Zwilazkowiec Alliancer, August 01, 1937

              "f
WIIIiPIPPIlHlRIMHMfflHl 1?ifc&'fa''J-Jn-t--itHi- S Si&ittkiiliHttattBsiMlK 'm&e? ilWiiHHiie@lP eas I p'13Sp I-- WT
Brr t -- 'łSatói
rfillfW! - TZ£t:
~-"-
im W ii
M Stronica 4-- ta "Z W I A Z K gIE C" SIERPIE! (AUGUST) 1—4937: JŁJ1
- "
II
"zivi ą zKoiv:i:Eic"
OFICIAL PUBLICATION OF THE POLISH ALLIANCE
OF CANADA
Published tóh Every Sunday
ORGAN' ZWIĄZKU POLAKÓW W KANADZIE
Wychodzi na każda niedzielę
Redaktor A J S T A N 1 EW S K I
Administrator K Ji MA Z U R K I E V I CŁ
PRENUMERATA:
Roczna w Kanadzie __fciou
Półroczna --'' ouc
W Stanach" Zjednoczonych i Europie ?200
Pojedynczy Numer 5f--
Printed and Published by Polish Alliance of Canada —
Adres:
"ZWIĄZKOWIEC"
696 (Jueen St W Toronto Ont Tel Redakcji: EL: 8683
RODZIEWICZÓWNA
(W ROCZNICE 50-LECI- A RPACY LITERACKIEJ)
1TERATKA IRENA ZAWILSKA na lamach pra-sy
krajowej z powodu obchodów Rodziewiczówny
tak określa pracę naszej sławnej i zasłużonej literat
ki:
"Twórczość Rodziewiczówny wyroslaz ciężkichdo
i świadczeń osobistych Urodzona w samo poswtanie
3863 r wychowuje się u krewnych ponieważ rodziców
ąejj pognano na Sybir Gdy rodzice do kraju wrócili prze
żywała z nimi straszną nęćlzę w Warszawie Dopiero o-clziedzi- czony majątek rodziny na Polesiu "Hruszowa"
zmienił jejtryb życia Tu w przywiązaniu do ziemi w at
mosferze wspomnień rodzinnych i tradycjach narodo-v- y
eh zaczyna ir pracować
Działalność literacką rozpoczęła 'Rodziewiczówna wcze
śnie drukując poraz pierwszy swą nowelkę w "Świecie"
redagowanym przez 'Konopnicką w Warszawie Główną
lormąjej twórczości jest powieść i dzięki powieści "De-wajt-i- s"
staje się znana szerszemu ogółowi1 społeczeństwa
Dzisiejszy jej dorobek obejmuje z górą czterdzieści ksią
żek które prawie bez wyjątku cieszą się dotąd niiezwyk--J- ą
poczytnpśdą Tłem większości powieścinRodziewiczów
ny jestliiśtor ja pokolenia po 63:cim roku Nie mą tu zwą
tpienia ani rozpaczy Jest natomiast moc która: jakby ur
kryta działa świadomie Dlatego i bohaterowie Rodzie-wiczówny
to ludzie twardzi ponurzy ii małomówni Sło-wa
ich iproste jasne i mocne Pracują ciężko idąc drogą
ciernistą iia końcu której znajdują to czego pragnęli d-siąg- ają
swój cel Takim jest Marek Czertwan w "Dewaj
lisie" symbol starego dębu głęboko korzeniami wrośriic
tego wziemięTacy są ihnifbohaterowe szeregu" jej" poT:
wieści Na takich ludziach można polegać i przyszłość
swą budować Wiara w człowieka obudziła się u Rodzie-wiczówny
poci wpływem ożywczej mocy przyrody i umi'
(lowania ziemi "Z -- każdej karty bije zapacli rozoranej-zi- e mi" Zi-M- iWi
Rodziewiczówna stojąc w obronie własnej ziemi i
wchłaniając moc przyrody stara się przedstawić świat
takim) jakim sama go widzi mimo woli wytwarzając nie
samowity nastrój i czar baśniowy
Cała dąbrowa szumi prastare melodjeA W utworach
'Rodziewiczówny ńiamy krajobraz 'Polesia z jego wodami
i! słońcem z jego smutkiem i meląncliolją A na tym tle
odbija się' dwór szlachecki i chaty wiejskie w cieniu
drzew Szeroki powiew ód lasów pól i — chleba wiał z
Ttart autorki To obcowanie z przyrodą musiało zrodzić
wniej gorącą niiłbśćdo ojczystej iziemi szacunek dla prą
cy na roli człowieka zaciętego: w milczeniu znoszącego
ból Jako' przede wszystkim rzecznika utrzymania ziemi i narodowego stanu posiadania na kresacti mniejsźąuwa
£ę zwracała Rodziewiczówna na artyzm swycli powieści
I: choćulrukuje je krępowana przez cenzurę zaborcy sta-ra
się jednak przedstawić całość życia polskiego tak jak
jej wielka poprzedniczka Orzeszkowa czy następczyni
iMaria Dąbrowska w "Nocach i dniach" Artyzm Rodzie
--wiczówny — to umiejętność tworzenia postaci potężnych
