Zwilazkowiec Alliancer, August 16, 1967

              agT
I w
Ikr 1 ImrFjmlrui
Foto: Toronto Telegram
Miasteczko Churchill Falls gdzie stoją budjnki oraz przyczepy i przenośne domki dla robotników
Premier prowincji Nowej Fundlandii Joseph R Smallwood zrealizował 15-letn- ie zamierzenie uroczyście
rozpoczynając prace nad budową największej w świecie zapory wodnej i siłowni której koszt wyniesie
SSOO milionów Miasteczko to liczyć będzie 7000 robotników nim ukończą sie prace pm budowie w 1972 roku " '
Wodospady znajdują się w północnej części Labradoru około 700 mil od Montrealu Sa one 2-1- 5 stóp wy- sokie 59 stóp wyższe od wodospadów Niagara' a rezerwuary wodne beda rozciągać" sie na 2700 stóp
kwailratowjch czyli prawie połowę wielkości jeziora Ontario Siłownia będzie dostarczała energii elek-trycznej
w ilości wystarczającej rocznych potrzeb 10000000 domów rodzinnych
Z budową projektowanej zapory i siłowni wiążą sie nazwiska ważnch ludzi jak Winston Churchill któ-reg- o imieniem nazwano wodospady Sir Erie Bowater stojący na 'czele największej na świecie firmy
przemysłowej oraz finansista angielski Anthon de Rothschild
Dnia 14 9 1965 r wyszła
Lona Ustawa dająca możli-wości
Polakom starania się o
odszkodowanie z tytułu utra-- f zdrowia spowodowanej
'ciezka pracą na rzecz Nie- -
imiec w czasie u wojny
oświatowej oraz b więźniom o- -
obozów koncentracyjnych
prześladowanych narodowośc-iowo
którzy zostali poszko- -
?00ani na zuruwiu uu Mtuu:
przebywania i ciężkiej pracy
jv lagrach Jak wiemy po II
wojnie swiaiowej uuzo iuuzi
z roznvch względów nie po--
KfttTOCiło do kraju ojczystego
3Eli tacy którzy pracując w
Efnemieckich fabrykach lub
gospodarstwach rolnych za- -
ftgraz po zakończeniu wojny
Mzukaii cnieoa i nowej
ojczyzny w krajach bar- -
iscziej spokojnych Część z
ich obrało Kanadę za swoją
iową ojczyznę
IJ Wielu b więźniów obozów
oncentracyjnych po wyzwo
leniu nie wracało do domu
jbo niejednokrotnie wrócić
$iie mieli do kogo i do czego
fMieme aresztowanych przeds-tawiające
jaką taką war-tość
było konfiskowane Naj-phz- si
zaś albo ginęli od bomb
Slbo w obozach koncentracy]-fnyc- h
lub rozproszeni zostali
po świecie Tak więc setki ty-sięcy
Polaków znalazło sie po- -
[aa granicami kraju Dołączyli
wv iuii 1 JtlUlJVU 1VU&11IJ
juz znajdowały sie poza gra- -
lub którzy nerwowo
pie mogli znieść nawet samej
cmjśli o nowej wojnie o no- -
ym napadzie niemieckim o
Kiktórym przecież dłuższy czas
Ifglośno się mówiło Ci jednak
lez własnej woli dosc długo
lusieh czekać na te chwilę
fpyjazdu
_
EJ Ale WTÓ—ćmy d__o tematu __ —
fiaicwięc wszyscy którzy czu- -
11 Se nnkr7rwrl7Pni wnosili
ipoje udokumentowane pre-Eftens- je
do odpowiednich biur
fi n jni iii '„ nunu&aiuw KlUlzy pu
kompletowaniu i przygoto- -
Ipaniu akt przesyłali je z ko- -
jei aawokatom w JNiemczecn
r-- Ci zadali b często coraz to
Jjnnjch dowodów aby sprawa
jbjła jasna i bezsporna
i Wszystkie prace zostały za- -
jKonczone w oznaczonym ter-lini- e
i nastąpił okres wycze- -
jawama az Wysoki Urząd
windesyerwaltungsamt w
weln 'Niemcy zacznie je
luzpairywac
No i nadeszła dłueo oczeki
wana chwila
zaczynają sie pierwsze roz- -
iprawy — je wiem czy to
zweg okoliczności czy może
"ysoki Urząd tak ustalił że
Pierwsze sprawy o odszkodow-ania
zostały rozpatrywane z
przymusowej pracy w
'leuiczecn
PrZlr7ilT11- - cio V1ni łolr
