Nase Novine, December 09, 1981

              .. 1 lu , tn- -, ' I' 4 J k ft , . I'T4 ] r f . , y V" I u ''
'- - 7J
10-N- ASE NOVINE.October 28, 1981
.
-"-- "- ' ЧГТ Hi1 " ''"' :i..:'„lii,'iii,;:.i,..iIiii,i ni,,, .vi; wi , .'
,
--
- ' iMWHiMWiiimimiu '"'-''"'- '"""- -- "-"- """ l"
KO GA JE
PlSE: PROF. DR. VLADISLAV TOMOVlC
Ove godine odrzana su dva simpozijuma o L.
Adamicu. Prvi je odrzan u maju mjesecu u St. Paulu,
Minn, a drugi u Ljubljani drugom polovinom
septembra. Na oba skupa uzeli su ucesca mnoai
naucnici iz raznih zemlja.Medu njima iz Kanade bio je i
Prof. dr. Vladislav A. Tomovic, sef katedre za
Sociologiju na Brock Univerzitetu i 6lan saradnickog
tima "Nasih Novina". Njegov referat na simpozijumu u
Ljubljani donosimo u cjelini.
U knjizi My Native Land Adamid
kritikuje politidki stav zemalja na
Zapadu po pitanju otpora Njem-cim- a
i Italijanima u Jugoslaviji. On
optuzuje detnike za njihovu sarad-j- u
sa Italijanima i Njemcima zbog
zelje da bi uzeli vlast na kraju rata.
Kada je on ovo saopstio javnosti,
pristalicedetnika i drugih grupacija
u Jugoslaviji koji su imali isti ili
slidan stav prema okupatorima,
sada se javljaju kao otvoreni nepri-jatel- ji
Adamida. Jos jednom na
vrhu kritike, Adamid se naziva
imenima. Kao odgovor na siste-mats- ke
napade na njega, Adami6 u
svome govoru pred Americkim--Slovenski- m
Kongresom u Detroi-t- u, decembra 1943 godine kaze
sledede:
Za dvije zadnje godine Fotidevi
'agenti medu kojima su i neki
% intelektualni perverti, bilo
naturalizovani ili rodeni gra- -
dani Amerike, lansiraju prljavu
kampanju protivu onih koji se
ne slazu sa Fotidevim i Ruth
Mitchell pogledima i ciljevima.
Specijalno ova prljava kam-pan- ja
protivu mene izgleda
dostize stepen otvorenog
sukoba. Kongresmen Dondero
iz Royal Oak, Michigena,
izgleda da je zadnji regrut
Fotidevih detnika u Washing-ton- u, pod komandom Ruth
Mitchell. ProSle nedelje
Dondero je izabrao da napadne
Ameridki Slovenski Kongres i
mene lidno. Lidno, ja sam
podaSden; to je za mene tako
dobro kao kad bi me iznenada
Goebbels (Gebler) denaunci-rao- .
Ne mogu zamisliti vedi
kompliment. Siguran sam da
Ameridki-Slovens- ki Kongres se
osjeda is to tako.
Ovi napadi, koji se sprovode do
Detroita kroz novine Hearst
vlasniStva, ne nanose nam
Stetu. Ustvari oni su nam
korisni. Oni razjaSnjavaju
problem dana a to je, kao Sto
sam rekao, progres protivu
reakcije, narod protivu oligar-hij- e, demokratija protivu
faSizma. Ovo je pitanje koje 6e
se rijeSiti u 1944. — ovdje i u
Evropi.
Ja namjeravam da 6inim Sto
god mogu udiniti kao pisac
uzimajudi potreban rizik da bi
se pitanje rijeSilo u korist
demokratije i progresa, u korist
ops' teg dobra upisanog u
ameridkom ustavu, Sto se ove
zemlje tide.
Ja sam Amerikanac. Medina
mojih knjiga je o Americi. Ja
volim ovu zemlju kao Sto,
siguran sam, svi vi volite. Na
mnogo nadina, ovo je najljepSe
mjesto u svijetu; mozda smo
zato svi mi ovdje.
