
SIENKIEWICZ H — Janko muzykant $050
PRACA ZBIOROWA — Nowy kiermasz bajek —
Książka zawiera 70 bajek $500
BRZECHWA J — Od baśni do baśni — (Wierszem) $330
PRACA ZBIOROWA — Kopciuszek Dziecię elfów
Midas złoty król $200
KOWNACKA M — Rogaś z Doliny Roztoki $200
Dziennik lekcyjny $150
Domino obrazkowe — Pomoc naukowa dla klasy I
z instrukcją ' $100
Mapki konturowe — Na jednym dużym arkuszu jest
następujący zestaw mapek konturowych: l
Mapa administracyjna (podział na wojewódz-twa)
2 Gęstość zaludnienia} 3 Ośrodki wydo-bycia
surowców mineralnych 4 Wybrane
ośrodki przemysłu wydobywczego 'i przetwór-czego
5 Poziom produkcji rolniczej 6 "Węzły
komunikacyjne Skala 1:4000000 Zestaw 6
manek kosztuje $030
Mapa administracyjna Polski — '(Nowy podział)' $050
Zamówienia wykonuje Księgarnia „Związkowca"
1638 Bloor St W Toronto Ont M6P 4A8
UWAGA! ' UWAGA!
W Ksifgarni „ZWIĄZKOWCA"
otrzymasz każdą książkę wydaną w Polsce lubna emigracjL
Koszt przesyłki książek ponosi zamawiający Przy zakupie
do wartości $20 na przesyłkę należy doliczyć 10%-Powyże- j
$20 — 5%
" Polish Alliance Press Ltd — Book Storę
163B Bloor St W TorohtoOnt M6P4A8
Pieśń Mora siała się
Józef Wybicki urodził się 29
września 1747 roku w Będomi-ni- e
koło Kościerzyny na Pomo-rzu
Gdańskim Był jednym z
najwybitniejszych Polaków ja
kich wydała ziemia kaszubska
Miał zaledwie piętnaście lat
kedy zaczął pracować w sądow-nictwie
pomorskim Jako 21-let- -
ni młodziutki poseł z Pomorza
na sejm warszawski założył na
sesji sejmowej 1768 roku pro-test
przeciwko wszystkiemu u-stanowi-eniu
komisji-- ' która za-wierała
układ z ambasadorem
Katarzyny II — Repninem
Układ ten narzucał Polsce pro-tektorat
rosyjski a przede wszy-stkim
gwarantował tzw złotą
wolność szlachecką Repnin do-prowadził
wprawdzie sejm do
końca lecz protest Wyb'ckiego
stał się aktem na który powo-ływała
się zawiązana przeciwko
przemocy carskiej patriotyczna
szlachecka Konfederacja Barska
— ostatni zryw niepodległościo-wy
przed pierwszym rozbiorem
Rzeczypospolitej
Wybicki przystał do konfede
ratów W misjach dyplomatycz-nych
z ich ramienia odwiedził
Wiedeń i Berlin gdzie darem-nie
zabiegał o pomoc Austrii i
Prus przeciwko Rosji Potem
na rok osiadł w Leydzie gdzie
studiował prawo i historię po
wszechną
Po pierwszym rozbiorze Pol-ski
(1772) powrócił w strony
rodzinne: ożenił się izajął pro-wadzeniem
majątku Niebawem
jednak po nagłej śmierci żony
przeniósł się do Poznania gdzie
urzędował jako podwojewoda
W tym okresie napisał Wybicki
książkę pt „Myśli polityczne o
wolności cywilnej" Ukazała się
ona drukiem w 1775 roku w
Warszawie Prawdopodobnie
właśnie ona zwróciła na niego
uwagę otoczenia króla Stanisła-wa
Augusta i Andrzeja Zamoy-skiego
powołano wtedy Wybic-kiego
jako sekretarza komisji
do grona które miało ułożyć
kodeks praw sądowych Proje-kty
uporządkowania stosunków
prawnych w Polsce były echem
powszechnych w ówczesnej Eu-ropie