'rad w Koeln podchodzi do
fplraekteónwsji AzgvłiaisAz(alnyTTct-tih- H pirfizt-e-n z
-- - y- - UUU juiw '2M nie Onipm CIA ahcnlittnio
Ea Zeznaniaci frwinrilrńw nn
ioda lecz zbiera zeznania
r12dkOW ze Strnnv nrannrfa
y Byłoby to wszystko b za- -
-- "'e i ciekawe gdyby w i-w- -e neczy nie było tak
Porażająco smutne
Świadkowie ze stronv pra-fMaw- cy _ Nie jest mi zna-- f
wstoria nawet najwieksze-- f
zbrodniarza który nie
""alby stworzyć sobie obro- -
" Jesll luz nip mmlniainpoi
=o od w-in-y j karj% t0 choć
zrzeszającej częściowo je-jje- go przewiniecie Nawet
_7Jck0' Jeśli zawini stara sie
lawiny zataić nie może
jasis sposób usprawiedli- -
z Paopoebłrnoinnoanetgaojepsrtzesrtóepż-n-l-aa
Okulista
OKULISTKA Ea BUKOWSKA BEJNAR
274 Roneesralles Ava
(Pny Geoffrey)
U--E 2-54- ?3 Jl7A 5rze: coddenale ed
n Tri° i2a t1ti2ecwŁ pwołud"nbieoty
C2--W
ŁĄ
W zależności od stopnia winy
inteligencji oskarżonego je-go
sprytu no i poza tvm
świadomości kto stoi za jego
plecami i z kim sie hczć mu- si Tak jest i tutaj
Dla przykładu podam zna-ny
mi fakt
Młoda dziewczyna — co
mówię: 14-letn- ie dziecko zła-pane
zostało w obław ie na lu-dzi
które odbywały się w Polsce jak polowania na zwie-rzęta
w dżungli Do tego celu
Niemcy stworzyli Arbeitsam- - ty One to miały za zadanie
równomierne dowożenie i
rozwożenie surowca ludzkie
go
To 14-letn- ie dziecko zabra-ne
sprzed kościoła z którego
wyszło po Mszy Św wywie-zione
zostaje do Niemiec i na
targowisku ludzkim przydzie
lone zostaje gospodarzowi u
którego pracuje ciężko nie-jednokrotnie
poszturchiwane
niedospane niedożywione —
I dziś kiedy stara się o to
symboliczne wyrównanie jej
krzywdy za pozbawienie w
przeciągu dwóch lat ciepła ro-dzinnego
za pozbawienie mo-żliwości
nauki za pracę po-nad
tsiły i utracone zdrorie
—7"dźiś o zgrozo! — córka b
chlebodawcy zeznaje jak to'
dobrze było u nich jak ona
sama dała jej jakieś swoje
rzeczy bo przydzielona do ro-boty
dziewczyna nic ze sobą
nie miała Zapytuję: Skąd mo-gła
mieć coś ze sobą złapana
znienacka? Ileż tupetu i pe-wności
siebie mieć musi ta
niemiecka kobieta która o-twar- cie
pisze w swoim zezna-niu
"lepiej byłoby żeby X
była wdzięczna za to że nie
podzieliła losu swoich roda-ków
a nie starała się osiąg-nąć
korzyści materialnych ko
sztem moich zmarłych rodzi-ców"
Inna zeznaje że nie słysza-ła
nigdy aby personel był
niepotrzebnie przeklinany 0-czywiś-cic
niekiedy padały o-st- re
słowa ale wkrótce wszy-stko
było dobrze Na plus b
gospodarza zeznaje że nigdy
nie był natarczywy a wr nie-dzielę
cały personel zabierał
ze sobą na spacer — przypo-mina
mi to właściciela psa
który bojąc się aby pies nie
zdechł z braku powietrza wy-prowadza
go na spacer ab na
smyczy w obawie by się zbyt-nio
nie oddalił a co za tym i-d-zie
— nie zginął
To jest obrazek jednej
sprawy a podobnych jest du-żo
więcej Nie ulega wątpli-wości
że akcja wybielania
warunków pracy jest tenden-cyjna
Chodzi tu o "jednolity
front przeciwko Polakom"
I jeszcze jedno jest ważne
w tej sprawie-komedi- i: ofia-ry
krzywd które ściągnął i
wyrządził tym ludziom naro-dowy
socjalizm niemiecki nie
mają żadnego zaplecza Nikt
sie za nimi nie wstawia nikt
sie nie ujmuje A aż nadto
dobrze wiemy że z pojedyn-czym
człowiekiem nikt się nie
liczy! Niech mi wolno będzie
zapytać:
1 Czy Związek b Więźniów
wyczerpał wszystkie drogi a-b- y
przyjść z pomocą pokrzy-wdzonym?