porywających energją swego życia
Zagadnienia społeczne związane są z ziemią i tych nie
pominęła Rodziewiczówna Gdzie miłość ofiarna gdzie
ki-zywd- a społeczna tam autorka zajrzała i głuchą na to
nie pozostała Sęnsacyjność pomysłów napięcie dramaty
czne w kilkudziesięciu jej powieściach zdobyły masy czy
Łclników którzy z ich kart czerpią tchnienie rodzimej
przyrody czując pod wpływem autorki gorącą miłość dl
ziemi rodzinnej i pracy „
Dlatego słusznie dziś możemy powtórzyć za Sienkiewi
czem:
"Twoja wiara Twoja nadzieja i Twoją miłość _była
--wiara nadzieją i miłością polskiego narodu Służba Twa
"była zawsze wierna Ojczyźnie ą zarazem jasna i przeźrp
czysta jak ruczaj litewski I oto dlatego po długich la
tach pracy otacza cię miłość narodu"
CzyFelnlcy! Starajmy się poznać i przeczytać te istnei
perły literatury polskiej dzieła Rodziewiczówny
Milczenie nieraz złym być może
gdy mówić trzeba a milczysz Psy
co milczkiem gryzą są najgorsze
tak i złość nieraz bywa milcząca 1
wr sobie się zasklepia aby leni bar-dziej
szkodzić1 mogła
ITic zawsze pogardliwe milczenie
nie ma słuszności nieraz człek mil "c t~s"iWic fcy zosiSt przyła
pany na fałszu i inaczej się wykrę
cić nie może
Dobrą rzeczą jest umieć milczeć
bo nawet głupiec gdy milczy może
uchodizć za mądrego a gdy przemó
dowodzi źe przeciwnik twój głupi ii wi zdradza głupotę swoją
_ _ _i _
- Ji-z- ~ - — - — --
"
i i ~n i i t ' ' ' ' " _ śpiewajcie TOrZE mną Prawo Dewizowe
~~ " """ '— i- - i~ - - -- "- - i —
HENRYK ZBIERZCHOWSKIr -
co jednemu przychodzi dość łatwo:
Jest dla drugiego sprawą niedościgłą
Jakie zazdroszczę pracującym dratwą
Zwyczajnym heblem lub krawiecką igłą
Płaci' szewcowi kto buty zamawia j i
Krawiec nie robi ubrań bez zapłaty '
I stolarzowi kto trumnę sprawia _'
Płaci ódrazu nawet nie na raty '
j r_ --'
A tylko jeden nieszczęśliwy literat i-ł- ?
Ciągle "składa"'swym koturnom ?
I choćby życie miał ciężkie jak kierat '
Codzień pracuje "gratis"
Jeden zamawia wiersz drugi nowelę
Całej komedji żąda znowu trzeci
W każdej imprezie: dobroczynne cele
Bursa doni starców dożywianie dzieci
Żądasz pieniędzy to się dziwi:
Wiersze niczyje są jak polne kwiaty ' "
i nikt' nie myśli czemsię ten dożywi- - Kto nie ma nieraz: cukru do herbaty
W
Po wypędzeniu Adama i Ewy z
z raju- - mieli w pokucie za grzech
ciekawości oni i ich potomkowie
tdóbywać ''kawałek chleba" w zno
ju i trudzie
To
ten
ofiary
ij'za durno"
każdy
Przez tysiące lat ludzkość jestpo
dzielona na uprzywilejowanych: —
na i których grzech pierwszych --
ludzi
nic zaciążył — i poniżonych
skazanych na życic w męce niewy-Jłowion- ej
-- ~$-
Do ciężkiej pracy zmuszeni viiie-wolnl- cy
chłopi pańszczyźniani --:'ma
_le dzieci kobiety w fabrykach nie
mogli się spodziewać żadnego miło
oierdzia żadnego zmiłowania aka
idy odruch buntu czy niezadowolą
nia nawet surowo 'karało (prawo
Długość dnia roboczego zależała
od woli właścicieli tych "dusz"rNie
wola jednych była przywilejem
drugich- - do zdobywania " majątku
twladzy pisania praw dająćenieo-graniczon- e
możliwości wyzysku W
cierpieniach żyła ludzkość pod obu
chem przemocy garstki uprzywile-jowanych
praca była przeklęs- -
twem- - poniżeniem bo dobrze uro-dzeni
nie imali się oprócz ''rzemio
sła wojennego" żadnej pracy żyli
znojem" i potem innych
Dopiero wielka nauka w polowie
10-g- o wieku była punktem zwrot-nym
w dziejach świata Zabłysła
jutrzenka nadziei na wyzwolenie
praca w pocie czoła jest koniecznos
cią jako pokuta za grzechy praca
jest obowiązkiem dla dobra ogólne
go ale praca regulowana prawem
bez uszczerbku dia życia i zdrowia- -
Praca która daje człowiekowi zad?
