Zwilazkowiec Alliancer, July 24, 1938

              IffMm&?f1m'wT ł"ffmfflMmff"-™1"- ft "łl liTlV7LTil ifcf sagscBayEgB1" " ' łW-- lSWSJ Vll -i- VteiłaBjftńTmiitSf-S--
n nrw
H1
a
"
"SLryi
S'
ilil
SI
!l
bgkk Bilmtei®wmMssmBmlnr J'fl H ! " H
B
Jfs
%
ł 1
tf
- fe
" npirn -- fa
r-T---
"t nii iiiiiiiiiriM mu kiiiiiiiiiiiiiiiliii i-- c
"Z WUZKOWIEC
PubH&hed for Every Sunday
Z OKCAN ZWIĄZKU POLAKÓW W KANADZIE - " Wyrhodzi na każdą niedzielę
~ PedJkter A J STANIEWSKI ~ AtfnrlnUłfjlor K J MAZURKIEWIC7
Ź1- Roczna w KanaPdJztEfeNUJIERATA: $L50 !-
- Półroczna „- - 80# ~ - C W Stsnach Zjednoczonych i Europie S200 "
--s ~ Pojedynczy Numer - 54
- Adres: r ' - "ZWIĄZKOWIEC"
~ GpS Queen St W Toronto Ont Tel Redakcji: EL: 8G23
ł ) II I I I I I I rl l'l I I f I I „ I I I 11 I I I I I I I I-- I I
Życie Polaków w Niemczech
AK SIĘ przedstawia dzisiejsze życie Polaków pod
rządami partji nazistowskiej niech posłuży po-niższy
memorjal opublikowany przez "Dziennik
Berliński' a który był wysłany przez Związek
Polaków w Pzeszy Niemieckiej i złożony na rę-ce
ministra Frica
--Memorjał ten streszcza skargi mniejszości polskiej
a --szczególnie tej która zamieszkuje dziś nad granicami
Polski
Czytamy tam — dosłownie
}
Sytuacja pogorszyła się jeszcze jakkolwiek Kanclerz Hitler
' przyrzekł szanować prawa'mniejszości M fn zamknięto niektóre
i" szkoły na pograniczu Pomorza Nio uwzględnia się pjdań Polaków
y'H - zmierzających dzieci swoje wysiać do Polski na edukacje Ci któ- -
J Tzy posyłają dzieci dó szkól polskich nie otrzymują po najwięk-- j
"'
„-sz-ej
części zasiłków Po największej części nauczyciele polscy po-- V
ł -- chodzący z Niemiec nie mają prawa nauczania dzieci Były nawet f h nyypadkl iż nauczyciele polscy nic mogli jadać w lokalnych restau-{- V
t Tacjach Bardzo często matururzyści polscy studiujący na uniwer-V-- v
sytclcch niemieckich otrzymują świadectwa na specjalnym papie- -'
- rze stawiające ich w tym samym położeniu co studentów żydow-- f
skich l będące źródłem róźrych szykan
C Pod yzględem gospodarczym władzo niemieckie bojkotują pol
'ty t łkie instytucje kredytowe i uważają kupowanie w polskich lcoopc- -
satywach jako akt zdrady sianu Władze czynią wszystko aby spad-J- -
''' "kobiercy zmarłych włościan polskich nie mogli zatrzymać ziemi Zabrania się Polakom służącym w armji niemieckiej mówić po
polsku poza służbą Zmusza się młodzież polską do zapisywania się
[ " do szeregów młodzieży hitlerowskiej W kościołach zastępuje sie
joolskic nabożeństwa niemieckimi Wreszcie ? memoriału cytuje się
- -- wypadki pobicia Polaków za to że przyznawali się oni do swej na
rodowości
jNa podstawie powyższego przytoczonego memorja
3u wniesionego przez Polaków w Niemczech Prasa nie--
smećka dowodzi że memorjał Polaków w Niemczech ma
i_i— - ' J- -i : i _- - _i ' )- -' -- siuzyu jmiyine luiBipującym cuiuiu: f
1) Rozpocząć "generalny atak" na mniejszość niemiecką w
