Nase Novine, June 05, 1986

              -- ft- - vy A., vW'' £ ill. 4,4 ! J it y' та-uA-f жт, . 5", 'I
V
Ж&- - ?t" '
il1
i r.pii !, il
i J --im№ V 1
to. i 11
i
Љч
NAPAD IZA SUSJEDSKOG PLOTA
Drugi program Austrijske televizije emitirao je emisiju pod naslovom
"DuSa Srbije". Ali taj naslov vara, jer emisijom nije izrazeno nikakvo ra-zumijeva- nje, jos manje naklonost Srbiji i Jugoslaviji. Bila je to prava
akrobatika autora emisije i njihovog gosta Dobrice Cosica kojije, pokazu-juc- i
i ovoga puta kolikoje zedan vlasti, izgovorio vise aktualnih neistina.
Srbija odreduje sudbinu Jugoslavije,
odnosno jos preciznije — u Beogradu,
koji je dusa Srbije, odreduje se sudbina
viSenacionalne Jugoslavije, a time indi-rektn- o
i susjednih zemalja, pa i sire
Evrope.
Upravo tim objaSnjenjem, gotovo ko-mentaro- m,
zakljucena je emisija nazva-na- ,
s obzirom na to, "DuSa Srbije". Emi-tirao
ju je Drugi program Austrijske
televizije uvecer. Tin 45 minuta pogleda
na Jugoslaviju, odnosno na Srbiju, mo-g- li
su, dakako, pratiti i televizijski gle-dao- ci
u Sloveniji i dijelu Hrvatske.
Glavne teze autora emisije, kako ih je
zapisao nas kolega u Becu, jesu da "pri-vredn- a
kriza zaostrava nacionalne kon-flikte- "
u Jugoslaviji, pri 6emu je "naj-tez- i
jugoslavenski problem Kosovo u
Srbiji". U zakljucnom komentaru, koji
smo djelimice vec citirali, receno je
kako "Jugoslaveni cesto zaboravljaju
da sudbinu Jugoslavije odreduje Srbi-ja,
a ne albanski bodez, hrvatski separa-tiza- m ili slovenski snovi o vlastitu pu-tu- ".
U zemlji poput nase u kojoj je plura-liza- m
misljenje zakonom zajamcem (u-toli- ko
prije Sto nam je tudi monolitizam
i po nasim vlastitim ledima pokazao da
su i rogovi u vreci manje zlo), bilo bi
pomalo komifcno ofiekivati da svi drugi
7 септември 1985 ro-ди- на,
bo Македонскиот
културен центар во
Перт, во присуство на 550
луге, повекето бивши деца и
мајки од Егејскиот дел на
Македонија, се одржа
Средба на Македончиљата,
кои мегу 1948—49 година,
беа принудени пред секојд-невно- то
бомбардирање и
уништување во виорот на
Граганскаа војна, да бараат
спас преку граница.
Салата беше препол-нет- а
многу порано, и од
стари и млади, за да се ви-ди- ме
и да поразговараме за
детските години што ги ми-нав- ме
во разни детски до-мов- и,
кои срдечно не при-ми- ја
како свои деца, не во-спит- аа
и не изучија. На
средбата имаше бивши
деца кои живееле во Југо-слави- ја,
во Чехословачка,
во Романија, во Унгарија и
во Полска, многу од нив не
беа се виделе многу години,
повеКе од 20-- 30 години, па
тука се поздравивме, силно
се гушнавме и изронивме
солзи радосници.
Средбата започна со
пеење на маршот „Денес
над Македонија се para" од
сите присутни, во при-друж- ба
на оркестарот ,,Ма-кедониј- а". Потоа Коста Ан-гелк- ов,
член на Иниција- -
imaju istovetno glediSte o necemu, ka-mo- li
istovetno naSemu. Treba li se onda
£uditi sto citirane teze autora austrij-ske
televizije Friedricha Ortera nama
zvuce prilicno iscaseno?
Takve kakve su, one su — po svemu
sudeci — rezultat novinarske nuznosti
da se problem simplificira, negoli na
ono Sto najefektnije zvudi, kako bi onaj
kojemu je to upuceno dobio sazeti re-zultat.
Englezi su za to skovali izraz "di-gest"
koji zapravo zna£i "probavljen".
A znamo sto je rezultat probave — po-najpr- ije
energija, ali i... Napokon, kad
i sami sazmemo npr. cijelu filipinsku
dramu u Slancic poput ovoga, ili јоб ma-n- ji
— sto li bi o tome mislili pametni i
upuceni Filipinci, ako bi im to palo u
ruku?
Manire "efektnog" novinarstva
Pricajuci bilo o 6emu, ponajviSe pri-cam- o
o sebi. To je poznato jos iz Sokra-tov- a
doba. Stoga i takav sud, po kojemu
se jugoslavenski problemi daju svesti u
jednu recenicu, viSe govori o vizuri
onoga tko taj sud izrice, nego o jugosla-vensk- oj
situaciji, za koju je nasa poli-tik- a
izmislila sveobuhvatni termin "slo-zena- "
(a taj se opet rabi tako da ne bi
bilo cudno da politifcar, zahvacen mor-sko-m
bolescu, rekne: "Slozeno mi je!").