2 Dlaczego Kongres Polo-nii
Kanadyjskiej patrzy tak
obojętnym wzrokiem na całą
te sprawę? Dlaczego nieu-stępliwie
nie interweniuje u
czynników miarodajnych?
Przecież wiadomym jest jak
wielkie starania poczynił Kon
gres Żydowski z dr Goldma-nem
na czele Dzięki temu o-siagn- ęh wszjstko co tjlko o-siag- nąc
można bło Dlaczego
więc odnośne władze polskie
nie skorzystają z doświadczeń
które posiada w tej sprawie
dr Goldman i którymi na pe-wno
chętnie się podzieli?
Wszystkim zainteresowa-nym
wiadomo że złożone zo-stały
memoriały do Ambasa-dy
Niemieckiej w Belgii
Szwecji Włoszech i Ameryce
Tylko Kanada stoi na uboru
tylko Kanada wyczekuje! Ale
na co? — może nasi przy-wódcy
zadowoleni z życia wy- mazali ten koszmar i pamię-ci?
lijemuse
W okresie obu wojen
światowych w neutralnej
Szwajcarii ulokowały się wy-wiady
wszystkich walczących
państw Prowadzono tam po
cichu rokowania ubijano ró-żne
interesy Nie oznaczało
to jednak wcale by od czasu
do 'czasu nie dochodziło do in
cydentów
Rząd szwajcarski o tym
wszystkim doskonale wiedział
ale zawsze starał się zachowy
wać przynajmniej zewnętrz
nie ścisłą neutralność Na
tym właśnie tle miały miej
sce zajścia w których płynę-ła
krew i o których mało co
wiedziano staranie bowiem
starano się je tuszować
Dziś po 22 latach od chwili
zakończenia zmagań ostatniej
światowej zawieruchy wycho-dzą
one stopniowo na jaw
Gdy było już jasne pod ko
niec 1938 roku i na początku
1939 roku ze wybuch wojny
jest nieunikniony Szwajca
ria me miała żadnej gwaran
cji iż nie stanie się celem a- -
taku hitlerowskiej Kzeszy
tych powodów dowództwo jej
armii postanowiło zreorgani-zować
i zmodernizować swe
lotnictwo w pierwszym rzę-dzie
oczywiście obronne —
myśliwskie
Sprzęt w który było ono
wyposażone nie naiezai ao
zbyt nowoczesnych szwajcar-skie
eskadry myśliwskie wy
posażone były we francuskie
dwupłaty "Deyoitine D-2- 7"
przestarzałe i mało juz przy
datne
Jak to zwykle bywa w prze
dedniu wojny zakup sprzętu
zagranicą własnego przemy-słu
lotniczego Szwajcaria nie
posiadała był sprawą wyso
ce trudna
Zawsze tak jest w podob
nych sytuacjach: gdy chmury
zwiastujące nadchodzącą
yieruche gromadzą się
wszelki sprzęt znika momen-talnie
z rynków zagranicz-nych
i nie można go otrzymać
nawet za najbardziej wygóro-waną
płatną w złocie cenę
Długi czas' ciągnęły się per-traktacje
które w końcu u- -
wieńczone zosiary częścio-wym
powodzeniem W poło-wie
1938 roku III Rzesza zgo-dziła
się dostarczyć Szwajca-rii
10 aparatów myśliwskich
typu "Messerschmitt ME 109
C" wyposażonych w 4 kara-biny
maszynowe o normal-nym
kalibrze 745 milimetra
Maszyny te dostarczono na
wiosnę 1939 roku Na podsta-wie
następnie zawartej umo-wy
Szwajcaria miała otrzy- -
HALINA RUDNICKA
KRÓL R G I S
Yf Atenach wyszydzano nasze metody wycho-wawcze
— przypomnia"ł sobie Agis — Na jednej z bie-siad
była cała dyskusja na teh temat Muszę ci wyznać
że się wstydziłem i przyznałem słuszność krytykującym
Tyle jest u nas zwyczajów przestarzałych i szkodli-wych