Polsce
2) Dać nowe "Stichworto" do kampanjl antyniemiccklej
' 3) Podminować porozuiricnie polsko-niemiecki- e
4)Dać materiał prasie czeskiej przeciwko Niemcom sudeckim
' ' ¥ uj) Zachwiać równowagę europejską
"Rozprawiając się z insynuacjami prasy niemieckiej
w Polsce pisma polskie w Niemczech stwierdzają:
$Tie zgodzimy się na to aby pod nasze sprawy kopa- li polityczne dołki panowie nawet z niemieckich pism w
Polsce wydawanych Sprawa chleba dla polskiego robotni
fca w Niemczech sprawa ziemi polskiego chłopa w Niem-czech
sprawa nabożeństw polskich w kościołach w Niem
czech sprawa szkoły polskiej w Niemczech — to nie są
pionki na szachownicy polityki zagranicznej
Tego rodzaju wystąpienia prasy niemieckiej w Pol-sce
wymagają bliższej i stałej obserwacji społeczeństwa
polskiego w kraju a także czynników dla których po-prawne
stosunki między Polską i Niemcami nie sa rzeczą
ouojęiną jest nowiem rzecz niedopuszczalną aby Jud
ność polska w Niemczech była w złośliwy sposób denim'
cjowana i szkalowana przez pisma będące organami oby-AYatel- i Państwa Polskiego choć narodowości niemieckiej
OZMAJ KANADĘ
PORTOWE MIASTO VANCOUVEIt
w Brytyjskiej Kolumbji nazywano
jest bramą na Wschód do Azji
Zainkorporowane zostało w roku
1S8G jako miasto 'portowe jako
główny port nad Pacifikiem drugi
port krajowy 1 przystań dla rynku
cudzoziemskiego Długość portowych
wybrzeży morskich wynosi 964 mU
Ic i 56 szerokości
IMicśd się tu 8 wielkich zbiorni- -
lt5w 7 rybnem olejem pomieszcia-jącyc- h
171000 galonów oleju 7 zbo
iowych elewatorów pomieszczają-cych
15 miljonów buszłi zboża Mie
ści się tu również 773 różnych gałęzi
przemysłowych zatrudniających 13- -
N 2D6 pracowników o zakładowym ka
jiltaie SS425 1515
Tancouver posiada 247558 miesz-tańco- w
A właściwy duży Vancou-ve- r
mieści w sobie 350000 tysięcy
ludno!cJVWartcśc budowli miejskich
oszacowana jest na $341341417
Depozyła roczne w bankach miej'
sHcbf jos-naj-ą się $953566353
miasto jest rozpostarte w półkulo
rad samem brzegiem morza Mieści
się tu 54 szkól z czego na wyższe u-czc- lnie
przypada z tego 11-śc- ie 90
szkól prywatnych i kolegjatów Uni
wersytet British Columbia szkolę
Normalną 13 szpitali jedną pub-liczną
czytelnie 192 mile asfaltowa-nych
ulic i tretuarów tramwaje któ
rc przewożą rocznie 50932826 pa
sażerów Izbę Przemysłową która po
siada 1501 członków- - trzecie naj
większe miasto w kraju Miasto ko-śdoł- ów
i wychowawczych instytucji
Mekka turystyczna na zachodzie
południa Miasto dość czyste ve-wną- trr
c&la moc dużych sklepów
kin ł pierwszorzędnych teatrów ł ho
teli Bardzo duży procent zamiesz
kuje tu Chińczyków i Japończyków
Stolica wszelkich możliwości zabaw
sportów i pohulanek wielko miej-skich
Dość spore miasto TROI5-RI-V1E- R
w prow Quebec położone jest
nad samą 'rzeką St Lawrence na
pół drogi pomiędzy Montreal a Que
becćm Założone zostało przez Frań
cuza Champlam'a 304 lat temu W