zamierzeń kodyfikacyj-nych
oświeconego absolutyzmu
Dla Wybickiego był to okres wy-tężonej
pracy W ciągu kilku za-ledwie
lat należało zreformować
całe prawodawstwo — dokonać
tego co w Austrii Prusach czy
Sabaudii osiągnięto w ciągu
kilkudziesięciu lat Wielki roz-głos"
przyniosły Wybickiemu
„Listy patriotyczne do ekskan-clerz- a
Zamoyskiego prawa ukła-dającego
pisane" które wywar-ły
ogromny wpływ na masy
szlacheckie Były one jakby
wielką obroną „Zbioru praw"
W 14 listach rozpatruje autor
trzy zasadnicze problemy: rząd
kwestię chłopską oraz stosunek
kościoła do państwa W liście
piątym jako przyczyny słabości
kraju wymienia: „zły rząd nie-wolę
rolników mnóstwo nie-żenny-ch
zbytek bez granic nie-dostatek
bez granic niedostatek
różnych szpitalów i dopuszczę
nie pijaństwa zaniedbanie i
niewspieranie rękodzieł"
Po niepowodzeniach pracy ko-dyfikacyjnej
która zaowocowa-ła
dopiero w dobie Sejmu Czte-roletniego
Wybicki opuścił sto-licę
nabył wiosną 1781 roku
duży i żyzny majątek Manieczki
W szybkim tempie życia na
tym kontynencie nie mamy cza-su
na zastanawianie się nad
codziennego ży-cia
Zdrowie powodzenie ma-terialne
traktujemy jako nor-malne
zjawiska Fakt że nie
słyszymy narzekań nie jest do-wodem
że bliskie nam osoby
są wolne od osobistych niepowo-dzeń
Nie czekajmy' na osobiste
przykre dodświadczenia by mieć
zrozumienie dla potrzeb naszych
bb'skieh
Jesień ta najpiękniejsza w
Kanadzie pora roku jest dla nas
w Dowiecie Iremskim u Wielko
polsce i ożenił się powtórnie z
Esterą Wierusz-Kowalsk- ą W
Manieczkach przyszły na świat
jego dzieci Tam toż chronił się
pc każdej klęsce i niepowodze-niach
W początkowej fazie Sejmu
Czteroletniego (1788—1792) mo-że
ze względu na zaabsorbowa-nie
twórczością literacką nie
brał aktywniejszego udziału w
jego pracach Dopiero Konsty-tucja
3 Maja 1791 r otworzyła
mu szersze pole działania: po
wołano go do deputacji która
miała ułożyć kodeks imienia
Stanisława Augusta i wybrano
plenipotentem poznańskim wol-nych
miast na sejm
Po kolejnym rozbiorze Polski
v 1793 r Wybicki przeżył za-łamanie
lecz nie emigrował i
poświęcał się zabezpieczaniu
własnego mienia „Nie dla na=
już polityków ać" — pisał do żo-ny
w marcu 1793 roku Lecz
już w niespełna rok później
wciągnął go wir wypadków rc
wolueyjnyeh Insurekcji Kościu-szkowskiej
— (1794) — powsta
nia narodowego skierowanego
przeciwko Rosji a potem i Pru-som
Z powstaniem tym Wybic-ki
nie wiązał jednak wielkich
nadziei Nie miał złudzeń Zbli-żony
poglądami do obozu kró-lewskiego
przeciwny był dykta-turze
ulicy i w związku z tym
wydawał się podejrzany jakobi-nom
polskim Po rozruchach
więc w maju 1794 r usunął się
z rządu stołecznego gdzie pra-cował
w wydziale wojskowym
Postarał się wtedy o przydział
do dywizji gen Stanisława
(którą dowodził
następnie ks Józef Poniatow-ski)
a później do Korpusu gen
Jana Henryka Dąbrowskiego z
którym wyprawił się przeciw ho
zaborcy pruskiemu