— dużo należałoby 7-acz-ęła
królowa —
cena $275
"ZWIĄZKOWIEC"
1475 CJueen StW Toronto 3 Ont
Ale pamiętajmy bo pamię-tać
musimy że każda posz-czególna
sprawa X czy Y to
nie tylko sprawa obywatela
pochodzenia polskiego zamie-szkującego
w Kanadzie ale to
nasza sprawa ogólno-polsk- a
A jeśli zatracimy poczucie
pamięci o naszym wczoraj —
zatracimy tym "samym rozum
seice i uczucie
Nie nosimy w scrcacli
naszych nienawiści i zemsty
Jesteśmy Polakami Chcemy
tylko sprawiedliwości i praw-dy
a tym samym choć częś-ciowego
naprawienia wyrzą-dzonej
krzywdy
A tylko uznanie przez
Niemców wyrzadzonp krzyw-dy
będzie dla nas zadośćuczy-nieniem
i da świadectwo pra-wdzie
J P iititiiei
mać z Niemiec dalszych 80
sztuk "Mcsserschmitlów ME
109 E" bardziej już nowocze-snych
i uzbrojonych w 2
działka i 2 karabiny maszy-no- w
c
W wrześniu 1939 r kiedy
to Niemcy zaatakowały Pol-skę
Szwajcaria posiadała 86
H samolotów 'myśliwskich w
skład których wchodziło 41 a-para- tów "Messerschmitt"
Byłv one zgrupowane w 3
eskadry mające za zadanie
bezustanne czuwanie nad bez-pieczeństwem
szwajcarskiego
nieba Pomimo stałoj gotowo-ści
do akcji nie udawało się
w początkowym okresie unie-możliwić
ciągłego naruszania
granicy przez obce samoloty
z powodu niedostatecznie
zorganizowanego systemu a-larmo- wego
"
Gdy rozpoczęła się kampa-nia
we Francji Szwajcaria
posiadała już 6 eskadr
Szybko przekonano się iż
hitlerowska Luftwaffe nie
ma bynajmniej zamiaru sza-nować
neutralności Szwajca-rii
Wracając z bombardowań
Francji niemieckie zespoły
bombowe beztrosko skracały
sobie drogę przelatując nad
lej obszarami
Pierwszy incydent miał
miejsce w pobliżu Łiazylei
Niemiecki bombowiec "lun- - kers Ju 88" w odpowiedzi na
dany mu przez myśliwski pa
trol szwajcarski rozkaz lądo-wania
odpowiedział ogniem
broni pokładowej Wywiąza
ła się obustronna strzelanina
która jednak nie dała wyniku
i aparat niemiecki odleciał
W tym 'samym czasie inny pa- trol natknął się na niemiecki
bombowiec "Heinkel He 111"
zmuszając go do wylądowa-nia
Załogę internowano to
Incydenty te wywołały fu-rię
Hitlera który zagroził u- -
na_ Szwajcarię
Spotkawszy się jednak ze zde
cydowaną odpowiedzią Niem
cy porzucili ten zamiar
W następnym okresie coraz ra
coraz częściej dochodzi do po
wietrznych spotkań Napoty-kane
to
myśliwce szwajcarskie z
reguły ostrzeliwane sa przez
niemieckie załogi W maju
1940 roku lotnicy szwajcars-cy
zestrzelili 2 "Heinklc He
111" to
Jeden rozbił się grzebiąc
pod szczątkami załogę drugi
poważnie uszkodzony ląduje
na terytorium szwajcarskim
Dowódca Luftwaffe Goe-rin- g
stwierdziwszy bezskute
czność nacisków dyplomaty
cznych postanowił zademon
strować potęgę niemieckiego on
lotnictwa Wysłał nad Szwaj-carię
silne zespoły bombowe
chronione przez dalekody-stansow- e
samoloty myśliw
skie Pomimo przygniatają-cej
przewagi myśliwcy szwaj-carscy
stawili napastnikom
czoło zestrzeliwując w wal-kach
jednego "Heinkel He
111" i 2 myśliwskie aparaty
dwusilnikowe "Messerschmitt
Me 110" tracąc jeden aparat
