Zwilazkowiec Alliancer, June 13, 1975

              ii t
STR 12 „ZWIĄZKOWIEC" CZERWIEC (June) piątek 13 — 1975 NR 47
Wiesław Strzałkowski
sdf&ai mJotność !- -
Wielu Polaków znalazłszy
się w cbcym środowisku na
emigracji boleśnie odczuwa
samotność Na genezę tego
zjawiska składa się wiele
przyczyn i to zarówno zewnę-trznych
jak i wewnętrznj eh
Oderwanie się cd kraju ob-cość
tradjeji miejsca osiedle-nia
często niedostateczna zna-jomość
ebeego języka unie-możliwiająca
bliższa kontakt
potęgują jeszcze to uczucie
tym dotkliwsze gdy chedzi o
ludzi starszych i cherjch
szczególnie gdy warunki fi-zyczne
przjczjniają s:ę do izo-lacji
Samotność jednak nie jest
tylko zjawiskiem polskim i
emigracyjnym Samotność to
problem ogólnoludzki potę-gujący
się jeszcze w warun-kach
nowoczesnej cywiLzacji
której tendencją jest zacie-ranie
różnic indwidualnych
i która środkami masowego
przekazu i tempem rosnącego
uprzemysłowienia godzi w in-dywidualność
człowieka Do-niosłemu
problemowi samot- -
ncści w jego liczny eh przeja-wach
i stopniach natężenia
poświęcona jest książka zna-nej
angielskiej pisarki Ethel
Mannin pt „Loneline-- s Ze
względu na interesujące przy-kłady
z życia i literatury war-to
jej poświęcić nieco uwagi
tym bardziej że budzi cna po-ważne
refleksje dotjczace
natury człowieka i jego losu
Choć każdy człowiek jest
zasadniczo samotny bo — jak
powiada św Augustyn —
„każde serce jest zamknięte
dla innego serca" sa różne
stopnie samotności zależnie
od okoliczności charakteru i
usposobienia danej jednostki
Samotność nie jest koniecz-nym
wynikiem osamotnienia
w sensie fizycznym jest to
stan psychiczny i nieraz czło-wiek
może być samotny choć
otoczony przez wielu ludzi
Znany pisarz i działacz ame-rykański
Henry David Tho-rea- u
nie czuł się zapewne sa-motny
gdy przebywał sam na
pustkowiu nad brzegami Wal-de- n
Pond lecz raczej gdy po- wrócił między ludzi by wal-czyć
o zniesienie 'niewolnic-twa
niezrozumiany przez wie-lu
Należał on bowiem do
„non-conformers- " do ludzi
którzy nie megą pogodzić się
z zastaną rzeczywistością i
zawsze pozostaną samotni
t Do tej kategorii ludzi rzu-cających
rękawicę rzeczywi-stości
zalicza auterka wielu
twórców na pierwszym miej-scu
wymieniając Józefa Con-rada
którego dzieła i życie
analizuje szczegółowo pod
kątenrwidzenia jego wielkiej
samotności Te uwai angiel-skiej
pisarki sa szczególnie
ciekawe dla'na'5 Polaków nie
tylko dlatego że Conrad byl
naszym rodakiem ale rów-nież
i dlatego bo był on jak
i my emigrantem w świecie
anglosaskim Każdy artysta
jest samotny powiada ona
r bo"żyje w sferze wyobraźni
nie zrozumiałej nawet przez
najbliższych Conrad wyraził
to w liście do przyjaciela swe-p- o Edwarda Garnetta powia-dając:
„żyję tak samotny że
często wyobrażam siebie jako
głupio czepiającego się porzu- conej planety opuszczonej
przez załegę" Według biogra-fa
jego Jocelyn Baines nikt
nie zdołałby uwolnić Conrada
od poczucia samotności a równie samotni' są wszyscy bohaterowie jego powieści
tego na
Dokończenie ze słr 9
Składniki chemiczne w po- wietrzu działają jak osłona
szklana pozwalająca na przeni-kanie
energii słołneczricj na
Ziemie uniemożliwiając 'jednak
ucieczkę jej napowrót w prze-strzeń
kosmiczną w formie cie-płoty
radiacyjnej '
v Dr Mitchell podkreśla „iżv wic-- '
