Zwilazkowiec Alliancer, December 20, 1961

              "S ' tt1"' --"?- w~ ~-~~rt- ~ cx-KW(£VJ'V-
"Y' J" '?- -' ~ hwhfw te A' & IS11I1 J?WŁ
"-
-w-"- --rrs " mmmm
mmim"
Sft" 1
ł"
' MU
H
i
R !
I
IH
' '1
i I
i 1
i
J!'
i
t i
'A '
1
'
i :
- ii
I' ł łjl!
1 II r ' łat'ł M"ł %U'
' 1
r-- - : 1
B"
r
1fc'1 '$ i §
fi1 ! fc"
F US J i mn-- t
p ŻYCZENIA Z TORONTO
!fi SERDECZNE ŻYCZENIA J$
Vt WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA iU
SJ I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
R? składa W
B JOHN'S MEAT PRODUCTS
Właśc J WŁODAREK
10 289 Roncesvalles Ave Toronto Tel LE 2-38-
01
WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU ŻYCZY SWYM
ODBIORCOM I CAŁEJ POLONII
THE FUTURĘ BAKERY
739 Queen St W — Toronto
SERDECZNE ŻYCZENIA
WESOŁYCH ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO
wszystkim odbiorcom i
POLSKA PIEKARNIA
ONTARIO BREAD
178 Ossington Ave
Tel EM 8-42-
35
ROKU
składa swoim Polonii
Tel 2-49-
29
' Najlepsze życzenia
Świąteczne i Noworoczne
życzy swym Klientom i PoloInMii
A NAPRAWA
SKLEP ARTYKUŁÓW SPOŻYWCZyCH
181 Dovercourt Road Toronto Tel LE 1-0-
184
DUŻO SZCZĘŚCIA I RADOŚCI Z OKAZJI ŚWIĄT
BOŻEGO NARODZENIA I NOWEGO ROKU
składa
758 Queen St W
'0
"MARY'S FOOD SHOP'
& DELICATESSEN
Właściciel M M Holdaś
Toronto Ont EM 48004
H Przyjemnych Świąt Bożego Narodzenia
vW i dużb szczęścia 'w Nowym Roku
' zasyłają swej Klienteli i całej Polonii
% BLOOR SUPER MARKET
ffl Posiadamy na składzie zawsze świeże pierwszej jakości
mięsa wyroby mięsne własnej roboty Importowane
V5 delikatesy itd
J 1052 Bloor St W — Tel 5-28-
11
Najlepsze Życzenia
Świąteczne i Noworoczne
tyczy stcym Klientom i Polonii
DUCHESS LADIES WEAR
Posiadamy na składzie duży wybór ubrań i sukienek
dla dzieci bielizna pończochy Ceny umiarkowane
Pierwszorzędna jakość
632 QUEEN ST WEST
WESOŁYCH ŚWIĄT
I POMYŚLNEGO NOWEGO ROKU
CAŁEJ POLONII SKŁADA
$mm
TORONTO
3ATES & DODDS
DOM POGRZEBOWY '
A E RAPER dyrektor
Tel EM 3-06-
81
931 Queen St W (róg Strachan Ave)
LE
}
5?
ftT
LE
Toronto
STR 20
ZENON PRZEMYSKI Pferritfi
Jednym z najpiękniejszych
zwyczajów ludowych w Polsce
jest "chodzenie z szopką" w 0-kre- sie
Bożego Narodzenia Zwy-czaj
ten powstał na naszych zie-miach
w Krakowskim na Pod-halu
w Lubelszczyźnie w Ło-wickim
i w innych dzielnicach
gdzie młodzi kolędnicy obchodzą
z szopką domy i śpiewają kolę-dy
Świąteczną szopkę ustawia się
często pod choinką a obowiąz-kowo
w kościele przeważnie w
jednej bocznych kaplic Zwy-czaj
ustawiania szopki w koś-ciele
czyli t zw jasełek posia-da
starą tradycję liczącą pięć
wieków Jasełka kościelne zo-stały
sprowadzone do Polski
przez Franciszkanów za czasów
Kazimierza Wielkiego Jasełka
— był to dawny zwyczaj włos-ki
odgrywania przy żłóbku be-tlejemskim
żywych obrazów o- -
partych o legendy i tekst pisma
świętego Z czasem żywych lu-dzi
zastąpiły figurki W klaszto-rze
Klarysek w Krakowie można
dziś jeszcze oglądać takie ja-sełkowe
figurki włoskie daro-wane
kościołowi przez Elżbietę
Łokietkównę siostrę Kazimie-rza
Wielkiego
- Ludowi kolędnicy obnoszący
po -- wsiach i miasteczkach szop-kę
zaczęli z czasem sami prze- bierać się w stroje widziane na
tych figurkach udając króla
Heroda diabła śmierć i różne
zwierzęta Tak powstał "turoń"
— figura wyobrażająca głowę
jakiejś poczwary z rogami Cho-dzenie
z turoniem stało się 0-b- ok chodzenia z szopką drugim
zwyczajem ludowym w Polsce
Tradycyjna szopka ma wygląd
dwuwieżowej budowy kościel-nej
najczęściej kościoła Mariac-kiego
w Krakowie Zdobią ją
barwne szybki podświetlone od
tyłu oraz duża Gwiazda Betle-jemska
umocowana na szczycie
Otwarta przednia część szopki u-kaz- uje nim figżułórkbei kprbzeetdlesjteamwsiakjiącaeprrzó-y
żne postacie — świętą Rodzinę
