Zwilazkowiec Alliancer, August 28, 1938

              mmmimmMmmmm
jjgSJ-Łdj-J
=P8 --$?% - hm y"" " f h-wij- - -i--- 'cj W'SM11 3y"irJ8S'"'ji1'1 --j'"t"ft'"'yyw"i feTwfttrri'
fwkasiwb 'ia lliff s ib
-- ar--
Pffpnfra 4:ta "ZWIĄZKOWIEC" _ SIERPIEŃ (AUGUST) 28 — 1938 Nr 35
3
E
J -- %
I
i -
I
J "ZWIĄZKOWIEC"
Ś
%
Published for Every Sunday by:
MIJANCE PRESS LIMITED
ORGAN ZWIĄZKU POLAKÓW W KANADZIE
Wychodzi Na Każdą Niedzielę
Hedaktor AJ Stanlewsfci — Administrator KJ" Mazurkiewicz
PRENUMERATA:
Roczna w Kanadzie „ ~—- — Półroczna --~~ ~~
W Stanach Zjednoczonych i Europie
Pojedynczy Numer —~ —
C1J50
80
200
05
Adres: v
"ZWIĄZKOWIEC"
696 Queen St W Toronto Ont Teł Red EL: 8683
1 Z Pobytu Prez Roosevelta
UBIEGŁYM tygodniu Prezydent Stanów -- Zjednoczonych Franklin Dolano Roosevelt odwiedził
Kanadę Odwiedziny miały charakter urzędowy
do której posłużyły dwie poważne społeczne przy
czyny w życiu tulejszem
Pierwsza z nich była formalność urzędo
wa otwarcia mostu łączącego Kanadę z Unją Amerykań-~sk- ą
w okolicach rzeki św Wawrzyńca i "Tysiąca Wys-epek"
który to most został wybudowany kosztem obyd-wuc- h
narodów w sumie 8000000 dol i ochrzczono go
nazwą "International" Formalności otwarcia dokonali
premjer Kanady Mackenzie King i Prez Roosevelt
Następnie przybycie Roosevelta do Kanady było u-mptywo- wane jako rewizyfa głowy państwa za złożoną
wizytę w ubiegłym roku przez przedstawiciela Kanady
gen gubernatora lorda Tweedsmuira na ziemi Washing-tona
Gdzie przedstawicielowi korony angielskiej wrę-czono
w Cambridge Mass dyplom Doktora Prawa
Od wzajemniając się dobrem za nadobne najstar-szy
kanadyjski uniwersitet Queen mieszczący się w King
ston Ont Zaprosił Prez Roosevelta do odwiedzenia kana-dyjskiej
Wrzechnicy gdzie wręczono mu taki sam dokto
rat
Do rewizyty tej jak prasa kanadyjska tak i miaro-dajne
tutejsze czynniki przywiązują wielkie znaczenie
międzynarodowe Znaczenie te jest tym większe że przy
padło w chwili nawiększego militarnego naprężenia jak
w Europie tak i na Dalekim Wschodzie A zarazem naj-główniejsze- go
światowego zainteresowania w układzie
demokratycznego) bloku
Gdzie z jednej strony w przyspieszonym tępie odby-wa
się koordynacja sił państw totalnych z drugiej co raz jaśniej zarysowuje się zdecydowana linja obrońców
demokracji składająca się z takich' potęg jak Wielka
uiytajijii juj iuiuiijiuui ouuiy jjuunoczune iraiicjiu Rosja „
Pomiędzy którynli co raz jaśniej krystalizuje się
myśl i jednolity kierunek przeciw zmilitaryzowaniu swia
ta i pchnięcia go w odchlań "oiny światowej
Wszystkie te cztery wielkie państwa wiąże jeden i
ten sam interes na Dalekim Wschodzie jak i we wewnę-trznych
sprawach europejskich
W dwuch swoich mowach wygłoszonych przy dwuch
innych okazjach w Kanadzie Prez Roosevelt dał do zro
zumienia całemu światu że Wuj Sam jest gotów poprzeć
4uiłłłvju uuwufcu uiuuu w sbwurzcniu uemoKiaiycznej
poicgi przea Którą musiałoby wszystko ustąpić
ziapewniał również Kanadzie życzliwość nai
go i wszelką pomoc Ze w razie
fodu swe
czyietroś naiazdu na zie- -
ime Kanadyjskie bu tany Z_jednoczon"-F--e -"'_ nigdy me dopusz-czą
do czegoś podobnego