lorakość tych 'czynników okręś- -
la role dwuttenku węgla na zic-m- l
Wydostaje-si- ę on do almo-- '
sfery w postaci dymu i wydzie-lin
z' silników spalinowych i ab-sorbowany
jest przez wody o-ccan- ów
i mórz 'co zależne jest
jednak od ich ciepłoty po-wierzchniowej
To wpływa na
kształtowanie się klimatu wy-wołując
zarazem różne efekty
poboczne - Rośliny wchłaniają' -- dwutlenck"wegla'w ilościach za-leżnych
od temperatury i "nas-ilenia
jego ilości w' atmosferze
co wysoce komplikuje i utrud-nia
przewidywania jego roli v
przemianach klimatycznych1"
Obserwatorium znajdujące
się na-wulkan- ie Mauna Loa na
Hawajach zanotowało" stały
wzrost ilości dwutlenku węgla
r r o
zamknięci we własnym świe-cie
Typowym tu przykładem
może byc bohater „Zwycię-sU- a'
Axel Heist który wy-chodzi
ze swej sametni jedy-nie
by uratować młcda dziew-czynę
lecz pokochawszy ją
n:e umie wyrazić jej swej mi-łcś- ci
aż do chwili gdy widząc
jej poś a lecenie idzie za nią
u śmierć
Podcbnie sametni sa i inni
bohaterowie Conrada Jego
alter ego Marlcw jest samot-nkie- m
narratorem klku
opowieści który w „Lordzie
Jimie" powiada o ofierze sa-motnie
spełnionego obowiąz-ku
ze „osiągnął wielkość"
Poczucie winy w powieściach
Conrada me jest wynikiem
popełnionych uczynków lecz
raczej rezultatem niepokoju
sumienia Analizując jego po-wieści
autorka powiada że
Z2równi do jego bshaterów
jak i do mego samego pasuje
słcwo „isclato" które wymy-ślił
Mehide autor sławnej
powieści „Mcby Dick' okre-ślające
ludzi żyjących na kon-tynencie
własnym niezależ-nym
cd innych Conrad był
samotnikiem a do tej jego sa-motności
przyczyniło sie że
był wygnańcem" Polski że
zył samotnie na -- morzu jak
sametny kapitan własnych
cpcwieści ze był samotny w
małżeństwie jak sam powia-dał
a przede wszystkim 'dla-tego
bo był twórczym arty-stą
Innym typem samotnika
niezrozumianego i w niezgo-dzie
z poglądami estetyczny-mi
swej epoki był auter dziś
uznane] za klasy czn? amery-kańskie]
powieści „Moby
Dick" Herman Mehille ży-cie
jego jest pasmem rozcza-rowań
do których przyczynia
się nie tylko odrzucenie
przez krytykę dzieł o psycho-logicznej
głębi lecz również
zawód jakiego doznał w przy-jaźni
swej do 'Nathaniela
Hawthorne'a innego klasy-ka
amerykańskiej Ltćratury
Melville umiera zapomniany
niemal przez wszystkich w
1891 r leczprawie przed sa-mą
śmiercią wykończa swą
powieść „Eilly Budd" będącą
jakby symboliczna akcepta-cja
tragicznego losu
Inne przykłady artystów
podejmujących wyrwanie wro-giej
rzeczywistości sa może
mniej szczęśl'ivie dobrane
bo choć byli oni samotni do
samotności ich nie tylko
przyczyniał sie ich „non-kon-formiz- m" lecz również i ich
specyf czna Wynikająca z ich
temperamentu niezdolność'
współżycia z ludźmi Odnosi
się to w pewnym stormiu do
autora „życia Napoleona"
Williama Hazlita liberalnego
pisarza angielskiego epoki
romantyzmu który umierał '
spragniony miłości genialne-go
poety Johna Keatsa opę-tanego
miłością do Fanny
Brawne i umierającego w
rozpaczy oraz przyjaciela je-go
poety Thomasa Chatterto-n-a
który zasłynął mając lat
16 i umierał śmiercią samo-bójczą
zawiedziony do świata
i ludzi Smutne te przykłady
są również wyrazem ducha
epoki romantyzmu mającej
w sobie zarody pesymizmu
Do tego typu samotników na-leży