Trzech Króli {z których jeden
jest zawsze Murzynem) pasterzy
MWKWWWOKWZW Polskie Jasełka
była więc osóbka Pan Jezu-sa
na boku Maria i Józef stoją-cy
przy kolebce w postaci na-chylonej
afekt natężonego ko-chania
i podziwiania wyrażają-cej
W górze szopki pod dachem
i nad dachem aniołkowie uno-szący
się na skrzydłach jakoby
śpiewający: "Gloria in excelsis
Deo" Toż dopiero w niejakiej
oaiegtosci jeanego od drugiego
pasterze padający na kolana
przed narodzoną dzieciną ofia-rujący
mu dary swoje ten ba-ranka
ów koźlę dalej za szopą
po obustronach Bastuszkowi i
wieśniacy jedni pasący trzody
owiec i bydła inni śpiący inni
do szopy śpieszący dźwigając na
ramionacli barany kozły mię-dzy
którymi osóbki rozmaity
stan ludzi i ich zabawy wyraża-ją:
panów w karetach jadących
szlachtę i mieszczan pieszo idą-cych
chłopów na targ wioza-cyc- h drwa zboże siano prowa-dzących
woły orzących pługa-mi
przedających chleby niewia-sty
dojące krowy żydów różne
towary do sprzedania na ręku
trzymających i tym podobne ak-cje
ludzkie
Gdy nastąpiło święto Trzech
Królów przystawiano do tych
jasełek osóbki i ofiarujących mu
złoto mirrę i kadzidło a za ni-mi
orszak ich dworzan i asysten-cji
rozmaitego gatunku: Persów
Arabów Murzynów- - laufrów
mastalerzów prowadzących ko-nie
pod bogatymi siądzeniami
słonie i wielbłądy Toż dopiero
wojska różnego gatunku: jezdne
i piesze murzyńskie i białych lu-dzi
hufce namioty porozbijane
na koniec przez imaginacją za
związek rzeczy występującą" re- -
gimenta uszykowane polskiej
gwardii pruskie moskiewskie
armaty chorągwie jezdne hu-sarskie
pancerne ułańskie ko-zackie
rajtarskie węgierskie i
inne rozmaite Na takie jasełka
sadzili się jedni nad drugich naj-bardziej
zakonnicy Celowali zaś
innych wszystkich ilością oraz
kształtnością kapucyni a "gdy te
jasełka rokrocznie w jednako-wej
postaci wystawiane jako
martwe posągi nie wzniecały w ludziach stygnącej ciekawości
przeto reformaci bernardyni i
franciszkanie dla większego po- wabu ludu dla swoich kościo- -
"ZWIĄZKOWIEC" — BOŻE NARODZENIE (X-ma- s) 1961 r- -
w koźlich skórach z zakrzywio-nymi
jak pastorał laskami albo
też przybranych w góralskie
stroje Zakopiańczyków wresz-cie
swojskie zwierzęta — owce
woły i konie nierzadko pilnują-cego
ich psa oraz zwierzęta eg-zotyczne
— -- wielbłąda i osła
Jeden z najpiękniejszych mo-deli
krakowskie! szoDki zaDro--
jektował Stanisław Wyspiański
Model tej szopki znajdujo się 0-bec- nie
w Muzeum Historycznym
Krakowa Tradvcie Wvsm'ań- -
skiego przejęli krakowscy ludo
wi szopKarze wsrod których
pierwsze miejsce zajął Michał
Ezenekier murarz z Krowodrzy
krakowskiego przedmieścia Kil
ka lat temu krakowscy szopka-rz- e
urządzili na Rynku Krakow-skim
pod pomnikiem Adama
Mickiewicza publiczny konkurs
na najpiękniejszą szopkę Naj-piękniejsze
szopki po obejściu
miasta z kolędnikami wedruia
do Muzeum Etnograficznego a
niektóre do innych miast Tak
np prześliczna szopka wykona-na
przez braci Malików została
zakupiona przez teatr "Lalki"
w Warszawie i używana jest pod-czas
przedstawień Jedno z czo-łowych
miejsc zajmuje również
szopka --wykonana przez Zdzisła-wa
Dudzika ze% Zwierzyńca w
Krakowie
A oto opis jednej z krakow-skich
szopek: z boku dwie wieże
kościoła Mariackiego w okienku
strażaka wygrywającego hejnał
tli się małe światełko środek
zakończony attyką krakowskich
Sukiennic otwiera małą scenkę
na której znajdują się figurki
Cala szopka połyskuje barwami
i lśni od kolorowych szybek:
czerwień fiolety zieleń błękit
połyski złota srebro i miedź na
zakończeniach wież i dachów
Zaczyna się przedstawienie: na
organkach za szopką ktoś gra
hejnał mariacki Na scence zry-wają
się śpiący pasterze Podry-gują
skocznie rozlega się becze-nie
owiec i ryk osła kolędnicy