Udestala kritika progresivnih
iseljenika u Americi prema Drazi
Mihajlovidu dovela je do zvanidnog
protestvovanja od strane Kraljev-sk- e
vlade kod Amerikanaca ,Takn
6e 24. decembra 1942. am'basa-dor- a
Fotida primiti Sekretar spolj-ni- h
poslova Amerike Cordell Hull.
Fotic trazi da se onemoguce dalji
napadi na D. Mihajlovica. Cetiri
dana kasnije (Dec. 28, 1942) Fotid
se ponovo sastaje sa Hull-o- m.
Ovoga puta trazi da Amerika
zvanidno da izjavu da priznaje
pokret Draze Mihajlovida u Jugo-slaviji.
Intervencije ambasadora
Fotida u toku 1942 i 1943 godine ne
prestaju. Ponovo 23. jula 1943.
Fotic je u "State Department-u"- .
On se zali sada na negativno
pisanje prema kralju Petru II od
strane "komunistidke §tampe u
SAD" i specifidno imenuje srpski
napredni list Slobodna Red. On
navodi broj ovog lista od 16. jula
1943. u kome se spedifino napada
kralj, itd. Ovakve udestale posjete
"State Department-u- " dovesti ce i
do specifidnog imenovanja L.
Adamida. Decembra 16. godine
1943. Hull prima Fotida koji
игибије pismenu zalbu protivu
djeiovanja L. Adamica:
Skrenuta mijepaznja na dlanak
objavljen u New York Times-- u
Dec. 13. 1943. godine koji citira
dio govora L. Adamica odr-zano-g
u Detroitu 12. decembra
ove godine. U ovom govoru
izneto je parafraziranje ranijih
izjava Adamida otprilike ove sadrzine: Anti-demokrats- ka
propaganda od strane amerid-ki- h
faSista dostize faSiste u
roku dvadeset detiri sata kroz
kanale jugoslovenske Amba-sad- e
u Washingtonu. Ja bih
trebao da ignoriSem zadnji
napad Adamida kao Sto sam to
uradio nekoliko puta u proS-los- ti
da sada nije ovaj napad od
takvog znadaja da moze da ima
veoma ozbiljan uticaj na
ameridko javno mnenje i moze
da dovede do otezanog rada
ove Ambasade....
Na gornje Hull ce odgovoriti
Fotidu: "Ja lidno mislim da je ova
osoba Adamid takve prirode da
moja vlada ne bi mogla imati
ikakvog uticaja kod njega..."
ШШШШшк х 1511
Л " - s - ШШШшШ
ДиЈК
_
ШШШјШШШшШшш
LOUIS ADAMIC
гг-- г
Nemoguce nam je iznijeti sve
primjere orgamzovane i druge vrste
napada na Adamifia za vrijeme
njegovog djeiovanja. Ipak demo
navesti, ilustracije radi, jos par
sludaja. Slovenadki katolici
odnosno njihove organizacije u
SAD, zatim nacionalne grupacije
Srba, kao sto su dijelovi Srpskog
Narod nog Saveza, na primjer
Srpsko dobrotvorno drustvo
"Srpski Radnik", broj 39 u Cado-mi- n,
Alberta, Kanada, pisu pisma
"State Department-u- " (na primjer
pismo od 24. septembra 1945) i
slidni hrvatski nacionalisti uzimaju
Adamica na metu. Adami6 im,
medutim ne ostaje duzan. Okruzen
veoma pozrtvovanim Amerikan-cim- a
jugoslovenskog porijekla:
Zarko Buncich, Etbin Kristan,
Peter Reff, Janko Rogelj, Victor
Sharenkoff, Dr. Mirko Markovic,
Mirko Kuhei, Zlatko Balokovic i
Franjo Petrinovi6, da imenujemo
samo nekolicinu, Adamifi je vise
nego uspje§an u borbi protivu
opozicije. On posebno konsultuje
najblize saradnike: Balokovida.
svestenika Maleti6a i Martina
Bogdanovida. Njegovi napori se
lakse sprovode zahvaljujudi
administraciji gospodica Muzar i
Traven kao i druga Uj6ic-- a.