Jest to uczyniona iluzja w stosunku do1 agresywnej
Japo-n- i wiążąca sle ściśle z Doktryna Monroe
Interesy narodowe i polityczne Stanów Ziednoczo
nych i Kanady są indentyczne dziś — powiedział Roose- - vi iwuii nucu jttuii i ta Btiiuii mije Jsuuuyuowanej obrony - w
W tym że samem czasie kiedy Roosevelt wygłaszał
swoje polityczne credo na ziemiach kanadyjskich Do- szła do prasy wiadomość potwierdzająca wywody głowy państwa w postaci telegramu wysianego do rządu kana
dvjpkiego przez Sekretarza Rolnistwa Stan Zjedn
Wallace do wysłania przedstawiciela rządu kanadyjskie
po na wspoina Konierencje w ustaleniu jednolitych cen
zboża na rynek światowy Na który rok rocznie te oby-dwa
kraje rzucają 300000000 buszli różnorakierrn zbo
ża Co dotychczas rzeczy takie nie były praktykowane
Dowiadujemy się również z raportów rządowych
iż 't krotce ma być zwołana wspólna militarna konfe-rencja
gdzie eksperci sztabowi obydwuch krai opracują
wspólny plan działań wojennych na wypadek 'jakiego-kolwiek
najazdu na ziemie Północnej Ameryki
Mowa jak i stanowisko zajęte przez Prez Roosevelta
podobała się Kanadyjczykom i W Brytanji Jedynie sta
nowisko zajęte przez głowę Unji Amerykańskiej nie po-dobało
się Hitlerowi Mussoliniemu i skośnookim z przy
jnierzeńcom
Całe społeczeństwo kanadyjskie a zanim i prasa en
tuzjazmuje się z wizyty sąsiedzkiego gościa zapełniając
szpalty swoje sensacyjnemi artykułami
Moc dobrego czynienia niech zaw-- r
stoi obok powagi
Tadeusz Czacki
v
Nadzieja i w najgorszej doli nie o-- 4
puszcza czlowiska: lekarza opu
-- szcza przyjaciele a ona
CrV pociesza
zyciaV
POLISH
HA
znikną
do ostatniego tchu
Po tern wyższego męża można poz
nać w tłumie
2e on zewsze to tylko zwykł robić
co umie
Adam Mickiewicz
Zapomnij błędów bliźnich gdy je-steś
z bliźnimi
A kiedy sam zostaniesz — rozmyślaj
nad twymi
Pr Morawski
r ~ BRoja
: ŚPIEWAJCIE TO ZEMNĄ j
NIE ZASŁANIAJ SIĘ CHRYSTUSEM
CJr Jc TV Bandurakl brl Łardzo prześladowany przez starszych swjch rzym- -
tlto katollcKlcn biskupów 1 siedział w r 1S16 - tym podczas wojny w ieaniu
naDtitil ponlż3zjr
Łomrairow
brazu
wiersz w którym chłosta swych ł
Są którzy skórą przyodziani
"Wilczą drapieżność duszy osłaniają
"Wrzekomo święci i niepokalani f
Bliźnim nauki wzniosłe wygłaszają „
I okrywając się Chrystusa szata
Prawo miłości wszechofiarnej szerzą
Lecz obłudnicy swą duszę rogatą
Karmią zbrodniczych rozbojów grabieżą
Oni to głoszą prawo serc łączności
Walk uciszeniem bratniej zgody radą —
Lecz pychę własnej zarozumiałości
- Myśli przewrotnych okrywają zdrada
O! te wrzekomc baranki pokorne —
Żądne zaszczytów pochlebstwa i chwały
Złudną ich mowa i cnoty pozorne
Hasłem zgrzyt fałszu z obłudy powstały
Niech wierzcie nie tym fałszywym Prorokom
Usta ich trucizn jadowitych krużą
Nie błogosławi Bóg ich błędnym krokom
Oni szatańskiej sprawie służą
W czartowsklcjzgrai pędzą was szeregi
A dusz zagłada zadaniem ich podłem
__
Kresem ich dążeń — den ognistych brzeph
Nie krzyż lecz szatan jest tych zdrajców godłem
Wy im nie wierzcie ale utwierdzeni
W odwiecznej Prawdzie Chrystusowym głosem
Pod krzyża znakiem trwajcie niezwalczenie
Wieczności chwała jest zwycięzców losem!