"ZWIĄZKOWIEC" LIPIEC (JULY) 24—1938
' ! ' "y iyi -- t -- mi i pi ni-- i- piy-- wp -- i i ii i 'F 'i% "J" "F
: ŚPIEWAJCIE TO ZEMNĄ '
LEOFOLD STAFF
sześć
rf
-
DZIEW PRACY
2e zapracować sobie potrzeba pogodę
I ciszę jasna ucz się — duszo — od wsi cichych
Od starych krzjjwych pługów i lepianek lichych
Co kryją już dziesiąte pokolenia młode
1 Bo ich starości mądrość dostojna jest ziatem
t A że kto ziemi wierny być umiał ten boży:
Niech ci chłop namuloną dłoń na czole złoży
I pomoże ci świętym utrudzenia potem
i ślubuj twardej pracy wieczne niewolnictwo
' Co nie jest jarzem jeno dumą i nadzieją
Na szczęsne zasłużone spoczynku dziedzictwo
A kiedy w bezczynności znużenia zadrzemiesz
Przyśni ci się i pracę przypomni ci lemiesz
Boś jest z tych którzy dzieło ukończyć umieją
Może kiedyś po długich dniachcierpliwej pracy f
Otworzywszy szeroko swej chaty zawory
Patrzeć będę na pełne stodoły obory
Z sercem pogodnem kernem jak pańscy prostacy
I kiedy słońce chować będzie się za lasy
Zwołam was wszystkich do mnie tu przed wrota moje:
Łaknącego nakarmię spragnionych napoję t I otworzą przed wami wszystkje"me zapasy
I błogosławić będę każdemu kto wchejdzi - - ""
Pod dach mój z prośbą Bierzcie! Dla was pracowałem!
A kto bezemnie bierze nie jest mi jak złodziej!
Mnie starczy dobro słowo od was i kęs chleba
Jam szczęśliwy żem nauczon przestawać na małem
I te mi tych dobytków wszystkich jiie potrzeba
Ol i oisKa DKaronica
Kultury
Nagromadzone w stolicy Polski
zbiory sztuki będące wyrazem kul-tury
narodu i ludzkości znajdują
si? już We własnym nowym gma
chu przy Alei Trzeciego Maja Zbir
ry te są dziełem długich lat pracy
Już w 1862-gi- m utworzono w Wa'
sza wie Muzeum Sztuk pięknycn
kladające się z 2-- ch działów: Ga-lcr- ji
obrazów przejętej z warszaw-skiej
Szkoły Sztuk Pięknych 1 zbio
ruibdlcwów gipsowych z czasów Sta
nisława Augusta Wskutek braku
własnego gmachu Muzeum musiało
zrzec się na rzecz Uniwersytetu
Warszawskiego zbioru odlewów fiip
sowych galerię zaś obrazów prze
niesiono w 1889-ty- m roku do wyna
jętego lokalu przy ul Wierzbowej
Odtąd zbiory zwiększały się stale
tak że wynikła konieczność budowy
własnego Gmachu W roku 1912-y- m
zakupiono plac pod budowę Wsku-tek
jednak wybuchu wojny świato-wej
rozpoczęcie budowy zostało
wstrzymane a Muzeum Sztuk Pięk
nych pod dyrekcją dr Bronisława
Gembarzewskiego a później dr Sta
nMawa Lorentza
Tymczasem ofiarność społeczeń-stwa
wzrastała a zainteresowanie
Muzeum zwiększało się Wreszcie w
1927-y- m roku położono kamień wę-gielny
pod budowę nowego gmachu
Twórcą tego projektu i kierowni
kiem budowy był znakomity archi-tekt
prof Tadeusz Tołwiński Nie-stety
z braku funduszów praca nad
budową szła powoli by wreszcie po
upływie 11 lat została całkowicie U
kończona pod kierunkiem architek
ta Antoniego Dygata
Nowowzniesiony gmach którym
dziś słusznie chlubi się stolicą
przedstawia się nadzwyczaj okazał?