ЏШШкШШШ№&"лЉ--':'- ~ -- : - '-'- vi 'C'-M'&i- Si -- ШШ1гЛ
Учссници на сдбата na дсцата бсгалци
од Е. Македонија
Мајкитс iirro ш ир1адружупаа децата
co букети uuekiuta
тивниот одбор, срдечно ги
пречека присутните, пока-нети- те
гости и почесните
мајки.
Мегу почесните мајки,
кои ги придружуваа Маке-дончиња- та
за време на
заминувањеТо во народ-нит- е
републики, беа: Кила
Нолева, Ристана
Василка Ски- -
винова и Менка Ристовска
од Чехословачка, Дина Ма-кед- он
од Романија, Олга
Гочева од Југославија,
Мара Чаштарова, Љуба
Димова, Слава Јоанидова,
Велика Трпејпчина и Слава
Станишева од Унгарија,
Лена Сотирова и Софија
Сидерова од Полска, кои
беа поздравувани со долги
аплаузи од сите присутни.
Ako se stvari gledaju iz burzoaskog
kuta gledanja logiCno je povjerovati
kako je nacionalno kudikamo ргебе od
privrednoga, te kako u toj naSoj viSena-cionaln- oj kuli babilonskoj jest kljufc
svih naSih nevolja (jer, naravno, onda
su svemu krivi divlji juznjaci, a ne pi-to- mi eksploatatori sa sjevera). 0 perma-nenci- ji te civilizacijske vizure govori
onda i jos neki detalj: kao Sto je za ple-menit- og viteza Eugena Savojskoga Fe-stun- g
Belgrad bio kljufi Balkana i Evro-pe,
tako i za kolegu Ortera "u Beogradu,
gdje se Sava sliva u Dunav, u Skolama i
tvornicama na Univerzitetu, a i u kance-larijam- a
drzavnog i partijskog rukovod-stva- ,
odreduje se buducnost viSenacio-naln- e
Jugoslavije". Takva je njegova
percepcija viSenacionalne zajednice i
cijelog njenog samoupravnog organi-zma- .
U maniri "efektnog" novinarstva pre-puSte- no je snimcima i sugovornicima
da ilustriraju glediSta autora. U sklopu
vec spomenutog svjetonazora, naravno.
I jasno govoreci o Jugoslaviji spomi-nja- ni
su samo "neefikasnost", "niske
place" i "nerad" (uz podatak kako Jugo-slave- ni
prosjefcno rade 3,5 sata dnevno).
Logicno bi i poSteno bilo da se ponude
i primjeri efikasnosti. Ipak, svjetonazor
izbija na vidjelo kad se kao primjeri efi--
За историското зна-че- ње
на заминувањето на
Македончињата во народ-нит- е
републики реферат
поднесе Маноли Станишев,
член на
одбор, кој спомена под кои
услови беа принудени ил-јадни- ци
деца да ги напуш-та- т
своите родни места. По
рефератот кој беше поз-драв- ен
со аплауз, Јоте Кан-довск- и,
рецитираше стихо-твор- ба
од Трпо Галев, по-свет- ена
на децата.
Во вториот дел од сред-бат- а,
на сите почесни мајки
им беа подарени букети
цвеке. Од името на Иници-јавни- от
одбор, цвекињата
КАВАЊЕ НА ЗАМИНУВАЊЕТО
НА ДЕПАТА ОД ЕГЕЈСКА
ЕДОНИЈА
Марко-вска-Мати- ас,
Иницијативниот
им ги подарија Ката Бор-шоваиАретиГергино- ва.Од
името на мајките, срдечно
на сите им се заблагодари
Дина Македон, која исто-време- но
ги повика сите
бивши деца да се фотогра-фираа- т
заедно и по
групи како што бевме по
државите, заедно ја за-пеав- ме
песната ,,И ние сме
деца на мајката земја", од
која бучеше целата сала.
Потоа, претседателот на
Македонската општина
Горги Каранфилев, ни ја
честита средбата. По поз-драв- от,
секоја група пееше
песни македонски, унгар-ск- и,
полски. Најголема за-слу- га
за успехот на сред-бат- а,
имаа членовите на
Иницијативниот одбор:
Томе Миовскм, Ахил Агне-новск- и,
Ване Боршов, Ката
Боршова, Маноли Стани-ше- в,
Стасе Георгиев, Нуме
Богданов, Дина Македон,
Крсто Шкордов, Танас
Толев, Мара Гаштева, Љуба
Димова, Славка Јоанидова,
Васил Ангелов и други.
Томе Миовскм, Перт
1шсшг wmwwmTf
kasnosti ponude samo privatnici ("novi
bogataSi" u terminologiji austrijske
emisije).