Po cijelom svijetu Adami6 trazi
ротоб, materijalnu, financisku i
moralnu za Partizanske jedinice u
Jugoslaviji. U torn cilju on organi-zuj- e
kampanje kao sto su mitinzi,
banketi i sli6no. On bi lifinodolazio
u dodir sa poznatim iseljenicima
da bi od njih trazio pomoc. Na
takvom jednom putovanju po SAD
on se sastaje sa Ivanom i Mary
Molek. Taj susret je zabiljezen u
knjizi Molekovih: Slovene Im-migrant
History, 1900 1950, koja je
subjektivna autobiografska grada
ivana Moleka. Ipak za ovaj rad
vrijedilo je da se posluzimo knji-go- m. Adami6 je bio u Chicagu da
na jednom od mnogih skupova tih
dana objasni stanje u Jugoslaviji.
Ovom prilikom Mary Molek ga je
zufino napala:
"Priznaj Louis", ja sam se
umijeSala u razgoovr da se ti
oslanja§ na komunistidke
izvjestaje. U partizanima- - ima
dosta komunista i ti se
oslanjas samo na njihove
izvjestaje. Za mene je to
dovoljno da form iram svoje
mi§ljenje o Partizanskom
pokretu u Jugoslaviji.
Ovakve vrste napadi na Adamida
i njegovo djelovanje sve su
u6estaliji. Tako ce septembra 15,
1950 godine Pittsburgh Press
objaviti vijest u kome napada
Adamida kao ruskog spijuna u SAD
za vrijeme Drugog svjetskog rata.
Ovu vrstu vijesti prema nekim
analizama pokrenula je Elizabeth
Bentley, toboze reformirana
sovjetska spijunka i kurirka. Ona je
pred jednim americkim kongres-ni- m
podkomitetom iznijela tvrdnju
da je Adamid vise nego malo
umijesan u podzemnu komunis-tidk- u
aktivnost jer je i sam za sebe
rekao da je komunista po ubedenju
ako ne po formalnom udlanjenju u
Partiju.
Literarna kritika opisala je
Adamida kao pisca koji pise sa
jednim kompletnim integritetom i
vatrenoscu prema pravdi i demo-kratij- i.
Njegova druStvena svjes-no- st
bila je tako jaka da je u svome
stvaralastvu i drustvenom djelo-vanj- u
napustao svoje financiske i
materijalne interese. Tadnije, zbog
svog stava on,je izgubio materi-jalnu
pomod takvih ameridkih
fundacija kao sto su Rockefeller,
Carnegie and Guggenheim koje su
povukle svoju pomod Adamidu jer
nisu htjele da budu asocirane sa
"subverzivnim snagama".
Kako se Adamid nasao u ovoj
situaciji? PodevSi sa prvom
knjigom Dynamite, Adamid se
nasao u nezgodnoj situaciji. U
jednu ruku knjiga nije bil dovoljno
radikalna da bi zadovoljila revo-lucionar- ne
snage koje su se javile
za vrijeme ekonomske depresije. S
druge strane, desnidari, koje
Adamid naziva "ne-proleters- ki
citaoci", vidjeli su knjigu kao jednu
potvrdu marksizmu. Oni su se
plasili da se BoljSevidka vrsta
revolucije ne rasplamsa u Sje-dinjeni- m
Ameridkim Drzavama.
Pazljivo ditanje knjige ne daje
pravo nijednoj od gornjih tvrdnji.
Knjiga, uistini, ne propagira revo-lucij- u.
Ako treba da se u SAD
pokrene jedna revolucija, to je po
Adamidu "revolucija svjesti". Kroz
takvu promjenu doslo bi do jednog
novog aranzmana socijalne struk-tur- e
koja bi omogudila jedan
pravedniji sistem druStveno--ekonomsk- e
deobe.
Sa podetkom Drugog svjetskog
rata termin "subverzivan" podeo je
da se pripisuje Adamidu. Za vri- -
jeme rata nije, kao sto se to dobro-zna- .
podrzao vodu kraljevske
vojske u Otadzbini, Drazu Mihaj-lovid- a.
Naprotiv, on stavlja sebe u
ulogu advokata za stvar Partizana i
njihovog pokreta. On tada smatra
da najefikasnija opozicija Muso-linij- u
i Hitleru dolazi od strane
Partizana.
(Nastavitdese)