własny którego pilot zginął
Dalszą prowokacją niemiec-ką
było zestrzelenie nad te-rytorium
szwajcarskim nie
uzbrojonego samolotu wywia
dowczego prazj stale przeloty
VC7 szystko czym zajmuje
ł się człowiek dzisiejszej
doby i czym zajmował się nie-gdyś
— rzeźby starożytne i
malowidła sprzed setek tysię-cy
lat zachowane w jaski-niach
i grotach górskich
dom podwodny przyszłości
projekt miasta polarnego no-wa
technika filmowa i tele-wizyjna
super nowoczesny
samolot o prędkości ponad-dżwiękow- ej
nowe sposoby
hodowli trzody i setki innych
zagadnień są tematem ekspo-natów
wystawionych na Expo
67
Zaczynając od prymitywnej
siedziby praczłowieka z epoki
kamienia łupanego kończąc
na projekcie miasta XXI wie-ku
— przeszłość obecność i
przyszłość przesuwają się jak
w kalejdoskopie przed oczami
zwiedzającego w pawilonach
70 państw Zatarte są w nich
granice dzielące poszczegól-ne
kraje naszego globu znik-nął
w nicli czas w przedsta-wieniu
idei "Człowiek i jego
świat"
Pawilony te kosztujące
przeszło $40000000 przed-stawiają
w swych winętrzach
całą gamę odczuć i sentymen-tów
ludzkości jej marzeń i
zamierzeń które człowiek już
wprowadził w czyn i które za-mierza
zrealizować Widzimy
w nich co uczynił on z sobą
samym od chwili wykonania
pierwszego niezdarnego przy-rządu
z kamienia az do roz-bicia
atomu i wyrwania się
we wszechświat
Niezależnie od wystawio-nych
eksponatów ilustrują to
bogate kolekcje zdjęć Z prze-szło
40000 nadesłanych na
Evpo ze wszystkich najdal-szych
nawet zakątków nasze-go
globu wybrano ogółem
400 Są one świadectwem wy-siłków
człowieka na wszyst-kich
polach jego życia i pra-cy
Przeszło 20 najsłynniej-szych
akademii i szkół świata
skompletowało kolekcję eks-ponatów
"Człowiek-twórca- "
w®jiy
silnych zespołów myśliw-skich
Szwajcarscy piloci usz-kodzili
jeden z nich Aparat
niemiecki oraz uszkodzony w
walce z nim myśliwski samo-lot
szwajcarski wylądowały
przymusowo
W następnych spotkaniach
zniszczono 3 niemieckie "Me-sserschmitty'11- 0" bez strat
własnych
Gdy kampania we Francji
skończyła się jej klęską pro-wokacje
niemieckie trochę u-sta- ły
co jednak nie oznacza-ło
by nie było ich nadal O-bec-nie
neutralność Szwajca-rii
zaczęła być naruszana
przez zespoły lotnictwa alian-ckiego
które rozpoczęło co-raz
bardziej intensywne nalo-ty
bombowe na terytorium
JII Rzeszy t
W międzyczasie Szwajcarzy I
uzyskali zupełnie niespodzie-wanie
4 samoloty niemiec-kie
W 1942 roku 2 nowe
"Messerschmitty Me 109 F"
pomyłkowo wylądowały w
Szwajcarii w 1944 roku dwa
dalsze "Messerschmitty Me
109 G"
Mniejwięcej w polowie 1943
roku nad Szwajcarią pojawiać
się zaczynają amerykańskie i
brytyjskie bomDowce prze-ważnie
uszkodzone przez nie-miecką
obronę przeciwlotni-czą
i lotnictwo myśliwskie w
czasie nalotów Myśliwce
szwajcarskie dają im polece-nia
lądowania i załogi ich są
internowane Akcje te na o-g- ół
przebiegały bez incyden-tów
ponieważ alianci szano-wali
neutralność Szwajcarii
znajdowali się nad jej obsza-rem
zmuszeni do tego okoli-cznościami
i przyznawali jej
pełne prawo interwencji gay
następowolo Oczywiście
wydarzały sie 1 tu incydenty
Pewnego razu pilot eskortują
cego bombowce Mustanga
zestrzelił szwajcarskiego
"Messerschmitta" lecącego o- -
bok uszkodzonego "Liberato- -
UbA ale jaK zezna na
stępnie był przekonany iż jest
samolot niemiecKi u po-myłkę
nie było trudno bio-rąc
pod uwagę iż był to iden-tyczny
aparat jakich używała
Luftwaffe
W kwietniu 1944 roku mia- -
miejsce nad terytorium
Szwajcarii spotkanie pomię
dzy brytyjskim bombowcem
"Lancaster" i niemieckim
dwusilnikowym myśliwcem
"Messerschmitt ME nu
Ten ostatni został w walce u- -
szkodzony i wyładował na je-dnym
z lotnisk Ponieważ był
wyposażony w najnowszy
typ celownika a w Szwajcarii
nie brak było agemow wy-wiadu
alianckiego dowództ
wo Luitwaiie Dyjo w wys
kim stopniu zaniepokojone iż
celownik ten dostanie się w
ich ręce żądania odesłania a- -
paratu do Niemiec zostały ka-tegorycznie
przez rząd szwaj
carski odrzucone Nie mając
innego wyjścia zaproponowa-no
Szwajcarii spalenie uszko-dzonego
samolotu przy asyś-cie
członków niemieckiej am-basady
wzamian za co Rzesza
zobowiązała sie dostrezyć
Szwaicani 12 maszyn "Mes-serscjfm- itt
Me 109 Propozy-- i
Rozpiętość tematów jest ol-brzymia
zakres ich obejmuje
wszystkie bez wyjątku dzie-dziny
życia
Prócz tego zapewniona jest
na Epo gigantyczna w swym
rozmachu i tematyce obsługa
filmowa Pomysłowość w tej
dziedzinie jest wręcz zdumie-wająca
Specjalnie skonstru-owane
systemy luster i świa-teł
dają "efekty trudne do opi-sania
Pawilon ten — "Labi-rynt"
jest w dosłownym
znaczeniu tego słowa bajką
Z tysiąca i jednej nocy"
ie mniej urzekający jest
pawilon "Człow lek w
społeczności" Otoczony on
jest wspaniałymi ogrodami
zabudowaniami i urządzenia-mi
które zapewnią człowieko-wi
najbardziej wygodne życie
w nowoczesnym mieście przy-szłości
być może już bardzo
niedalekiej Przewodnicy w
pięknych kostiumach ludo-wych
udzielają w nim naj-bardziej
drobiazgowy cli wy-jaśnień
zwiedzającym Inne z
nich przedstawione są w fil-mach
i na scenie Nie brak
w nich szczegółów odnoszą-cych
się do zagadnienia szkol-nictwa
komunikacji zagad-nień
socjologicznych i setek
innych problemów Zwiedza-jący
zapoznać się może dokła-dnie
w tym pawilonie z super-miastc- m
XXI wieku
W mniejszym przyległym
pawilonie znajduje się wysta-wa
"Człowiek i jego zdrowie"
Zobrazowano w nim przy
udziale aktorów f i 1 m ó w
przedstawień graficznych i w
naturze wnętrza laboratoriów
i klinik Zobaczyć w nim moż-na
przebieg najbardziej skom-plikowanych
operacji przy za-stosowaniu
urządzeń zastępu-jących
serce i płuca pacjenta
nerki pomoc dla amputowa-nych
Na obszarze wyspy Świętej
Heleny umieszczono pawilo-ny:
"Człowiek i oceany"
"Człowiek i obszary polarne"'
cja ta została przyjęta i samo-lot
spalono Na wszelki wypa
dek Luitwaiie miaia jiu
przygotowaną specjalną gru-pę
sabotażowa klora miała
ten samolot spalić w razie od-mowy
ze strony Szwajcaiów
Ponieważ dostaw brakło
niemieckie samoloty lotnict-wa