1918
Jan Matejko
1838
30 czerwca br mija sto lat od
chwili urodzin największego mala-rza
polskiego Jana Matejki Jest to
jeden z największych artystów świa
ta Treścią jego wszystkich sdziel
jest jedno wielkie słowo: Polska U
kochanie Ojczyzny bije zjkażdego o- -
"#„ ijifc a
Twórczość Jana Matejki przypada
na drugą połowę XIXiwieku W ten
czas zdawało się że sprawy polskiej
nie ma że na ziemiach polskich są
tylko administracyjne sprawy posz-czególnych
rządów zaborczych Ale
poezja wieszczów 'narodu w tym wie
ku walk o wolność podtrzymywała
świadomość narodową a malarstwo
Matejki pokazywało narodowi jego
wspaniałą tradycję jego wielkość i
silę która nie zamarła ale żyła męż
nlala pod# wrogim jarzmem i wkrót-ce
sięgnęła po wolność Geniusz sztu
ki malarskiej Jana Matejki zespolo
nej ściśle z losami Ojczyzny — za-pewnił
temu wielkiemu Synowi na-rodu
polskiego miejsce wyjątkowa
i dotąd nie dościgłe w szeregu ge-niuszów
Polski i świata
Jan Matejko urodził się 30 czerw-ca
1838 r w Krakowie Ojciec jego
pochodził z rodziny czeskiej od daw
na jednak w Polsce osiadłej 1 spol
szczonej matka pochodziła z pra-starej
mieszczańskiej rodziny kra-kowskiej
Z wyjątkiem nielicznych l
krótkotrwałych wyjazdów raczej
wycieczek Matejko cale życie spę-dził
w rodzinnym Krakowie Moż
na powiedzieć że Kraków go stwo
rzył Kraków też dal mu natchnie
nie patriotyczne i siły om był miej
scem jego genialnej twórczości
Mały Matejko oczyma wrażliwego
ł uzdolnionego dziecka patrzał w —
Krakowie na bezcenne skarby sztu
ki polskiej na wspaniałe pamiątki
wielkiej przszłości dziejowej Ojczy
POZNAJ KANADĘ
MIASTO WOODSTOCK ONT U
zy przy autostradzie głównej Nr 2
jest to średnia i dobrze uprzemysło-wiona
siedziba Rolne okolice tego
miasta należą do najbogatszych zie
mnych gospodarstw Gdzie rosną
wszelkie gatunki zboża owoców i ja
rzyn
Posiada mieszkańców 11101 ł kaź
dy prawie mieszkaniec miasta posia
da swój własny dom lub podmiej
skie gospodarstwo Wartość budow-li
w mieście oszacowana jest na
$7534303 i
Miasto to posiada własne dobrze
1893
purpurowych fioletowi eh
owczą
tylko
ru
zny Te pomniki dziejowe Polski u
Kształciły duszę artysty - malarza a
'arazem serce i myśl wielkiego pa-trioty
Jana Matejki Podczas gdy w
ego wyobraźni przesuwały się po-tężne
wizje bionionych dziejów pol
skiej chwały Kraków współczesny
Matejce stał się małyn prowincjo
nalnym miastem biednej rozdartej
niewolnej Ojczyzny Wtedy serce Ma
tejki wzbierało bólem Ale równo-cześnie
spłynęło natchnienie i rozpa
liło w jego duszy potężne obrazy
które artysta utrwalił i dał narodo-wi
polskiemu ku pokrzepieniu Tak
zwielkiej miłości i wielkiego bólu
zrodził się geniusz twórczy najwięk
szy artysta malarz Polski jeden
z największych artystów świnłn
Nadeszły lata 1851 — 63 wybu-chło
powstanie styczniowe Matejko
razem z innymi płonął rwał się do
wallki Mus wewnętrzny pędził go
do szeregów powstańczyk mimo nie
zwykle wątłego ciała
Zbiegiem okoliczności nie mogąc
być w szeregach powstańców "Ma-tejko
porwał się do służby Ojczyźnie
pędzlem i wysiłkiem ducha
Kiedy powstanie dogasło 25-let- ni
Matejko skończył arcydzieło wspa
niale: "Kazanie Skargi" Potężny ten
obraz przykuwa uwagę widza pory
wa miota sercem i duszą
Po upadku powstania powstał "Rej
tan" czyli "Upadek Polski" jako
spełnienie przepowiedni X Skargi
W obrazie tym Matejko przedsta
wił to wszystko co było "najwięk
szym nieszczęściem Polski w dobie
jej upadku
Wszystkie prace Matejki 0d pier
wszej do ostatniej były przepojone
wielkim znawstwem malarstwa i pa
tryjotyzmu I należą dziś w świe-cie
malarskim do najpiękniej sztuki
artystycznej
urządzone wodociągi i kanalizacje
światło i siłę elektryczną Mieści się
tu 50 przemysłowych zakładów mły
nów parowych fabrykę jedwabiu
stolarnie składnice troków odlew-ni
Ud Roczna produkcja tych fa-bryk
wytwarza na $6889000
Mieści się tu pełno -- różnorakich
szkól i kolegjatów miasto czyste pro
porcjonalnie zadomowione i zadrze-wione
ulice cementowe i trełuary
Osada czysto kanadyjska o bardzo
malem osadnistwie obcym leży w
pobliżu miasta Londynu w Ontario
Czy Będzie Wojna?