również irlandzki pisarz
Gerald Griffin który kocha-jąc
się w żonie swego przyja-ciela'
znajduje ukojenie wstę-pując
do zakonu oraz "autor
niedawno granej głośnej sztu-ki
Hadrian the Seventh"
szczęście nie
w atmosferze Wyniósł on 4
pomiędzy 1958 i 1972' rokiem
w którym nastąpiło znaczne o-ziobie- nie
N '
Stwierdziło onb także różne
zakłócenia' w atmosferze pocho-dzące
z racji'-zmia- n na Słońcu
To właśnie jak sądzi się wpły-nęło
w pierwszym rzędzie na'
wzmożenie się w okresie minio-nych
120 lat aktywności' czło-wieka
Tymniemniej obecność
w atmosferze 'zanieczyszczeń
spowodowanych przez człowie-ka
stanowi jedynietylko jOko-ł- o
jednej piątej '{ego jakie na-stąpiło
w wyniku wybuchu wul- - "
kanu Krakatoa --w1883_rpku
Przypuszczenia iż epoki lo-dowcowe
zapoczątkowane były
przez działalność wulkanów nic t
są-"wśr-ód
uczonych zbyt popu-larne
przede wszystkim- - ź ra-cji
braku danych1 iż miała ona
wogóle miejsce na szerszą' ska-lę
Żadnych dowodów na to nie
(
znaleziono ani--- v czasie badań
nakładzie ani na dnie oceanów
i mórz' " J
Uczeni łUniversity of Rhodc
Island twierdzą-vi- ż obecność po- -
jej o rodzoje
Trederick Rclfe który przed
wielu laty umarł jako nędzarz
w Wenecji pomimo pomocy
przyjaciół którym odpłacał
czarną niewdzięcznością Po-wodem
ich samotności i klę-ski
nie był tylko „nonkon-fermizm- "
bo niektórzy z nich
nosili w sobie samych ziarna
samozniszczenia
Dotkliwa jest samotność
tych którzy nie znajdują zro-zum
enia wśród najbliższych
jak świadczą o tym tragiczne
dzieje małżeństwa Lwa Toł-stoja
który będąc u szczytu
sławy światowej umiera na
samotnej stacji po Ucieczce z
domu rodzinnego nie umie-jąc
współżyć z zoną 7 którą
łączyła go głęboka miłość
Brak harmonii w pożyciu
małżeńskim jest rzeczą zrozu-miałą
powiada jeden z psy-chiatrów
bo polega ona na
imiennej równowadze w sto-sunku
dwojga ludzi która
może być łatwo zachwiana
szczególnie wtedy gdy świa-topogląd
jednego z partnerów
ulega zmianie do której dru-ga
jednostka nie potiafi się
przystosować Tak było i w
wypadku Tołstoja Autor
- „Wojny i pokoju" przeżył głę-boki
kryzys duchowy gdy
m-- al lat 48 Żyjący dotąd jak
wielki pan o'toczony liczną
rodziną" i służbą postanawia
zmienić zupełnie tryb życia
wyrzekając się swego hrabio-wskiego
tytułu i wszelkich
posiadłości żona jego Zofia
Andrejewna córka lekarza
która umiała się przystoso-wać
do arystokratycznego ży-cia
będąc dla niego wielką
pomocą w dążeniu do sławy
i majątku nie może ]uz się
zmienić Reformatorskie dą-żenia
męża stają się stopnio-wo
powodem coraz głębszych
nieporozumień i wzrastającej
histerii którą pogłębia jesz-cze
śmierć-jedneg- o z dzieci i
przekonanie że Tołstoj jej
nie kocha Tragiczna samot-ność
obu małżonków dopro-wadza
do niemniej tragiczne-go
finału gdy wielki pisarz
po walce ze swym sumieniem
jako starzec 82-let- ni opusz-cza
dcm rodzinny by nigdy
doń nie wrócić
Innym przykładem samot-ności'
wspożyciu małżeńskim
jest życie Karola Dickensa i
jeges zony Catherine z którą
on się rozszedł po 22 latach
małżeństwa choć podcbnie
~jak Tołstoj miał z nia wiele
dzieci żona angielskiego p
sarza odczuwała boleśnie swe
osamotnienie gdyż nie po-święcał
en jej wiele uwagi po-grążony
w swej pracy a tkli--wcśc- ią
swą otaczał jej mło-dziutką
siostrę Mary którą