To su: jedan arhitekt koji se latio pri-vatn- og
poduzetniStva, jedan frizer, je- dan vlasuljar, te "ugovorna organizaci-ja- "
brace Karic, za koju je гебепо da je
primjer "kapitalistickog poslovanja u
socijalizmu", da su u njoj "pla£e rad-nik- a
dvostruko vece", a da "radnifcki sa-vj- et djeluje pro forma". 06ito, iza kulise
objektivizma viri jasna receptura, po obrascu ideoloSki koncipirane §kole "e-fektno- g" novinarstva.
Akrobatika nagradenog pisca
Naravno, bilo bi Cudno da autor au- strijske emisije, kojoj je konzultant
Paul Lendvaj, misli bitno drukcije.
Mnogo je Cudnije sto takve, ili jos eks-tremni- je stavove o nasoj zemlji zauzima
jedan Jugosloven, stovise 6ovjek koji je
nekad bio komunist. On kaze, recimo,
da je Srbija "podetkom 20. stoleca bila
najprogresivnija balkanska zemlja.
Imali smo demokratsko uredenje i Us-ta- v
poput Belgije, Francuske i Svicar-sk- e.
Stvaranjem Jugoslavije 1918. poci-nj- e
nazadak.... Verovali smo da cemo
kroz NOB ostvariti socijalizam, viSe de-mokrat- ije
i slobode. Na zalost, te se
nade nisu obistinile. To je velika ne-sre- ca
naseg naroda i Jugoslavije".
Upravo to je medu ostalim, izustio
Dobrica Cosic, koji je izjavio kako je ne-ka- da bio "Titov suborac i komunist", a
danas je, kaze, jedan od najistaknutijih
kriticara rezima.
Takav Cosic zali se austrijskim gle-daoci- ma
na "restrikciju svojih javnih i
gradanskih prava". To medutim, nije
ilustrirao nagradom koju mu je ovih
dana dodijelilo Udruzenje knjizev-nbik- a
Srbije. No, sam je autor prikazao
izloge s njegovim knjigama, pa je sve to
pomirio akrobatskim zakljufckom o Ju-goslaviji
kao zemlji s "malo demokraci-je- ,
ali relativno mnogo slobode"!
Upravo takav Cosic je odabran da "s
druge strane" procijeni situaciju Koso-v- a,
po emisiji kljufinog problema Srbije
i Jugoslavije, te da se, zapravo, suprot-sta- vi ocjenama Sto ih je pred kamerama
iznosio Saliu Kurteshi. Po Cosicu,
"diskriminacija Srba na Kosovu je tako-re- ci
totalna", a poboljSanje moze uslije-dit- i
samo uz "radikalnu promjenu sta-vov- a
Albanaca".
Naravno, nama je sasvim jasno u koje
to diple puse Cosic, zaleci za demokrat-ski- m vremenima kada je, ako se ne vara-m- o, mandat Sefa drzave zavrSavan baca-nje- m
suverena kroz prozor, za razliku
od sadaSnjih nedemokratskih, kada je
— sudeci barem po njegovu primjeru —
tako teSko biti bez vlasti, da to ne moze
biti nadoknadeno ni unosno unovSenim
. disidentlukom.
Odabir o svemu govori
Odabir baS takvog Cosica za sugovor-nik- a
govori, opet, vise o autorima nego
o temi, jednako kao i brutalna teza po
kojoj kao glavni krivac (valjda za izvito-perivan- je
prethodno idilifcne demokra-cije- )
figurira — Tito: "Titov kult ostavio
je iza sebe komunisti£koj Jugoslaviji tri
problema: privrednu krizu sa 20 mili-jar- di dolara vanjskog duga, krizu povje-renj- a
koja je nakon njegove smrti uz-drma- la
Komunistifcku partiju, te kao
trece, uvijek opasne nacionalne kon-flikte- ."
Govoriti o Titu, kao generatoru glav-ni- h
problema, od kojih barem neki —
ako su sami po sebi uopde problemi —
datiraju iz vremena austrijske vlada-vin- e
(i njezine nacionalne politike: di-vide
et impera), nije istinito, ali je-sa-sv- im
u skladu s opaskom kako su baS iz
naSih krajeva krivci za nestanakte stare
Austrije " njen slom izazvali su puc- - x njevi srpskih nacionalista u Sarajevu",
"analitiCki" tvrdi novinar Orter.
PoSavSi od takvih predrasuda, u
skladu s tezom "Sto juznije, to tuznije",
nije ni 6udno Sto nas kolega sa sjevera
tako vidi. Ne moze nam, naravno biti
svejedeno kako nas susjedi vide i kako
smo predstavljeni austrijskim gledaoci-ma- ,
ali valja se nadati da austrijskom
turistu, a i gledaocu blizu naSih granica,
znamo posredovati autenticniju sliku o
nama samima.
Inoslav BESKER
"Vjesnik"
: