Nase Novine, April 27, 1983

              ;ђ?4 " ll ' I., '.I- - i ' 4 TiH t '
1 l' -
6-- МАбЕ NOVINE, March 2,1983.
Dr Mirko Markwi6:
WBR
(Ш.
- KRATKI TEORIJSKI PRIKAZ -
2)
Filozofija Marksizma — Lenjinizma
Filozofija marksizma-lenjinizm- a je
dijalekti6ki i istorijski materijalizam.
U suStini to je pogled na svet
revolucionarnog proletarijata, od-nos- no
teorijska osnova паибпод
komunizma.
Materijalizam Marksovih prethod-nik- a
bio je pretezno mehanidki,
prenosedi zakone mehanike na pro-ces- e
hemije i organske prirode.
Tako na primjer, L. Fojerbah nije
uzimao u obzir razvitak biologije i
drugih prirodnih nauka svoga vreme-n- a.
Njegov materijalizam bio je
metafizidki, nedijalektidki, to jest,
nije dosljedno sprovodio tadku gle-diS- ta
razvitka. A kod objaSnjavanja
zivota i razvitka druStva, Fojerbah je
stajao na idealistidkim pozicijama,
ne shvataju6i znadaj revolucionarne
praktidne djelatnosti.
Marks i Engels ove manjkavosti
Fojerbahovog materijalizma su uklo-nil- i,
obogadujudi ga dijalektikom.
Jos' ranije dijalektiku je razvio
Hegel, ali na idealistidkoj osnovi.
Odbacujudi idealizam Hegela,
Marks i Engels su preradili dijalekti-ku,
prilagodivSi je izudavanju pojava
prirode, dru&tva i dovjekovog miklje-nj- a.
Samim tim oni su izgradili
savremeni dosledni naudni materija-lizam.
Ovi njihovi pogledi najbolje i
najpotpunije su izlozeni u Engelso-vo-j
knjizi "Anti-Dirin- g" (1878.), te u
(isto njegovoj knjizi) "Ludvig Fojer-bah
i kraj klasidne пјетабке filozofi-j- e
(1888.).
Pojava dijalektidkog materijalizma
izazvala je 6itav prevrat u filozofiji.
Samim tim filozofija je postala
duhovno oruzje radnidke klase.
Dijalektidki materijalizam polazi od
priznavanja dinjenice da je svijet u
svojoj osnovi materijalan. Sve Sto
postoji u prirodi: ogromne mase
materije u vasioni i sitni djeliti
atom a, elementi organske i neor-gans- ke
materije, kao i druStvenog
zivota, sve su to u svojoj suStini
samo razliditi oblici kretanja materi-je.
Materija i njene kretnje su
neodvojivi, tj. kretanje je oblik
postojanja materije. Nema materije
bez kretanja, niti kretanja bez mate-rije.
Korjeniti oblici postojanja ma-terije
jesu prostor i vrijeme. A
savremene prirodne nauke potvrduju
postavku o nerazdvojnom jedinstvu
materije, kretanja, prostora i vreme-na.- ..
DanaSnja kibernetika je dodala
Jos' i petu komponentu objektivnog
svijeta — informacije, tako da
imamo: materiju, kretanje (a to je
energija), prostor, vrijeme i informa-cije
— pet nerazdvojnih komponenti
objektivnog sveta.
Sam dovjek — sa njegovom
svije§6u — proizvod je prirode.
Svijest nije svojstvena cijeloj priro-di,
ali ona nije niti materijalna.
Svijest je proizvod bita, a ne
obrnuto. U objektivnom svijetu
nema stvari i pojava, koje su
nedokudive na§oj svijesti, ali ima
onih koje jo§ nismo spoznali. dov-jek,
odnosno druStvo, postepeno
prodiru u tajne prirode, korak po
korak blagodareti razvitku nauke i
prakse.
Materijalistidka dijalektika u6i, da
se svijet ne sastoji od gotovih,
dovrSenih predmeta, ve6 je to cjelo-kupno- st
procesa, gdje se pojave
nalaze u neprekidnom mijenjanju,
kao i naSa shvatanja, koja ih
Cetrnaestog marta navrsava
se sto godina od smrti
Karla Marksa
odrazavaju... A jezgro dijalektike je
borba suprotnosti.
Dijalektika je du$a marksizma —
lenjinizma.
Prenosedi ибепје dijalektidkog
materijalizma na ljudsko druStvo,
Marks i Engels su izgradili istorijski
materijalizam. Kroz njega su tvorci
паибпод komunizma otkrili objektiv-n- e
zakone razvitka druStva.
U osnovici zivota druStva, kako u6i
istorijski materijalizam, nalazi se
proizvodnja materijalnih dobara,
potrebnih za iivot. Ljudi, prije
svega, moraju da jedu, da imaju krov
nad glavom, da se oblade, pa tek
onda mogu se baviti politikom,
naukom, umjetno$6u itd. Zato pro-izvodnja
materijalnih sredstava za
zivot i ekonomski sistem dru§tva
6ine osnovicu, bazu — na kojoj se
razvijaju drlavne, gravne i ostale
ustanove i ideje. Karakter druStva ne
predodreduje geografska okolina,
razmnozavanje Hi gustina . naselje-nost- i,
ve6 na6in proizvodnje materi-jalnih
dobara. Cjelokupnost proiz-vodni- h
odnosa i svih oblika druStve-n- e
nadgradnje, koji nastaju na bazi
doti6nog пабта proizvodnje, 6ine
druStveno-ekonoms- ki sistem od-nosno
poredak. Ni jedan druStveni
sistem ne propada, sve dok daje
dovoljno prostora razvoju proizvod-ni- h
snaga, niti novi druStveni sistem
nastaje prije nego sazreju za njega
materijalni uslovi.
Oktobarska revolucija je dokazala
da je kapitaiisti6ki sistem postao
ko6nica razvoja proizvodnih snaga,
da je odzivio svoj vijek, kao i to da
su sazreli materijalni uslovi za
socijalizam, kao novi napredniji
druStveni sistem.
Istorija poznaje pet osnovnih vrsta
proizvodnih odnosa, tj. pet druStve-ni- h
sistema: 1. Prvobitna zajednica,
2. Robovlasni§tvo, 3. Feudalizam, 4.
Kapitalizam i 5. Socijalizam. Proiz-vodn- e
snage (sredstva za proizvod-nju- ,
prvenstveno oruda za rad i
proizvodjadi — njihove kvalifikacije i
druge radne sposobnosti), jesu ona
osnovna baza, koja stvara vezu i
nasljednost izmedu druStvenih sis-tema.
Svaka nova generacija nailazi
na gotove proizvodne snage i razvija
ih dalje. (J svim druStvenim poret-cim- a,
sve do socijalizma, taj razvitak
je tekao stihijski.
Na ekonomskoj bazi druStva
izrasta veoma slozena nadgradnja
ustanova i ideja. Napredne ideje i
ustanove igraju veliku progres ivnu
ulogu. Ideje postaju materijalna
snaga onda kada one zavladaju
urn ovima masa. To se jasno vidi u
periodima socijalnih revolucija.
Marksizam-lenjiniza- m je otkrio
odибијиби ulogu narodnih masa
kao istinskih tvoraca istorije. U
antagonisti6kim druStvenim siste-mim- a
mase se dijele na klase, koje
se medusobno razlikuju prema svom
odnosu ka sredstvima za proizvod-nju- ,
prema uslovima zivota i svom
polozaju u druStvu. Jedne klase
(robovlasnici, feudalci, kapitalisti)
eksploatiSu druge klase (robove,
kmetove, najamne radnike). Razlike
u ekonomskom stanju, suprotnosti
temeljitih interesa neizbjezno izazi-vaj- u
klasnu borbu. I ba$ ta klasna
borba je pokreta6ka snaga istorije,
istorijskog razvitka. PredaSnje isto-rijs- ke
teorije razmatrale su protivre6-n- i
zivot dru§tva kao gomilu sludajnih
dogadaja. Marksizam je svojom
teorijom klasne borbe dao rukovode-6- u
nit, koja отодибије da se u torn
— na prvi pogled — haosu otkrivaju
zakonite veze i redoslednost istorij-ski- h
dogadaja.
U novim istorijski m uslovima
V.I.Lenjin je dao svestranu kritiku
idealisti6kih strujanja i "teorija"
STRAJKOVI U
DANSKOJ
KOPENHAGEN (Tanjug) - "Borite se
protiv nezaposlenosti, a ne protiv nezaposle-nih"-,
"Stednja, ali za sve", "Dolje gradanska
vlada" — to su samo neki od transparenata
Sto se gotovo svakodnevno mogu vidjeti na
uiicama Kopenhagena i drugih gradova u
Danskoj.
Zemlja se suo6ila s dosad nezapamdenim
valom Strajkova. Politika Stednje gradanske
vlade konzervativca Poula SchlOtera, koja
teret stabilizacije privrede svaljuje, prije
svega, na leda radnika, izazvala je erupciju
protesta od Kopenhagena do Grenlanda.
Upravo je u toku Strajk Iu6kih radnika, koji
je ve6 paralizirao zemlju. Oni dopuStaju
samo prijevoz putnika u Dansku i iz Danske,
a cjelokupni je prijevoz robe — blokiran. Oni
protestiraju protiv vladinog plana da smanjl
naknade privremeno nezaposlenim oso-bam- a.