unieśmiertelnił w swych u-twer- ach
po jej przedwczesnej
śmierci Pomimo nasuwającej
się analogii zasadniczą różni-cę
stanowił fakt że Tołstoj
naprawdę kochał swoją żonę
a Dickens nigdy nie darzył
swej żony głębszym uczuciem
Nie tylko jednak dorośli
cierpią samotność wśród naj-bliższych
Samotnymi 'by w ają
i dzieci którym rodzice nie
ckazują dosyć uczucia nawet
gdy je kochają Mówiąc o dzie-ciństwie
znakomitego francu-- '
skiego pisarza Francois Renę
Chateaubnand autorka przy-pomina
że ten syn arystokrat-yczny
eh rodziców miał wy-jątkowo
ponure lata dziecin-ne
które ukształtowały jego
charakter Z polecenia ojca
dumnego arystokraty miesz-kał
on samotnie w wieży sta-rego
' zamczyska nasłuchując
doczekamy
piołów -- wulkanicznych znacznie
bardziej występuje w pokła-- '
dach z -- okresu 200000 minio-nych
lat aniżeli 18000000 lat
Uczony MJ Budyko sądzi iż w
przypadka jeżeli konsumpcja
energii słonecznej' postępować
będzie tak jak ma to miejsce
obecnie katastrofalne przemia- -
ny klimatyczne nastąpią jesz- - i
czc w okresie następnych 100
lat Spowoduje to kompletne'
stopienie lodów pokrywających
obszary podbiegunowe co po--'
ciągnie za sobą olbrzymie pod-niesienie
się wód oceanów i
mórz inaczej mówiąc zmianę
konfiguracji tak 'ich jak i lą--
dów Równałoby się to oczywi-ście
zatopieniu wielkich obsza-rów
tych drugich
Czy to nastąpi i kiedy — nie-wiado-mo
Możemy się 'tu po--'
cieszyć że my na'pewno tego1- -
nie doczekamy A przecież
„apres nous le delugc"i(ponas
niech będzie potop) jak "mówią
Francuzi
W tym przypadku powiedzc:
nie to zgadzałoby się'na~sto pro-cent
(r)
T "
w nocy wycia wichru i stara-jąc
się przezwyciężyć lęk Po-głębiał
się stan depresji i me-lancholii
w dziecku którego
jedyną towarzyszką była jego
siostra Lucile również jak on
melancholijną z którą szep-tał
wieczorami w mrocznym
hallu zamku z obawy przed
cjcem i jego surowością Sa-motność
była pożywką dla
chorobliwej wyobraźni i roz-wijała
w nim introsDekcję
Ma rację auterka że nie miał
on normalnego dzieciństwa
ze feudalny zamek odcinał go
od świata cd kontaktu z ró-wieśnikami
od radości od
życia Zachodzi jednak pyta-nie
czy geniusz jego rozwinął-by
skrzydła do lotu gdyby
miał inne warunki w dzieciń-stwie
Nie mniej przejmującą jest
samotność ludzi starych nie-dełęzny- ch
nieraz i 'chorych
zdanych tylko na siebie żyją-cych
wspomnieniami 'które
nikogo nie ipteresują pozba-wionych
ciepła i przyjaźni
nawet i wśród najbliższych
Zjawisko to szczególnie bole-sne
w świecie zachodniej cy-wilizacji
bo na Dalekim
Wschodzie ludzie starzy oto-czeni
są miłością i szacun-kiem
i zaszczytem dla rodziny
jest gościć ich u siebie Wielu
ludzi starszych w krajach
Zachodu cierpi samotność nie
tylko z powodu obojętności
najbliższych i warunków pa-nujących
w uprzemysłowio-nych
społeczeństwach Nie-którzy
z nich nawykli do nie-zależnego
życia wolą nie być
„ciężarem" dla rodziny i wolą
życie samotne Inni pomimo
podeszłego wieku zachowują
młodość serca szczególnie
gdy są twórczy jak cytowani
przez autorkę poeta W B
Yeats pisarz Henry W Ne-vins- on lub Jehn Cowper
i
t
Powys i tylu innych źe wy-mienimy
tu tylko Bernarda
Shaw a i Picassa
Szczególną formą samotno-ści
]ós[ samotność ludzi któ-rzy
dzierżą ster władzy jak
o tym mówi histeria Los naj-większych