śpiewają: "A za lasem wołki
moje za lasem"
Odrębny styl szoDki wDrarn- - wał warszawski rzeźbiarz Jerzy
Chojnacki Projekt jego szopek
łów jasełkom przydali rucha-woś- ci
między osóbki stojące
mieszczając chwilami ruchome
które przez szpary w rusztowa-niu
na ten koniec zrobione wy
tykając na widok braciszkowie
zakonni lub inni posługacze
klasztorni rozmaite figle nimi
wyrabiali Tam żyd wytrząsał
futrem pokazując je z obu stron
jakby do sprzedania drugi żyd
mu je ukradł stąd kłótnia wiel-ka
aż żyd skrzywdzony pokazał
się z żołnierzami i instygatorem
biorącym pod wartę złodzieja
Gdy taka scena zniknęła poka-zała
się druga na orzykład --Di-janych
chłopów bijących się al
bo szynkarka tańcująca z kawa-lerem
albo śmierć z diabłem
najprzód tańcująca a potem się
bijące z sobą i w bitwie znikają-ce
To znowu musztrujący żoł
o
z kory drzewnej i zwyczajnych
patyków zrodził się po upadku
powstania warszawskiego "Zgli-szcza
ruiny walające się na uli-cach
zdawały się mówić o ogro-mnym
smutku jaki ogarnął nasz
kraj mówi Chojnacki Wte-dy
właśnie z niewielkiej po-dziurawionej
deski zrobiłem ka-pliczkę
a potem powstały moje
pierwsze szopki"
Tradycja ludowej szopki była
żywą za granicami Polski w okre-sie
ostatniej wojny Karol Es-treicher
napisał w Londynie
wspaniałe opowiadanie "Gwia-zda
mistrza Ezenekiera"' przypo-minając
naszą rodzimą tradycję
szopki i zachęcając do jej
wskrzeszenia na emigracji Dr J
Dobrzycki dyrektor Muzeum Hi-storycznego
Krakowa przebywał
w czasie wojny w Rumunii gdzie
wraz z L Strojką wykonali szop-kę
krakowską i objeżdżali z nią
wszystkie polskie skuoiska emi
gracyjne Również obecnie tra-dycja
ludowej polskiej szopki
znajduje licznych wielbicieli
wśród zagranicznej Polonii
Jeden z krakowskich szopka-rz- y
Franciszek Tarnowski mu-rarz
z Krowodry co roku wyko-nuje
kilka zamówień na szopki
od amerykańskiej Polonii Szop-ki
Tarnowskiego zdobią również
zagraniczne muzea etnograficz-ne
Jest on zdobywcą pierwszej
nagrody na Międzynarodowym
Konkursie Sztuki Ludowej w
Warszawie oraz na wystawie pa-ryskiej
w 1955 r Obecnie zaczy-na
dystansować go na polu szop-karstw- a
własny jego syn
Jednym z najdawniejszych
obrazów przedstawiających ko-lędników
idących szopką 'jest
malowidło Jana Piotra Norblina
z 1787 r Malarzem u którego
motyw szopki pozostawił trwałe
i silne ślady był Włodzimierz
Tetmajer Jeden z jego obrazów
przedstawia wesołe rozśpiewane
gęby kolędników a nucona przez
nich pieśń zdaje się unosić w
powietrzu:
"Słowik zaczyna dyszkantem
szczygieł mu dobiera altem
""i"" Ł-ii- wniiJ njjiłiie L-dJ-CJlt
a gołąbek gruchnie basem
nierze tracze drzewo trzący i in-ne
tym podobne akcje ludzkie
do wyrażenia łatwiejsze które
to fraszki dziecinne tak się lu-dowi
prostemu młodzieży po-dobały
że kościoły napełnione
bywały spektatorem podnoszą-cym
się na ławki na ołtarze
włażącym a gdy ta zgraja tło-cząc
się i przemykając jedna
przed drugą zbliżyła się nad
metę założoną do jasełek wypa- dał wtenczas spod rusztowania
na którym stały jasełka ja-ki
sługa kościelny z prętem i
kropiąc nim żywo bliżei nawi- -
nionych czynił reprezentację
aaiszemu spektatorowi daleko
śmieśniejszą od akcyj jasełko-wych
J Kitowicz
(Opis obyczajów i zwyczajów)
:!St5!S!giC!5'e!siS(ct2tsttS!S!siS!isiStgSi5iSiCi55t5!eIS!45Stjtslj(sg(sts(s[S!clctg
Wolno
i-r-
—--
J 2 il'l lnnw lim ni i 111 ko i $1 "to
4 'k lunii-c-- - w lem łtkj--im- i ~n-- 111 -
1 1 } 4
— —
—
I —"
i
i
I- -
: 1 ♦ j 1 1 j r
's ' '1:1:1 t
1 Ft5
j nitro uolnić
!l '1 li Ly - -- hu ii- - l'i m1 ( U
l i" : ' =a 1 s 1 s j
s
Ctdy śliczna Panna
Wszystko stworzenie śpiewaj Panu swemu
Pomóż w radości wielkiej sercu memu:
Li-li-li- -li laj wielki Królewiczu
Li liii-li-l- aj niebieski Dziedzicu!