wolenie i moralną korzyść
Dzień roboczy od świtu do nocy)
od zapiania kura nie jest nakazem
a maszyny muszą ułatwiać pracę
pod każdym względem do skrócone
2j dnia pracy włącznie Nie jest ża
dną przesadą twisrdzcnfe że w nie
dalekiej przyszłości czterogodzin-ny
dzień pracy będzie obowiązywał
v całym świecie Przed 50 laty prą
cowano w fabrykach kopalniach na
roli pd16 godzin na dobę a wlaś
jclele i przedsiębiorcy przysięgali
Naczelna Repre
Jest nią Polska Rada Międzyorga
nizacyjna w Stanach Zjednoczo-nych
stanqwiąca centralne ognisko
pracy polskiej za Oceanem Odbjv
ty ostatnio Zjazd Rady wykazał ko
nieczność znacznego rozszerzenia
jej dotychczasowej działalności do
czego też nowowybrana Egzekuty"
w a Rady z zapałem i energją przy
stąpiła Utworzone zostały specjał
ne komisje Stałe i Komitety dla po
szczególnych działów-- pracy Weszli
do nich wybitni działacze zarówno
z Chicago jak i wszystkich wic
szych środowisk polskich Powstały
wic komisje: Stypendjalna Praso
wa i Funduszu Narodowego do
współpracy z centralami lokalnymi
Komisja Weteranów osobna korai
I sja zajmie się sprawami współpra
$
Niczyje- -
Pocie Czoła
će skrgceńle dnia roboczego grozi
bankructwem Toczy się walka na
całym froncie robotniczym d krót-iz- y
czas pracy Górnicy domagają
się 6 godzinnego dnia to jest hasło
dla całej klasy pracującej
Człowiek jeststworzony' nie tyl-l:o'- do
pracy ma 'prawo domagać się
żeby miał czasu dostatecznie dla ży
via rodzinnego kulturalnego 'żeby
miał możność czytać książki1 i gazę
ty chodzić do kina- - do teatru jeź
dzie na iwycieczki w kraju i zagrani
cc tak jak' żyją właśnie uprzywile
jowani- - posiadacze warsztatów-pr- a
cy które dają im bogactwa:
Najdłużej i najciężiej pracują ko
bicty bo z wyjściem z fabryki czy
: biura nie 'kończy się wysiłek Cze
l ka je znojna praca?domowa w mie
śzkańiach robotniczych' czy chłop- - 'kich' zdobycze techniki nie ' "mają !
zastosowania
Maszyna tnie ma w gospodarstw!"