Wojna jedno z największych nie-szczęść
ludzi już jest
Mordują się już przeszło rok po-różnione
ideowo i źle rządzone ma-sy
tego samego narodu w Hiczpanji
Rozpętali tę rzeź faszyści "narodo-wi"
totaliści ideolodzy wyłącznego
ich i dla nich rządzenia Mordują
też już od miesięcy zaborczy Japoń
czycy zdezorganizowanych Chińczy-ków
I tu rozpętali rzeź mas ludo-wych
faszyści "narodowi" japoń- -
£cy totaliści "ideolodzy" wyłączne-go
ich i dla nich posiadania nie tyl
ko w ich własnym państwie ale tak
ze w ich Chinach a z czasem możli
wie w całej Azji i dalej
Dziś jednak wojna przy ekono-micznej
i ogólnie cywilizacyjnej —
współczesnej zależności narodów od
siebie choćby w najodleglejszych
krajach to jakby pożar w tej sa
mej wsi! Tylko bardzo lekkomyśl
ny albo chyba chory człowiek czy
państwo i rządy nie będą pomagały
w miarę możności i sfydo ugaszenia
tego pożaru Dziś w czasach zwięk
szającej się szybkości i wydatności
żeglugi morskiej i na powietrznej
radia i innych środków zbliżających
narody zmniejszyła się i zmniejsza
niemal z dnia na dzień o-eglo-ść
naństw a gdy równocześnie zwick
szają się potrzeby i wzajemna zależ
ność ekonomiczna oraz cywilizacyj
na narodów wszelkie ograniczanie
żywotnych ich potrzeb wymuszona
"samowystarczalność" i t zw "au-ar:hi- a"
stają się szkodą społeczną
i hamowaniem postępu
Cóź( kiedy poszczególne rządy z
ich jednostronnym rzekomo a w
istocie sobkowskim krótkowzrocz-nym
traktowaniem spraw narodo-wych
społecznych i państwowych
wolą posługiwać się najłatwiejszymi
choć niszczącymi normalny postęp 1
porządek ludzki metodami gwałtu
i wojny "-C-iU
U!l JWJ
A więc "rządzą" nie pfaweni ł?roz
sadkiem ale gwałtem i policja nic
współpracują w pokoju ale zabo-rem
1 wojną! 4 %
Każda jednak wojna mimo bez-pośrednich
(gdy się uda) zdobyczy
prowadzi zawsze do pokrzywdzenia
drugich i nienawiści a ostatecznie
do dalszych gwałtów wojen i niesz
częścia własnego narodu Tak stało
się w czasie wojny światowej z
Niemcami - Prusakami Czego c
"narodowcy" swego czasu nie naza
bierali na prawo i na lewo na Za-chodzie
1 na Wschodzie we Francji
i u nas w Polsce a także za morzem
nawet mowę ojczystą i myśl polską
odebrać nam chcieli! Aż przyszła
wielka wojna światowa 1914 r któ
rej pewni byli — a jednak wszystko
im odebrano Teraz przypisują wi-nę
innym a równocześnie popycha
ją narody do jeszcze większej to
talnej wojny byle na tym najwię
cej zarobić W końcu jednak miara
niesprawiedliwości gwałtu' i żabo
row się przebierze bó masy bez
względu na różnice narodowe i róż
nienie ich uświadamiają się To też
wszystkich zaborców może spotkać
jeszcze większe niepowodzenie ani
żeli to dotychczas się zdarzało
Nie życzymy tego narodowi nie-mieckiemu
z którym chcemy żyć w
zgodzie i równości praw Wszelkie
jednak rządy dyktatorskie rzekomo
"narodowe" czy j"komunistyczne"
a w rzeczy samej rządy gwałtu za- -
: 'I-- V
?rm~aZi
Cukier jest znany od 4 tys lat
Węre mogą żyć dwa lata bez je-dzenia
v
sieWń zJiaepmoinjdi zijeensntieprzeciętnie 6 trze
Szkło wynaleźli Fenicjanie naród
już dzisiaj nie istniejący -
Złoża węgla kamiennego w Pol-sce
obliczają na 62 biljondw ton
24WgoCdhziinnacjahk dUzineańs dzaileelinsaię12nie na