szwajcarskiego zużyły się
i nie było ich czym zastąpić
Z tego powodu przybycie 12
nowych maszyn wpłynęło na
pewną poprawę' sytuacji ale
nie na długo ponieważ szyb-ko
okazało się że są one wy-konane
wyjątkowo niedbale
i wymagały stałych popra-wek
Woina jednak koncyła
się już i nie było koniecznoś
ci intensywnego icn używa-nia
Jeden z niemieckich
"Messerschmiltów Me 109"
które walczyły w czasie woj-ny
w lotnictwie szwajcarskim
przeciwko naruszającym neu-tralność
kraju hitlerowskim
maszynom Liftwaffe znajduje
się dziś w muzeum wojsko
wym w Lucernie
St r r
'Nasza "aeta i wszech
świat" "Człowiek i życie"
"Człowiek i oceany" przed-stawia
zwiedzającemu awan-turnicze
i romantyczne zma-gania
się człowieka z morzem
rod czasów starożytnych Feni
cjan do dzisiejszych atomo-wych
okrętów podwodnych
Vidzimy w nim podwodny
dom przyszłości projektu
Francuza Coustcau obok
podwodne pojazdy które krą-żyć
będą po dnie morza
Przedstawiono w nim również
powstanie oceanów przed mi-lionami
lat dzieje badań i
słynnych odkryć Bogata ko-lekcja
drobiazgowo i wiernie
wykonanych modeli okrętów
i statków obrazuje rozwój że-glugi
na przestrzeni wieków
Wchodząc do działu i polarne"
zwiedzający odnosi wrażenie
jak gdyby rzeczywiście zna-lazł
się na tych przestrze-niach
skutych wiecznym śnie-giem
i lodem na bezkresach
Arktyki i Antarktyki Iluzja
ta doprowadzona jest wprost
do perfekcji — czujemy się
jakgdybyśmy wędrowali przez
nic A po tym znajdujemy się
raptem w 'mieście polarnym
przyszłości zaprojektowanym
przez ZSRR
"Nasza planeta t wszech-świat"
przenosi nas w obsza-ry
dzikich bezwodnych pus-tyń
nieprzebytych pokry-ty
cli gęstą dżunglą krain w
łańcuchy gór niebotycznych
U wstępu 200 tablic ilustruje
zwiedzającemu te obszary
Specjalne filmy oddają wa-runki
w poszczególnych rejo-nach
Nie ma przy nich żad-nych
objaśnień Pokazują one
szczegóły pracy starożytnych
np górników Grecji zobrazo-wanej
na malowidłach i wa-zach
cstruskich i wysiłek pra-cy
w nowoczesnych kopal-niach
Inne filmy przedstawiają
dążenie człowieka w dziedzi-nie
uniesienia sie w powie
trze pierwsze próby w lotach
kosmicznych i historię tycn
osiągnięć w oderwaniu się od
Ziemi i liosybowania w prze
strzenie międzygwiezdne
Struktura człowieka odkry-ta
jest bez reszty Znajduje-my
tu odpowiedzi na pytanie
jak zbudowane jest nasze cia-ło
i jak ono funkcjonuje jak
pracuje nasz mózg jak działa
najdrobniejsza jego komórka
W pawilonie "Człowiek fjego
życie" przedstawiono ją w mi-lionowym
powiększeniu Li-czne
wierne modele przedsta-wiają
system nerwowy filmy
jego działalność rozwój rege-nerowanie
się Skala jest tu
olbrzymia obrazując bez re-szty
ustrój wewnętrzny orga-nizmów
żywych poczynając
od owadów ryb żab ptaków
ssaków na człowieku "cończąc
Wszystkie modele wiernie od-dają
bez reszty ich funkcjo-nowanie
Związano są z tym ściśle
wszystkie zachodzące w orga-nizmie
procesy zarówno fizy
czne jak i psychiczne Wyniki
ich rezultaty badan przez u-ezon- ych
przy użyciu elektro- -