itomowym prawie żńdnego za?tosd
wania W pocie c£o!s" kobieta vlco
nujii wszystkie ivyuh'ścl zwljzin
z ut?7ymanicm gicpodarsiw na
vzgicdnym chociażby poziomic Nie
Riożna łudzić się nadzieją (żo 'stiila
lą mne możliwości oszczędzania !u
dności wysiłku j?k przez zdpbycii
władzy w pańjtwie Chłopi i robot
nicy jako gospodarza w bardzo kjrćt
kim czasie uporają się za sprawami
rajżywotniejszemi jfieli będą mh
li możność decydowania cofjestdla
nich na j pilniej ire fin załatwiania
Najważniejszą rzeczą jest prze-świadczenie
że klasa pracująca mo
że izdobyć władzę jeżeli zdobędzie
cię na zgodny wysiłek a wtenczar
zwycięstwo jest tylko kwestją cza-su
- Pracować w pocieczoła i niezaro
bić nawet na możlhyość życia dla
iietie! rodziny to najlepsze świade
(Ctwo dla dzisiejszego ustroju gospo
darczego
W świecie rządronym przez kla-sę
robotniczą gdzie wolność będzie
kamieniem węgielnym dla nowego
ustroju praca będzie wykonywaną
z radością dla dora ogólnego
źentacia Polaków
cy z kupiectwem a Komisja Głów-na
będzie miała za zadanie zorgani
zowanie i przeprowadzenie szeroko
zakrojonej akcji 'Roku Książki i
Prasy Polskiej"
j: Powołano też Komitety zawodów
sportowych Uczczenia czynu zbroj
nego wychedztwa oraz Komitet u
ń
fundowania sali Polonji „Amerykan
skiej w Domu Polonji 'Zagranicz-nej
w: Warszawie
Ostatni Zjazd postawi! przed Ra-dę
ogromne zadanie! nakreślił tak
olbrzymi plan pracy że dla jego wy
konania Rada dąży do przyciągnię-cia
jak najwięcej osób czynnych i
doświadczeń w pracy społecznej
które właśnie w ramach poszczegól
nych sekcji czy komitetów znajdą
- _ _ _ m A --~~---
—~-~- ~ - — --— — - - — — --- --- w— Ir I T w l
i
Z chwilą wprowadzenia w Polsce
uik -- aiicu prawa 'dewizowego"
i j ograniczenia wjsyłki z kraju
gotówki' w celach spekulacyjnych
poza granice Polski Jesteśmy świad
kami nowego powstałego wyzysku
uprawianego na ludziach naiwnych
i mało orjentujących się w tym wy
podku -- "ht ?£? B
Prawo dewizowe nie jest nowoś-cią
nie jest rodzinnem wynalaz-kiem
polskim Podobne ogranicze-nie
waluty swojej zaprowad?iły
przed tern Włochy Niemcy Francja
polska a nawet i Kanada z której
nie wolno wysyłać waluty kanadyj
skiej A jeżeli takową się wysyła do
obcych państw to takowa musi być
przed wysyłką zamieniona na walu
tę inną t j dolara amerykańskie-go
złotego polskiego dinara lira
itd Dolar kanadyjski nie wychodzi
poza granice Jtraju na miejscu
zamieniany i kotrolowany To sa-mo''
dzieje się i w Polsce
Nic by w tym nie było dziwnego
żeby spekulacja nie była uprawiana
na skórze nieświadomych mas któ
re 'wierzą więcej różnym agentom
i naciągaczom jak własnemu przed
stawicielstwu
Z tV-r-ą od kilku miesięcy otrzy-mujemy
stale listy z różnych stron
ód naszych czytelników z prośbą o
wytłumaczenie w jaki sposób i jaką
drogą można najlepiej przesłać' pie
niądze z Polski do Kanady? Odpo
wiadamy zapytującem jak się cala
sprawa przedstawia- - a w dużo wy-padkach
skierowywamy zapytują-cych
wprost do naszego przedstawi
cielstwa
Czy'to'co pomaga? NieL
Lud nasz w dużo razach odnosi
się 'z i wielkiem pesymizmem i nie:
ufnością dowszclkićH praw i zarżą
dżeń Ufa jeszcze jakiejś nadprzyro
dzonej' sile czarom sprytowi agen- -
tów_ przekupieniu kogoś umiejętne
go obejścia każdego prawa aniżeli
dn t zastosowania się do --'jakiegoś obyj
watelskiego obowiązku" i przez to
dużo traci z kieszeni swojej
Dziś poświęcamy dłuższy temat
temu zagadnieniu aby zwrócić bacz
niejszą uwagę naszym miarodajnym
czynnikom jak się' mają do tego za
stosować a które w dużej mierze
zależne są od nich Równocześnie
uchylamy tu rąbek kurtyny za któ
rą dzieją się najróżnorodniejsze nie
legalne nadużycia na nieświadbmos
ci naszego chłopa Który zawsze we
wszystkiąm szuka drogi i materja-ł- u
taniego a zwykle najdrożej go
kosztuje Tnigdy riie ma nicz tego
Nie wolno nam zdradzać:"calej ta
jewnicy' kto gdzie i jakim sposo-bem
stracił gotówkę to do sądów i