Kubatura jego wynosi 152400 mtr
Muzeum jest własnością miasta o
bejmuje jednak i państwowe zbiory
sztuki które dotychczas znajdowa-ły
się w siedzibach reprezentacyj
nych w Zamku warszawskim ł w
Zamku na Wawelu
Muzeum składa się z 73 sal wy-stawowych
posiadających pomysło-we
oświetlenie zarówno dzienne jak
ł sztuczne Pięć sal zawiera niezwy-kle
cenne zbiory sztuki starożytnej
Najsłynniejszą i najliczniejsze ich
ciśnięte jest pomiędzy dwie linje ko
lejowe CPR i CNR Znajduje się
tu boczna zatoka służąca jako schro
nienie dla statkóV kursujących po
rzeca SU Lawrence Jest to centrala
papierni kanadyjskich gdzie z za-chodu
-- i prawie z całego kraju przy-syłana
bywa palpa papierowa i sani
Sztuki i
część stanowią wykopaliska z Edfu
pochodzące z wypraw archeologicz
nych do Egiptu zorganizowanych
przez Uniwersytet Warszawski w
latach 1936-3- 8
Galcrja Malarstwa Obcego zajmu- -
je 23 sale Galeria Malarstwa Pol
skiego 24 sale Główną część tego
zbioru stanowią 'obrazy malarzy po
skich z XIX-g-o i pierwszych lat XX
go wieku choć nie brak obrazów 1
z wieków wcześniejszych
Zbiory Sztuki Zdobniczej mieszczą
się w 19-t- u salach gdzie mamy me-ble
kostiumy wyroby metal zega
ry ceramikę szkło itp
Gabinet graficzny obejmuje w 3
salach ryciny i rysunki artystów pol
skich i obcych Wreszcie w jednej sa
li wystawowej gabinet monet i me-dali
w którym znajduje się zbiór nu
mizmatyki greckiej rzymskiej bi-zantyńskiej
i polskiej
Ponadto 4 sale przeznaczone są na
wystawy czasowe Eksponaty wysta-wione
v sposób staranny według
wymagań nowoczesnego muzealnie
twa Wszystkie działy muzealne bę
dą obsługiwane przez wykwalifiko-wanych
informatorów i przewodni
ków
Nawet pobieżne zwiedzenie tych
79 sal wywołuje szczery podziw tak
dla skarbów przeszłości jak i dla
samego gmachu który przedstawia
się imponująco Już sam przedsio
nek (z rzeźbą Marszałka Józefa Pił-sudskiego)
jak i hale wyłożone pol-skim
marmurem ozdobione rzeźba-mi
najgłośniejszych polskich mi
strzów doby współczesnej dają świa
dectwo wysokiej wartości artystycz
nej gmachu jaki przybył stolicy
"Dzieło to — jak podkreślił pre
zydent miast St Starzyński — ma
świadczyć wobec swoich i obcych o
ciągłości rozwoju kultury polskiej
na przestrzeni dziesięciu wieków
ma zobrazować dzieje kultury całe-go
narodu polskiego ma świadczyć
ze cenimy kulturę innych narodów
1 pragniemy znajomość jej rozpow-szechnić'
Muzeum Narodowe mające mieś-cić
w swych murach wszystko co
jest wyrazem dziesięciowiekowej —
kultury polskiej jest chlubą nie tyl
ko mieszkańców stolicy ale całe
go społeczeństwa polskiego
papier do eksportu światowego
Posiada 40500 ludności rozłożo-ne
jest na 4-- ch milach kwadrato-wych
Oprócz przemysłu papierowe
go żadnego innego nie posiada Mia
sto rdzennie francuskie ł handlowo
przemysławe
AJOTES
Anglja i Anglicy
Nem Polakom którzy nie znamy chodzą nie raz w dziwastwoI
detalicznie duszy Anglika 'psychiki być niegrzecznym obrazić i dotkną'
i jej rozwoju charakter tego wys
piarza różnorodne sprawia na nas
wrażenie
- Uważamy Anglika i Anglję za sie
dlisko samolubstwa i wielkiego im-perializmu
Ci zapewnie mają na
myśli uciemiężenie Indji Wschod
nich odgraniczanie się od wszys-- - i posunięcia prerajerćy
kich ważniejszych spraw europej- - nawet krytykowane są postępki sa'