Z upadkiem Insurekcji Ko-śeiuszkoAvsk-iej
1794 roku zaczę-ła
się dla Wybickiego epoka
szczególnie trudna Zaocznie
skazany przez zaborców przedo-stał
się do Paryża Podjął tam
działalność polityczną wśród
polskich wychodźców Wyrażał
zdanie że „Polska powstać
przez siebie samą nie może Eg-zystencję
jej wrócić w dzisiej-szym
stanie politycznym Euro-py
może tylko Francja" Kiedy
rząd francuski zgodził się na
formowanie legionu polskiego
u boku armii gen Bonapartego
we Włoszech Wybicki natych-miast
tam wyjechał i w sztabie
gen Dąbrowskiego pełnił funk-cję
politycznego opiekuna nowo
tworzących się wojsk Jednocze-śnie
stał się kimś w rodzaju
ambasadora sprawy polskiej u
rządu francuskiego i Bonaparte-go
„Owóż tu zaród tych sław-nych
Legionów o których dzie-je
świata nie zapomną — pisał
Wybicki — ja do ich związku
najwięcej się przyłożyłem"
Generał Bonaparte dobrze go
pamiętał W dziesięć lat później
swoją rozmowę z cesarzem w
Poznaniu Wybicki tak wspomi-nał:
„Nadszedł moment gdzie
szambelan zawołał: rPan Wy-bicki
Polak do cesarza —
Otworzono mi pokój zastałem
go przy kominku () Zacząłem
mówić przerwał mi i z jakąś
ciekawością zapytał czy jestem
radosnym okresem przygotowań
do nowego sezonu
W odległej o tysiące mil Pol-sce
jest taka sama piękna je-sień
i wiele drogich i bliskich
nam osób głowi się nad plano-waniem
nowego sezonu
O ileż milsze będą nasze oso-biste
przygotowania jeśli jed-nocześnie
pomożemy komuś kto
może o pomoc nie prosi ale z
wdzięcznością ją przyjmie
Zlecenie Pekao jest najlep'
szym radosnym wysłannikiem z
dalekiej Kanady Kilka minut
czasu kilka dolarów i jakże wie-le
radości Nr 74
W progu nowego sezonu
do-brodziejstwami
Mo-kronowskie-go
PLUMB1NG HEATING COOLING
oraz FIRE ALARM SYSTEM
w budynkach kościołach instytucjach społecznych
i usługowych wykonuje
ERG ENGINEERING SERVICES
Industrial — Commercial — Residential
Dzwonić 661-297- 2 od 9 rano do 5 po pol
PRACA ZBIOROWA
PLAKAT POLSKI
Album zawiera 440 plakatów kolorowych i czarno-białyc- h
z podziałem na: Plakat polityczny i społeczny Plakat tea-tralny
i muzyczny Plakat filmowy "Plakat wystawowy i han-dlowy
Plakat' sportowy i
v
cyrkowy Opisy i noty
biograficzne są"w językach polskim i angielskim
Wrd-ArtFStyczńo-Grafic-zne
1972
'Cena $800 (z1 przesyłką $880)
DO NABYCIA W JCSIf OARNI ZWIĄZKOWCA"
~Uń BLOOR ST W TORONTO ONT
hymnem
Wybicki czy ten jestem co mi
dobra skonfiskowano? Tą do-brocią
jego ośmielony odpowie-działem
że to nadto przedmiot
mały abym miał nim trudzić
cesarza raczej czekam jego roz-kazów
Przytomni byli sławny
Berthier i Dąbrowski Z zadzi-wieniem
patrzyli na mnie a
wtem cesarz ruszył się od ko-minka
zaczął chodzić po pokoju
i mnie być obok siebie rozka-zał
( ) Zaczął mówić że mu
wypada ścigać nieprzyjaciela
przez Polskę () że on ten kraj
lozszarpany i zatracony chce
wskrzesić () ale mu trzeba
wiedzieć czy wojsko w nim
znajdzie wygody i żywność?