Sypcie się z nieba liczni Aniołowie
Śpiewajcie Panu niebiescy duchowie:
Li-li-li-li-laj
mój wonny Kwiateczku
Li li-li-li--
laj w ubogim żłóbeczku
Opr A Lewandowski
iMy-- tJ fy-- '
"
z
z
I'
H 1
I ŻYCZENIA Z TORONTO S
Moc serdecznych życzeń
świątecznych i noworocznych
zasyłają swej Klienteli i całej Polonii
CLAREMONT COMFECTIONERY
Właśc Maria i Stanisław Proszowscy Vr
Dziękujemy za dotychczasowe poparcie
Mamy na składzie gazety tutejsze i zagraniczne ty
Różne pisma z Polski Przybory kancelaryjne ' tó
oraz kartki fV
722 Queen St W Toronto Tel EM 49991 fi
I?
Moc serdecznych życzeń
świątecznych i noworocznych
zasyłają swej Klienteli i całej Polonii
55 SUPERIOR SAUSAGE CO ir — i!
§ł Dostarczamy do sklepów wędliny wyrabiane na sposób v
W Krajowy oroście o nasze wędliny w swoich sklepach
Jty J004DundasStW Toronto Tel LE 1-8-
422
Z OKAZJI ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA
I NOWEGO ROKU
najlepsze życzenia szczęścia i powodzenia zasyła
DUNDAS - DOVERCOURT
BUTCHER & GROCER
J Durski właściciel
Najlepszy wybór wędlin szynek i świeżego mięsa
1275 Dundas St W (blisko Dovercourt) — Toronto fi
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIĄT IŚ
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
życzy w
Ontario CutRate Meat Market
Queen St W
Tel LE 2-84- 27
jj
!j
1538
WESOŁYCH ŚWIĄT
I POMYŚLNEGO NOWEGO ROKU
CAŁEJ POLONII SKŁADA
ri
--!i- ' ąw '#1 v" '
f
} -
1
Toronto Ont W
Gdynia Hand Laundry f
& Dry Cleaning
Właśc B KORZEP "" {f
690 Queen St-- W Toronto Tel EM 8-77-
74
fi
- ~fL H
rvTTArt rnn™m f vjłj ozajzc5iia I UAUOSOI Z OKAZJI ŚWIĄT i Wli E
BUZEUO NARODZENIA I NOWEGO ROKU '
składa
TRU - VAL CLEANERS
Właściciele:' A Bajczyk St Oskaldowicz
~8
FoisKi nowoczesny zakład czyszczenia odzieży u
m-iiłoiaiz-cui- id uuituga — zaDieramy z prywawjtu :
domów wystarczy zatelefonować
388 Keele St (na północ od Dundas) Tel RO 2-13-
82
U
Dużo radości z okazji ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA If
i DUŻO DUŻO SZCZĘŚCIA W NOWYM ROKU życzy i
SHERMAN'S HARDWARE LTD Si I
Znany sklep żelaznc-miesza- ny
przyrządów domowych i naczyń kuchennych
537 Queen St W (róg Augusta Ave) U
3-38-
40
~--'-'- ~
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIĄT
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO "ROKU
SLE SWYM ODBIORCOM
"
ta
ALBERTA FUEL LTD
Dostarczamy oliwę do domów — czyścimy piece
każda robota wykonana z gwarancją
solidna robota
278 Bathurst St
++
o™'W
EM 437W
EM ft i
Tel EM 2-32- 24 Jj
I
§
fi
I
I
Jj
u
m
i
I
'"
I!
13
II
vi ii
gś1