Nase Novine, March 06, 1986

              IfPT?'" 'Л.т -- т-јТ „ "шр.гж;-"- П" '," "ЧГЖВ-4!- " ., V -- л™ р улд- а- ' Гл Д.1'' Tl W . .
I )
П'
Dr. Mirko MARKOVIC: IZ STATISTICKOG
VOJNO-INDUTRIJS- KI GODISNJAKA
KOMPLE1S — STA JE TO I JUGOSLAVBNA 23,123.000 T rp
Poslije Drugog svjetskog rata doslo
je do velikog skoka u militarizaciji raz-vijen- ih
kapitalistickih zemalja. Odvi-jal- a
se ona u vise pravaca. Uzmimko,
naprimjer, brojno stanje oruzanih
snaga Amerike. Ono je u svakoj porat-no- j
dekadi bilo vece za oko 10 puta u
poredjenju s dekadom uoci II. svjet-skog
rata, t.j. 1930-19- 40. god. A broj
zaposlenih u vojnoj industriji Amerike
1940. god. iznosio je svega 314 hiljada,
da bi 1985. godine dosegao cifru od 3
miliona i 275 hiljada lica.
Pogresno bi bilo misliti da je proces
militarizacije bio slabijeg intenziteta
kod drugih kapitalistickih velesila,
kao sto su Engleska, Francuska, Za-pad- na
Njemacka ili Japan.
U tim uslovima vojno-industrij- ski
kompleks postao je karakteristicna
pojava savremenog, t.j. drzavno-mo-nopolistic- kog
kapitalizma kada se pre-plic- u
aktivnosti krupnog kapitala,
krupnih korporacija i drzavnog apara-ta- .
Formiranje vojno-industrijs- kog
kompleksa svakako je nova, speci-ficn- a
pojava kapitalizma u drugoj po-lovi- ni
Dvadesetog vijeka — specificna
i veoma opasna.
Interesantno je, da taj kompleks
nema jasno odredjenju organizacionu
strukturu, kao sto to obicno ima fasi-za- m.
AH zato postoji dosta cvrsti savez
odredjenih organizacija, institucija i li-ca,
povezanih zajednickim ekonom-ski- m
politickim interesima. Neki ka-z- u,
da je vojno-industrij- ski kompleks
zeljezni trougaonik ili savez sila avan-turizm- a
i agresije. Ustvari, on to i jeste.
A glavni ugao toga trougaonika, toga
saveza — to su vojno-industrij- ski mo-nopo- li
(gigantske fabrike smrti); drugi
njegov korak u SAD — to je Pentagon
s cjelokupnom vojnom vrhuskom i
treci krak je drzavno-politic- ki — pred-stavni- ci
krupnog kapitala u vladi i par-la- m
entu.
Dakle, u Americi baza pomenutog
trougaonika su velike vojno-industrij-- ske
firme, glavni liferanti oruzja i
vojne tehnike, kao sto su: "McDonald-Duglas- ",
"General Dinamics", "Ro-kv- el
International", "Lokhid",
"United Technologi", "Boing", "Ge-neral
Electric", "Huz", "Rieteon",
"Litton Industrials", "Gurman" i
njima slicni. U ovoj eliti vojnog biznisa
Amerike ima jos desetak i vise slicnih
giganata. Ali neformalni "klub" kor-poracija
za proizvodnju oruzja i svako-jak- e
ratne tehnike ljubomorno cuva
prilaz drugih monopola na podrucje
proizvodnje oruzja.
Postavlja se pitanje, sta je to sto to-lik- o
privlaci krupni kapital u proizvod-nju
ratne tehnike i raznog naoruzanja
— upravo do atomskog? Na ovo (sva-kako,
naivno) pitanje odgovor je jed-nostav- an
— privlace ih visoki proflti,
a koje ne mogu postici u civilnoj proi-zvodnj- i,
u proizvodnji robe za gradjan-sk- o
trziste. Tako naprimjer, u Americi
pocetkom osamdesetih godina —
profit na ulozeni dolar u vojnu indu-strij- u
bio je za 70 procenata veci nego
profit na ulozeni dolar u proivodnju za
gradjanstvo. Samo u 1983. godini uku-pa- n
profit deset krupnih liferanata
oruzja i ratne tehnike premasio je 3,6
milijardi dolara:
"General Dinamics" 382 miliona do-lara,
"McDonald-Dugla- s" 325 miliona
dolara, "Rocvel International" 498 mi-liona
dolara, "Boing" 787 miliona dola-ra,
"Lokhid" 572 miliona dolara, "Rei-teon- "
340 miliona dolara, "Grooman"
108 miliona dolara, "Martin-Mariet-ta'
176 miliona dolara, "Litton Indu-strials"
277 miliona dolara, "Nort-hrop"
167 miliona dolara.