Odpowiedziałem z wielką przy-tomność
ą iż jeżeli wnijd7ie do
kraju jako zwycięzca wszystko
nakazać może ale jeżeli wcho-dząc
oświadczy się być naszym
wskrzesicielem wszystko mu sa
nu poniesieni w ofierze () Na
to cesarz: Czy mi to Waćpan
zaręczasz? Zaręczam — snua-1- "
ło odpowiedziałem — bo Polak
krew i byt swój cały odda dla
odzyskania swej niepodległości
i Ojczyzny To mówiąc w zapa-le
ciałem uchwycić cesarza za
rękę () On zaś czytając z mej
twarzy te szczere wyznania ode-zwał
się: (Wiem że posiadasz
zaufanie u swoich współroda-ków
napisz tu więc zaraz pro-klamację
do nich iż wchodzę
do Polski w trzykroć sto tysięcy
wojska iż gdy obaczę że są god-ni
być narodem będą nim"
Tak powstała owa słynna pro-klamacja
Wybickiego o Napo-leonie
wielkim i niezwyciężo-nym
która rozpoczęła dzieje
Księstwa Warszawskiego (1807
— 1815) — ostatniego polskie
go tworu państwowego w XIX
wieku Ale w późniejszych dzie-jach
księstwa senator Józef Wy-bicki
nie odegrał już roli czo-łowej
klęskę Wielkiej Armii
przypłacił tragedią osobistą —
śmiercią starszego syna w któ-rym
pokładał wielkie nadzieje
Brał jeszcze później udział w
pracach Królestwa Polskiego
powołanego w 1815 r pod pro-tektoratem
cara Aleksandra I
Umarł w 1822 r w swoim ma-jątku
w Manieczkach
Jednak nie z cesarzem Frań-eizó- w
lecz z generałem Bona-part- e
wiąże się ten epizod życia
Wybickiego który najbardziej
upamiętnił go nic tylko w dzie-jach
Polaków lecz także Słowa-ków
Chorwatów czy Serbów
We Włoszech gdy w Reggio
zaczęły się w lipcu 1797 roku
tworzyć wojska polskie Józef
Wybicki chwycił za pióro aby
napisać dla nich pieśń Na me-lodię
starego mazura ułożył
„Pieśń Legionów Polskich we
Włoszech" A jej słowa brzmia-ły:
Jeszcze Polska nie umarła
Kiedy my żyjemy
Co nam obca moc wydarła
Szablą odbijemy
Marsz marsz Dąbrowski
Do Polski z ziemi włoskiej
Za Twoim przewodem
Złączym się z narodem
Ta pieśń przyjęła się niezwy-kle
szybko W sierpniu 1797 r
Kenryk Dąbrowski ucieszony
popularnością „swojego" mazur-ka
zawiadamiał Wybickiego:
„żołnierze do Twojej pieśni co-raz
więcej gustu nabierają"
„Pieśń Legionów Polskich we
Włoszech" nazwana Mazurkiem
Dąbrowskiego stała się niemal
od razu jednym z kilku ówczes-nych
hymnów "narodowych
„Jeszcze Polska nie zginęła
póki my żyjemy" — było to
stwierdzenie na wskroś rewolu-cyjne:
wbrew utartym poglą-dom
ogłaszała ona że naród mo-że
istnieć nawet i bez własnego
państwa a ideę narodową moż-na
podtrzymywać nawet w od-dali
od ziemi ojczystej Toteż
„Mazurek Dąbrowskiego" w
1834 roku natchnął Słowaka Sa-muela
Tomasika do napisania
pod jego melodię Ełów hymnu
w 'języku słowackim
Pod wpłyem hymnu polskie-go
w 1835 r powstał chorwacki
„Jeszcze Chorwacja nie zginę-ła"
w pięć lat później górno-łużyc- ki
„Jeszcze Serbowie' nie
zginęli" Najgłośniejsza z tych
kontynuacji „Mazurka Dąbrow-skiego"
— pieśń Tomasika
awansowała w XIX wieku do
rangi hymnu ogólnosłowiańskie-g- o
a w naszych już czasach sta-ła
się hymnem państwowym Ju-gosławii
Jej słowa powtarzali w
swoich mowach i pismach do
Polaków najwybitniejsi euro-pejscy
rewolucjoniści! „Mazurek
Dąbrowskiego" zatwierdzony o-ficja- lnie
jako hymn państwowy
w 1926 r po dziś dzień towa-rzyszy
mijionom Polaków na ca-łym
świecie Tę pieśń napisał
człowiek który daleki był od
wszelkiego rewolucjonizmu lecz
stworzył ją pod wpływem rewo-lucyjnej
„Pieśni Armii Nadreń-skiej- "
— słynnej Marsylianki
ta pieśń żyje już prawjc sto --
osiemdziesiąt lat własnym ży-- :
ciem nie tylko w świadomości
Polaków
— ____ Maria Bor