ooru niewoli i poniżenia człowiek
muszą być usunięte i do odpo
dzialności pociągnięte™ Rządy
czej nie rządy tylko gwałty dy torskie i półdyktatorskie tępych'
pajków — i ich protektorów _ L_
szą się spotkać z sądem mas luk B
wyui
Masy ludowe nie zaniedbują afc I
go by w państwach ich zaiste fj
uczciwość A may chłopkie w p0j
sce prócz umocnienia demokratyc- -
nego stanu izeczy y- - państwie znU
szą nadto wobec szalejącego pozarj
wojny na Wschodzie i Zachodzie" m zaniedbać niczego by mimo wydat"
nej zawodowo wojskowej akcji na
rzecz obrony państwa możliwie u-powsze-chnić
i jeszcze bardziej --
wzmocnić
Krytykujemy wprawdzie obecny
stan rzeczy w naszym państwie bo
chcemy by lepiej było Jest to na
szym obowiązkiem i prawem Je
steśmy gospodarzami i właściciela
mi Polski A obowiązkiem rządzą
cych jest słuchać nas gdy sluszne
mówimy naprawiać błędy i uzupel
niać braki
Gdyby jednak tych braków u nai
w Polsce jeszcze raz tyle bjlo ile
jest to jednak chcemy mieć tę na-szą
Polskę bezpieczną skutecznie o
bronną i praworządną chcemy w
niej niezależnie i po ludzku w i-nteresie
wspólnym własnym i pa-ństwa
bytować Bo we własnym i pan
stwa bytować Bo we własnym ni-ezależnym
normalnie i uczciwie rcą
dzonym państwie mim0 wszelkiej
biedy jest jednak jeszcze najlepiej
Nie chcemy obcych zaborczych wp!y
wów i poczynań jak np w naszyn
morskim porcie w Gdańsku!
By Polska mogła jednak oprzeć
się obcym wpływom i uroszczeniom
oraz stać się możliwie silnie obro-nną
musi zaistnieć w państwie swpił
praca możliwie i licznych obywateli
państwa a co najmniej poważnej
"'iększości Wspólna akcja ludzi i
"tronnictw — choć różnych n!eraz
edeieni politycznych jest możliwa i
potrzebna gdy cel mamy jeden: de
mokratyczny praworządny uczci
wy stan rzeczy 'w Polsce
Taka wspólna akcja ludzi i poważ
nych Stronnictw demokratycznego
stanu rzeczy w państwie musi o-nr- zeć
się o najżywotniejszą i najhez
nleiszą masę narodu o diłopów
W tym celu chłopi muszą się w
dalszym ciągu wydatnie organiz-ować
w ramach własnego ich Stro-nnictwa
Bo tylko przy pomocy si-lnej
sprawnej i możliwie powszech-nej
organizacji chłopskiej obronią
chłopi i masy ludowe słuszny" s5j
byt społeczny a w razie wojny któ
rej widmo stoi u progu zmniejszyć
mogą bezpośrednie jej utrapienia 1
przyczynić się do utrzymania ładu
za frontem a tym samym i wzmo-cnić
siłę jego Celowo organizowana
wieś może i powinna skutecznie bro
nić się sama przed nieprzyjacielski
mi poczynaniami przeciw ludnold
cywilnej
Dla tego to wobec wszelkiej mo
żliwości wojny i to w myśl zami-erzeń
totalistów także przeciw lud-ności
cywilnej kobietom dzieciom!
chorym a nawet przeciw dobjtko-w- i
gospodarskiemu bo wszystko "t3
talnie" chcą niszczyć pozostaje je-dyna
dla chłopów rada: organizo-wać
się!
CZY WIECIE ŻE
'-T--
--izy:
niewolników mimo wielkiego huffi'J
niewolników mimo wielkiego huns
nitaryzinu i agitacji Ligi Narod5vr
w
Ciało żaby niepodlega gniciu i
kładowi może najwyżej uschnąć i
zbutwieć
Każdy człowiek w Ameryce ZJ3-d- a
2 i pół furta Śmietankowych ffO
żonych lodów
W południowej Afryce władze xa
stosowały specjalne gazy do tere
nia szarańczy-- i różnego robactwa