Samo jedne godine, dakle, "Boing"
izvuce blizu 8 stotina miliona dolara
profita —jos malo pa milijardu! Sta je
takvima odvajati na desetke, pa i sto-tin- e
miliona dolara u raznim izbornim
kampanjama, u kupovini mozgova
najsposobnijih visokoskolaca iz cita-vo- g
svijeta i tako dalje!
Rekosmo da je drugi krak onog ze-ljezn- og
trougaonika, zvanog vojno-industrij- ski
kompleks, Pentagon Z-ajedno
sa cjelokupnom vrhuskom svih
rodova vojske SAD. To je onaj sloj,
onaj segment americkog drustva, koji
razradjuje vojne budzete, programe
stvaranja novih sistema oruzja, vojno
strateske koncepcije i planove. U sta-pan- je
Pentagona i vojne vrhuske sa
vojnom industrijom tece upravo do
formiranja neke vrste personalne
unije izmedju dvije pomenute dru-stven- e
strukture. Tako, naprimjer, u
toku zadnje tri godine, 2.240 visih ofi-cir- a
i civilnih saradnika Pentagona
preslo je na rad u korporacije vojne
industrije, tj. u sluzbu vojno-industrij-s- kih
magnata.
Danasnja administracija Amerike
do te mjere usmjerava potok milijardi
dolara u vojnu industriju, da ova nije
u stanju da odjednom proguta toliki
potok porudzbina. Prema podacima za
1985. godinu, kod Pentagona doslo je
do "ostataka" od 280 milijardi dolara,
koje je dodijelio Kongress, a koje jos
nisu utrosene. Naravno, vojno-indu-strij- ske
korporcije poduzimaju sve sto
je u njihovoj moci (a ta moc je ogrom-na- )
da taj dolarski potok ne presahne.
Treci krak zeljeznog trougaonika
vojno-industrijs- kog kompleksa nalazi
se u samim vrhovima drzavne vlasti —
konkretno u vrhovima danasnje ame-rick- e
administracije. Zato je potpuno
razumljivo zasto je vojno-industrij- ski
kompleks toliko opasan po svojim po-litickim
ambicijama, po svojoj ulozi u
kreiranju vojne i spoljne politike
svake imperijalisticke drzave, prven-stven- o
Amerike.
Veze izmedju monopola vojne indu-strije
i raznih sektora drzavne vlasti
veoma su cvrste i stabilne. Naprimjer
u Americi postoje tradicionalne veze
proizvodjaca naoruzanja sa komisi-jam- a
Kongressa, koje se bave naoruza-nje- m
i raspodjelom vojnog budzeta.
Takodje karakteristicna crta vojno-industrijs- kog
kompleksa sastoji se u
najsirem koriscenju dostignuca nauke
i tehnike u vojne svrhe, prvenstveno
za stvaranje najnovijih vrsta i sistema
oruzja. A militarizacija nauke tece po
raznim kanalima — od stipendiranja
na hiljade darovitih studenata, pa do
razvitka vojno-istrazivac- kih laborato-ry
a pri univerzitetima, pri korporci-jam- a
za proizvodnju oruzja itd.
I da zakljucimo: u nase doba, u doba
atomskog oruzja, covjecanstvu prijeti
nesaglediva opasnost od vojno-industrijs- kog
kompleksa kome je profit iz-na- d
svega — i to do te mjere da je nje-govi- m
liderima pomracio um i razum.
Troskovi zivota 1985. u odnosu
na 1955. porasli 155 puta, dok
je realni osobni dohodak pora- - stao tek za 24 puta.
Iz stampe je izisao Statisticki godi-snja- k
Jugoslavije 1986. PublikacijaSa-vezno- g
zavoda za statistiku koja sadrzi
sve osnovne podatke iz svih oblasti
drustvenog i privrednog zivota zemlje.