despotów świata
nie jest do pozazdroszczenia
Izolowani nawet od najbliż-szych
niepewni motywów po-stępowania
tych co ich otacza-ją
rozwijają oni nieraz manie
prześladowczą jak w staro-żytności
Tyberiusz przebywa-jący
'samotnie na skalistej
Capri lub w naszych czasach
Stalin żyjący w zupełnej izo-lacji
w obawie przed zama-chem
Tę samotność władzy
ukazuje autorka na przykła-dzie
władcy Iraku Abdel Ka-ri- m
Quasima który sięgnął
po władzę obalając monar-chię
w 1952 r i choć popu-larny
wśród ludności zył w
całkowitym odosobnieniu az
dc czasu gdy zginął w niewie-le
lat potem zastrzelony na
rozkaz swego dawnego towa-rzysza
Arefa
Samotność ma różne formy
i objawy i zależy od wielu
okclczności nie jest jednak
rzeczą nie do przezwycięże-nia
bo zależy tez od postawy
człowieka jego woli i siły du-cha
Nawet w największej sa-motności
tej którą odczuwa-ją
ludzie w obliczu śmierci
może być przezwyciężona
inzez heroiczne przyjęcie wo-li
Przeznaczenia Jedną z naj-tragiczniejszych
form samot-ności
jest samotność tych
których straszliwe kalectwo
pozbawiło kontaktu ze świa-tem
Nawet ci co zdawałoby
się są skazani na wieczną ci-szę
i ciemność bo urodzili się
pozbawieni wzroku i słuchu
poprzez nadludzki wysiłek
odzyskują kontakt ze świa-tem
jak Helena Keller au-torka
stawnej autobiografii
która będąc głuchą ślepą i
niemą wyszła ze swej potwor-nej
samotności dzięki wysił-kowi
swego ducha i pomocy
swej nauczycielki Anny Suli-v- n
aby osiągnąć rówowagę
'wewnętrzną i sławę światową
JAN ALEXANDROWICZ LLM
NOTARIUSZ DLA PROWINCJI ONTARIO
Kontrakty Pełnomocnictwa Testamenty oraz Akty Czynności prawne
określone w „Ontario Notaries Ad''
Pomoc prawna we wszelkich sprawach Rodzlnnycn Spadkowych
1 Majątkowych w Polsce 1 Zagranicą
Wlerzytelne Tłumaczenia Dokumentów — Pomoc w Imigracji do
USA 1 odszkodowaniach hitlerowskich — Income Tax
Biuro: 618 Queen St W Toronto Ont Canado
Tej 363-945- 2 Wieczorem Searborough 261-968- 9
JHMRbw nnHarTMlT mKvvrmrfWvTmWimi
y
I
Uiszczenie Hobactwo
i Szkodników
Na o5tf1cxny sklep mieszańcy tl przy 434 Qvn It D
(przy ot Słckvlll) dostarczy Wam odpowiednich produktów
I lntrukel w jaki sposób moina wyniszczyć robactwo laki
karaluchy pluskwy wszy mrówk] albo szczury myszy I kino
domowa zarazy
Na łyczonla nasi' kwalifikowani I llcneonowani funkcjona-riusze
sa gotowi na zawołanie zniszczyć te szkodniki I urazy
W Waszym domu lub Interesie
Bezpłatne oszacowania Wykonanie gwarantowano
BIKOE MFG CO LTD — 434 Queen St Ł Toronto
y"&k- - Teł 363-882- 1
fftfft
rtswsi''-'''''t'tw'tttww'''tw- wn
R UWAGA! UWAGA! 0
PROSTO
Oszczędzicie w ten
KOMPLETY
W RATACH OD
Z
sposób na
3
39 P
49 SZTUK
3 częściowa sypialnia $6900
3 salon $6900
kuchni $2800
DOSTAWA WPROST Z FABRYKI
jłj RÓWNIEŻ u
Nowoczesne modele z Donil
DO:
SYPIALNI JADALNI SALONÓW BIUREK LAMP
POJEDYNCZYCH MEBLI SZAFEK - STEREO SZAFEK
66 Spadina Ave (róg King St W) — Toronto 2 B
Tel 366-395- 1 ŁUŁWt - '4'l - -
MEBLE
FABRYKI
pośrednictwie- -
-- POKOJOWE
częściowy
Umeblowanie 11900
MBUĘ "TMK"
importowane
WIELKI WYBÓR MEBLI
UNITED FiJHNITUHE FflCTORIES
$150 TYGODNIOWO
- 'Ł -Ł'STTlllll'lTtll'ltVllS
783-615- 4 I
"j U
ADRIATIC INSURANCE AGENCY (1965) LIMITED
Najstarsza polska Agencja wszelkich ubezpieczeń
1674 Eglinton Avo West — Toronto 10 Ont
Tel
-- i