kien końcu nie pozwolenia wy- - meso
'rącenia sobie berła panowania nad
morzami i oceanami
Ł Zaś wielbicielom pracy przemy-słu
i porządku społecznego Anglja
wydaje się szkołą mądrości skarb-cem
najpiękniejszych uczuć i wznio
włości Między temi dwoma ostatecz-nościa- mi
jest oczj wiście wiele po
średnich odcieni ale wyznać trze
ba prawdę i z ręką na sercu że
ws:clkiewstręty i uprzedzenia prze
ciw Anglji i Anglikom przemagają
u na3 o wiele nad szacunkiem i sym
oatją ku niej
Wszystkie te nie mile epitety i
rjcirno strony przeciw Anglji i jj
Imperjum pochodzą najwięcej z niej
zdrowej propagandy niemieckiej
lub z francuskich dzienników Cała
nasza wiedra o tern kolosie składa
się z różnego uprzedzenia skarg i
żalów
Mamy jej za złe że była zawsze o-boj- ętną
dla naszej sprawy i pol-skich
interesów Nawet jej życzli-wość
kiedy się ku nam objawi 0-br- aca
się w końcu na pomnożenie na
szei urazy
Nikt jednak nie zaprzeczy że w
dużo wypadkach przychylność Ang-lji
dla naszej polityki i rozwoju mo
głąby się stać dla nas wielce po
mocną Pierwszym zaś ku temu wa
runkiem jest aby zarówno slrzedz
się zbytecznych wstrętów jak nieo-kreślonych
pociągów Trzeba uwa-żać
czem Anglja jest a nie czemby
być mogła lub powinna
Nie ma zawilszego społeczeństwa
na świecie — nad społeczeństwo an-gielskie
a stąd pochodzą rzeczywi-ste
powody i sprężyny polityki an-gielskiej
dla nas poniekąd nie zro-zumiałe
Pod niezmierną jednak
mnogością szczegółów dopatrzeć się
można nic nie
nych zasad które nią prowadzą nie-zachwianie
Cały świat wyrzuca Anglji jej sa-molubn- ość
3 dbałość o własne inte-resy
Nie jest to wzniosła ani ujma
jąca zasada ale jest bezpieczna
najlepsza polityka jest ta która bro
ni własnych interesów powie to każ
dy rząd angiehki od reakcyjnego
do skrajnie lewicowego
W istocie w stosunkach z Anglja
na nic innego liczyć nam nie nale
ży tylko na korzyść jaką ona dla
siebie upatrywać W Anglji w
kraju odosobnionym od stałego lą-du
ubezpieczonym w warowniach
swych swobód wszelkie nowe
cla o potrzebach i nowej polityce
wynikających z odmiennego układu
państw europejskich rodzą się i wzra
stają niezmiernie powoli
Dobry polityk znający Anglję mu
si rozróżnić działania rządu od par
lamentu krasomówcze mowy poli
tyków angielskich od tego co się w
dziennej prasie pisze
Jeżeli wierzylibyśmy prasie to co
nam podaje stracilibyśmy zaufanie
do 'rządu Zaś jeżeli kierowalibyś-my
się uchwałami parlamentu i rzą
du glosy prasy stałyby się dla nas
wstrętne l plotkarskie
Powoduje tu v tym wypadku
wielkie rozwinięcie --wolności naro-dowej
o --wysokiem pojęciu istoty
rządu
Który jest decydującym wtedy
kiedy się oprza na-skonsolidow- anej
opinji publicznej Te szczegóły dla
nas Polaków- - nie są zrozumiałe i w
żaden sposób nie możemy zrozumieć
charakteru angielskiego narodu i
ich kanadyjskich kuzynów
Ale obok rażących oryginalności i
śmieszności pozornych ileż to grun-towych
zalewu Anglików odkryć
można Co najwięcej to prostota du
cha prawda i szczeromowność któ
re ich w każdej dobie życia odzna-czają
Anglik nigdy nie kłamie i kia
boleśnie nizli prawdę za milczeć
Nigdzie też tyle złego o AagC
nasłuchać się nie można co w siri
jże AngljL Tym czasem nie jest taa
tak zle jak podają pisma Z jalcąjta
surowością najmniejsze wady csrj