Iz obilja podataka iz statistickih ta-bli- ca
namece se nekoliko interesan-tni- h
pokazatelja o stanovnistvu i osob-ni- m
dohocima, o troskovima zivota i
cijenama na malo
Stanovnistvo Jugoslavije povecano
s 17,510.000 u 1955. godini na
23,123.000 u 1985. dok je u istom raz-dobl- ju
prirodni prirast opao sa 15,5 na
6,8, u Hrvatskoj sa 11,5 na 2,3, u SR
Srbiji sa 12,4 na 3,2, u Vojvodini sa 10,2
na 1,0 na Kosovu sa 25,4 na 25,3. Medju
stanovnicima Jugoslavije od 10 i vise
godina starosti 1981. godine bilo je
1,780.902 nepismenih od toga 377.073
muskaraca i 1,403.829 zena.
Od posljedica nesretnog slucaja
1982. izgubila su zivot 10.102 stanov-nik- a
od toga 7520 muskarada i 2573
zene. Prema godinama starosti, naj-ve- ci
broj nastradalih je izmedju 20 i 49
godina (4282) i 50 i vise godina (4440).
Vanjski uzroci nesretnog slucaja naj-ces- ce
su motorna vozila (4828), padovi
(1526), davljenje i utapanje (816). Iste
godine izvrseno je 3656 samoubojsta-va- ,
od toga 2504 muskaraca i 1152 zene.
Najveci broj samoubojstava izvrsen je
kod osoba izmedju 20 i 49 godina zi-vota
(1503) i 50 i vise godina (1959). Te
godine imali smo i 492 ubojstva, od
toga 337 muskaraca i 155 zena, naj-ces- ce
izmedju 20 i 49 godina (268), i 50
i vise godina (147), uglavnom vatrenim
Imamo mesta'za privatno
susenje mesa koje vi done- -
sete.
meso
za duboke
Lako nasje pronaci kao sto
se vidi iz mape.
DOSLI!
oruzjem.
Pored ostalih pokazatelja razvoja is-kaz-ani
su i iznosi nominalnog i realnog
cistog osobnog dohotka i troskova zi-vota
gdje je kao baza uzeta 1965. go-dina
— 100.
U 1956. indeks nominalnog cistog
osobnog dohotka iznosio je 110, real-no- g
dohotka 102, a troskova
zivota 108 indeksnih poena. Medjutim
1980. u godini zaleta indeks
nominalnog cistog osobnog dohotak
iznosio je 6722, sto znaci da je radnik
primio u prosjeku 67 puta vise novca
nego 1955, ali istodobno to je vrijedilo
tek tri puta vise (realni cisti OD je 300).
Nepovoljna kretanja ovih indeksa na-stavlja- ju
se i u iducih pet godina, tako
da 1985. indeks nominalnog cistog
osobnog dohotka iznosi 37.649, real- - 4
nog dohotka 341, a troskovi
zivota 15.636. Iz toga slijedi zakljucak
da je u razdoblju od 1980. do 1985. no-minal- ni
cisti dohodak opao za 59
poena, dok su troskovi zivota
istovremeno, porasli za 13.363 indek-sn- a
poena.
biljezi i kretanja prosjec-ni- h
cijena na malo u razdoblju 1976.
do 1985. godine. U torn razdoblju pro-sjecn- e
cijene na malo porasle su, i to:
kg. svinjskog mesa od 45,35 na 700 di-nar- a,
kg. przene kave sa 170 na 2817
dinara, kg maslaca sa 62,40 na 921 di-nar,
kg sardina u ulju sa 46,73 na 708
dinara, kg graha sa 17,22 na 9298 dina-ra,
kg cokolade sa 55,33, na 1210 dina-ra,
litre ulja sa 16,15 na 225
dinara, par djecjih cipela sa 174 na 3254
dinara, a garnitura spavace sobe sa
10.060 na 168.594 dinara.
Jadranka MIRIC
"Slobodna Dalmacija"
EUROPEAN SAUSAGE HOUSE INC.
145 NORFINCH DR., DOWNSVIEW, ONTARIO
(416) 663-832- 3
U ovoj mesarskoj radnji mozeto naci najbolje
mesne produkte u Severnoj Americi i sve ma- -
djarske i jugoslovenske specijalitete.
Secemo i pakujemo
zamrzivace.
prilozene
DOBRO
osobnog
inflacije
osobnog
in-deksnih
Statistika
jestivog
o
Steeles Ave.
u
Finch Ave.