nicznych mikroskopów rzuca- -'
! nn --en w nihrrYTmph TlrtWlPk- -
szeniach na ekrany
"Człowiek-wynalazca- " sta-ra
s% odpowiedzieć na pyta-nie
czy rozwój nauki nie
przyczyni się do zwyrodnienia
natury ludzkiej czy maszyny
będą w stanie kontrolować
działanie mózgu czy rozwój
nauki zapewni człowiekowi
nastanie epoki powszechnej
szczęśliwości w życiu
awilon ten gromadzi
prawdziwe cuda nowo
czesnej techniki i tej którą
przyniesie światu przyszłość
łącznie z obrazem fabryki
nadchodzącej ery w pełni
zautomatyzowanej
W jednym z działów tego
pawilonu zainstalowane jest
sporządzone ze szkła" i luster
jak gdyby pudło Specjalne u-rządz-enie
oświetlające daje w
pomysłowym ujęciu perspek-Uwiczny- m efekt wprost nie-skończoności
znajdujących się
w nim przedmiotów prawdzi-wo
cudo techniki Można w
nim ujrzeć samolot schwyta-ny
na ekran radaru i skom-plikowane
obliczenia kompu-terów
prowadzące go bezpie-cznie
po kursie na lotnisko
na którym ma wylądować
Zapewnienie mu maksymal-nego
bezpieczeństwa niczależ-ni- e
od warunków w jakich lot
się odbywa
Dział "Człowiek i kontro-la"
stara się odpowiedzieć na
pytanie czy maszyna zapanu-je
nad nim
Obszerny pawilon "Czło-wiek
— wytwórca" zajmują-cy
obszar około 7 akrów po-święcony
jest wyłącznie za-gadnieniu
wyżywienia ludz-kości
w związku z coraz bar-dziej
wzrastającą ilością mie-szkańców
naszego globu Po-kazano
w nim nic 'tylko no-woczesną
zmechanizowaną
do ostateczności uprawę roli
ale również nowe niedługo
już pewnie mające' wejść w
życie metody' żapewnieiuajej
należytej ilości pożywienia
W nim również pokazano no-woczesną
mleczarnię hodo-wlę
drobiu metody pielęgno-wania
inwentarza zwalczania
jego chorób
Nigdy dotychczas' jak "dłu-go
planeta nasza istnieje' nic
pokazano tak dokładnie i o-braz- owo
--"człowieka) d jego
iwiat" PaMldny tesą naj-bardziej
dokładnym ? egzami-nem
jakiemu poddano' go do-tychczas
pod każdym wzglę-dem"
Opuszczając je czujemy
się prawdziwymi braćmi na-szych
bliźnich niezależnie od
tego czy są oni nomadami pu-styń
Eskimosami poławiają-cymi
foki wieśniakami chiń-skimi
uprawiającymi w pocie
czoła'' ubogiąlpola ryżowe czy
mieszkańcami najwspanial-szych
metropolii Widzimy tu
ścisłą łączność wszystkich lu-dów
i ras z najdalszych nawet
zakątków naszego globu two-rzących'
skupisko któremu na
imię LUDZKOŚĆ
Zwiedzający zaczyna jzda-waćsob- ic
sprawę że i on jest
członkiem t e j olbrzymiej
wspólnoty może' uzmysłowić
sobie swe możliwości wspól-nej'
pracy dla wspólnego do-bra
Jerzy Rozwadowski
Foto — Toronto Telegram
Gubernator Generalny Roland"Mlchener podziwia pantofle ze skóry foki któ-re
ofiarowała jego żonie setka dzieci eskimoskich
Dzieci były z wizytą w rezydencji Gubernatora a następnie zostały zaproszo-ne
do domów różnych rodzin w Ottawie Dzieci przybyły z Frobishcr Bay
Northwest Tcrritorics na dwutygodniowy pobyt
mmmm
5
wmmF-- :
rvJ-'- i
WwWlw I
wmmĘ I
111 1
&
'-M-k'S¥
ł I
Pili ' §
lAmm i wilki
a iłłi Ikpm 'jIiicat £
Mm
jst!-&tn- s illiifiiiiiii )
i iIitr iw iI
ImŚ i
U