policji należy Lecz pozwolimy so-bie
dać przykład w jaki bezczelny
OKRUSZYNKI WIEDZY
'Suchy piasek jest cięższy niż mo
kry i piasek
iStwierdzono niedawno że owady
przenoszą zarazki rożnych chorób
♦
Papier na marki pocztowe jest
wyrabiany ze szpilek sosnowych
Imperium brytyjskie liczy około
500'miljorów mleszkańców~
W Nowej Zelandji 90 proc ziemi
stanowią pastwiska dla" owiec
♦
W Kanadzie używane są obecnie
gumowe pokrywki na butelki od
mleka
Gdy jest bardzo zimno muzyezn2
[szerokie pole dla pracy Polonji-A- -
znery kańskiej
Dążenie Rady do jak najściślejsza
go współdziałania za całym wychodź
twem polskim w Stanach Zjednoczo
nych przejawia się również w podje
ciu wydawnictwa specjalnego biule
tynu Prasowego dla tak licznych w
Stanach Zjednoczonych pism pol--
skich Zmobilizować całąPolonję A- -
i wprost haniebny sposób
ludzi biednych--
okrada
Czytelnik nasz W H z Tirncj
Ont# szuka porady i' tak nani pii
"Należało mi' się' od brata 'w pó
sce $5tiO ktzre" pożyczyłem Qu T roku 1929 na zakup bydła W7 ubjg
głym rokuv brat mój postanowfl &
dać mi dług lecz banki i poczta
Polsce nie chciały wysłać tych pfe
niędzy Złożył Ich w banku i nai-śa- ł
mi żebym "robił starania v? Ką-- i
nadzie" Udałem się do jednego ajei
ta który za opłatą $75 przyrzekł
że sprowadzi pieniądze do Kanady
Zapłacfłem podpisałem jakieś ufzc
dowe papiery żadnego pokwitowa
nia mi nie dał Za sześć tygodnipie
niądze miały być tu W miejsce 6
tygodni czekałem 5 miesięcy w
tym czasie otrzymałem list od bra
ta w którym donosił mi że był u
niego jakiś przedstawiciel banku z
Kanady pokazał mu mój podpis i
moje pełnomocnictwo oddania ok-azicielowi
pieniędzy Brat oddal U-dał-em
się z listem do tego agenta i
zażądałem pieniędzy Pokazano mi
cały stos listów zAnglji z New
Yorku i z"Polski udawadniające ich
starania i prace y końcu powiedzia
no mi że rząd polski skonfiskował
na granicy przesyłkę za którą nie
mogą brać odpowiedzialności Z gó
fy ostrzeżono mnie„ aby w tej spra
wie nie zabierać więcej głosu gdyż
brat mój nie miał pozwoleństwa
rządowego na wysłanie mi tych pie
rfędzy więc mogą' mu zabrać gospo
darstwo za karę" pieniężną i wsadzą
go do więzienia
Powiedziano mi że posiadają pe-wną
asekurację w takich sprawach
Więc będą pisać do Francji w tej
sprawie możeisięcoda odebrać?
Czekam jak głupi i nie wiem co
mam robić-d- o kogo się udaćirco-poradzi- ć
gdyż brat mi również ' pi-- -i
?! że ? za I takie j rzeczy' kara ją i w Pol
sce'' -
To jest- - zaledwie jedno wymowna
zdarzenie dużo mówiące o sobie
Zdarzenie to nie jest1 odosobnione
i podobnych przykładów moglibyś
my dużo przytoczyć na popareb
powyższego' zdarzenia
Nie chodzi dziś Już' o powyższa
grabież [ludzkiego mienia chodzi tu
o podobne następstwa które nie po
winny mieć miejsca w przyszłości
Zdałoby się) powiedzieć że czyn
niki rządowe lubi [Zagraniczne za
mało informują prasę o1 przestrzega
niu t_ego' prawa a ta ostatnia słabo
spełnia swój ' obowiązek informują:
szeroko czytelników swoich
A największa'' wina: 'jest w takich'
razach samych' czytelników któr'
czytaią tylko' sensacyjne powiedli
i zdarzenia a mało sprzywiązują va
gi do „rzeczy pouczających i nairc-wyc- h
instrumenty trudno jest ("nastroić na
właściwy ton
Kanał Suezki jest połączeniem
Morza śródziemnego z Morzeni
Czerwonem Był on budowany w ro
ku 1869
śr- -'
Indjanie kanadyjscy nigdy nie
myją ani kąpią małe dzieci jedynie
nacierają oliwą z borsuka lub tchó
' "
Mrówkojad nie posiada wcale zc
bów lecz ma długi język wysuwał
ny„ który jestrdwa razy większy od
głowy Chodzi on po mrowiskach i
nabiera mrówki na swój lepki je
zyk -
merykańską w twórczej zgodnej
pracy —oto cel jaki przyświeca
działalności Polskiej Radzie Miedz?
organizacyjnej która oceniając wiel
ki wpływ prasy rzuca ku niej
wspomnianym Biuletynie hasło:
"Niech w sprawach ogólnych Polo-nji
których v-ykladniki-emjest
Pol
ska Rada Międzyorganizacyjna bę-dzie
głosnoP