dowe są wytykane i smagane mowj ministrów
w króla
Lecz nikt tern się nie odważy po
wiedzieć" że dobry i prawdziwy
ptak nie zanieczyszcza swojego --
cniazda" — jak t0 się stale słyszy
w naszym otoczeniu Pows?echnen
jest wyobrażeniem iż stosunkom
więcej jest tam zbrodni jak w dru-gic- h krajach Wcale przeciwnie tyl
ko że naprzód zbrodnia nie tak se
łatwo jrk gdzie indziej ukrywa a
następnie że pisma publicznie Jak
obszernie i szczegółową ją przedsta-wi- ą
że prawic nie ma tam ani jed-nej
o której by cala Europa nie wie
działa T~
Ta samo jest w rządzie i parlamea
cie niech tylko jaki minisłer spr-óbuje
tam coś sprzeniewieyć lub o-p- rze
się przeciw opinji publicznej
To prasa angielska zacznie o nim
pisać bębnić na cały glos
czając najdrobniejszą rzeczy i jego
przewinienia że aż w Honolulu i
w Hong-kon- g o nim się dowiedzą Ne
ma tam dla najszerszych warstw na
rodu żadnych tajemnic i sekretów
takich sprawach
Anglicy tajemnicy ani zachowaj
ani scierpieć nie umieją żaden z
nich do żadnego spisku ani konspi
racyjnej partji się nie nadaje Gdji
żadnych spisków ani takich partji
nie mieli i mieć nie będą
Stąd pochodź u Anglików szcz-erość
prawdomówność są główną z-asadą
charakteru tego narodu Angli
cy nie znoszą pustych frazesów
komplimentów w potocznej mowie
jak to czyni Francuz Grek żyd i
Niemiec
Rzadko kiedy przyrzeka ale gdy
raz dał słowo i przyrzekł święcie
słowa dotrzyma i można Uczyć na
niego jak na starego Zawiszę Z p-oczątku
najzwykłej odmawia odra- -
kilka wielkich humunitar-Jdz- a jakby go to obchodziło
może
poję
vjlus:
lecz kiedy coś postanowi i przyrzek
nie silnie będzie pt tym stal I
słowa nie zmieni Ta sama zasada i
reguły tego narodu są i w jego pol-ityce
i życiu prywatnym
Nigdy nic nie postanawia bez głęb
szego namysłu nagłych słomianych
uniesień jak to u nas Polaków jest r
modzie Popędów serca nie zna a gij
mu się one przytrafia raczej wstyd
niż dumę w nim obudzają Do ka-żdej
rzeczy i' sprawy zabiera się pJ- -
woli i z namysłem Lecz kiedy zacz
nie coś czynić i pracować wjdaj-noś- ć
z siebie wyrzuca wielką Z Któ
rą ani Niemiec ani żaden Słowi-anin
nie zrówna się z jego wytworem
i zimną logiką prowadzi do końca
Dlatego to handel i przemysł an-gielski
zaimponował całemu świata
Anglik nie łudzi się urojeniami nie
znosi i nie lubi żadnych teorji ani
myśli abstrakcyjnych nie posiada
jących związku ze stałą ziemil
dzie wprost do faktu ceni nadews:
stko praklyczność
Porównowując teraz Anglików d'
Francuzów nie przeczę iż ci osta-tni
zbiorowo jako naród wywierają
zbawienniejszy wpływ na losy ludz-kości
Ale Anglik zosobna jest sta
razy doskonalszy od Francuza
Dlatego znająciten naród detaliy
nie wole Francuza od fałszywcp
Niemca za sprzymierzeńca mego na-rodu
Ale na osvhistego przy-j-ła
i własnego sprzymierzeńca wy-brałbym
zawsze Anglika
Anglik nie ubiera się dla blasku
tylko dla wygody Nie ciało dla £tw
ju ale strój dla ciała Wad ciele-snych
nie ukrywa tylko o tyle 2
przyzwoitość nakazuje brzydzi ?
-- wszelkiem pachniałem kosmetyka-mi
i perfumami Jest to kraj w ktś
rym najmniej perfum i kosmetyko
sprzedają Gdy mu wiosna żyć1
przyjdzie i wyłażą wszystkie wło
sy z głowy peruki nie założy jak U
czynią Niemcy i Francuzi tak fc- -
mać nie umie Przymioty te prze-lbie- ty jak i mężczyźni