Tom Strajku, koji vec traje tjednima, ne
vidi se skori kraj. Ako je vjerovati ovdaSnjoj
Stamp! , nove obustave rada u Danskoj su na
vidiku.
Demonstranti su nedavno u nekoliko
navrata paralizirali Kopenhagen i druge
danske gradove. Najbrojniji je bio Strajk u
glavnom gradu Danske, gdje se bilo okupilo
oko 100.000 ljudi. To je bio najmasovniji
Strajk u povijesti zemlje. Ni udaljeni
Grenland nije poSteden od mjera Stednje ni
od Strajkova.
74 HILJADE NEZAPOSLENIH
UMJETNIKA
U Sjed. Drzavama proSle godine
bilo Je 74 hiljade nezaposlenih
glumaca, arhitekata, knjizevnika,
plesaCa, desijnera, muziCara, kom-pozitor- a,
slikara, skulptora, foto-graf- a,
radio i televizijskih najavljiva- -
kraja XIX vijeka i po6etka XX.
Monumentalno filozofsko djelo Le-nji- na je "Materijalizam i empiriokriti-cizam- ",
koje je objavljeno 1909.
godine.
(U slededem nastavku — "Eko-nomsk- o
ибепје marksizma — lenji-nizma")
Vladimir Hji6Lenjin
SVEMOCNO
U6ENJ
"Marxovo ибепје izaziva protiv sebe u
ciielom civiliziranom svijetu najvedu mrtnu
i nenavist ditave burtoaske (i slutbene i
liberalne) nauke, koja vidi u marksizmu
neSto nalik na "Stetnu sektu". Drukiii
odnos ne mote se ni odekivati, ier "nepris-trane- "
socijalne nauke ne mote biti u
druStvu izgradenom u klasnoj borbi. Na ovaj
Hi onaj nadin, tek 6itava sluibena i liberalna
nauka brani najamno ropstvo, a marksizam
je objavio nemilosrdan rat torn ropstvu.
Odekivati nepristranu nauku o druStvu
naamnog ropstva isto je takva glupa
naivnostkao odekivati nepristranost fabrika-nat- a
u pitanju da li treba povedati pladu
radnicima smanjivSi profit kapitala.
Ali to nije sve. Istorija filozofije i istorija
socijalne nauke pokazuje potpuno jasno da
u marksizmu nema nideg Sto je nalik na
"sektaStvo" u smislu nekakvog zatvorenog,
okoStalog ибепја kojeje nastalo po stranl od
glavnog puta razvitka svjetske civilizacije.
Naprotiv, svaje Marxova genijalnost upravo
u tome Sto je on dao odgovore na pitanja
koja je napredna misao 6ovje6anstva ve6
postavlla. Njegovo ибепје nastalo je kao
direktno i neposredno produtenje ибепја
najvedlh predstavnika filozofije, politidke
ekonomije I socijalizma".
(V.I.Lenjin: "Tri izvora i tri sastavna
dijela marksizma")
njemaCki izbori
Idu6e nedjelje (6. marta) Zapadni
Njemci idu na izbore.
Glavna bitka je izmedu konzerva-tivn- e
Kr§6ansko-demokratsk- e unije
(CDU) i socijal-demokra- ta (STP).
Konzervativci sada drle vlast.
Njihov voda je kancelar Helmut
Kohl. Oni su sa Reaganom. Ako
pobjede, u Zap. Njema6koj 6e biti
stacionirano 108 Pershing-- 2 raketa.
Sjed. Drzave ve6 imaju u Zap.
Njema6koj 5.000 nuk learnih bombi.
Socijal-demokra- te predvodi Hans-Joche- n
Vogel. Oni su rezervisani
prema Reaganovim ratnim plano-vim- a.
Raduna se da 6e Kohlu biti teSko
sastavit novu vladu ako njegovi
saveznici — liberali (FDP) — ne
dobiju 5 posto glasova (to bi im
automatski dalo 30 poslanika).
Ali drii se da пебе uspjeti ni
socijal-demokra- ti ako njihovi savez-nici,
takozvani "Green" (Zeleni) par-tij-e
ne dobije 5 posto glasova. Ova
partija je protiv naoruzavanja.
Gallupova anketa pokazuje da 43
posto Zap. Njemaca jednako gleda
na Sjed. Drzave i SSSR, a 53 posto
vjeruje da biZap. Evropa bila mnogo
sigurnija ako bi proglasila neutral-nos- t.
ба, ufiitelja umjetnosti.
To je saop6io predstavnik ameri6-ko- g
biroa statistike (Bureau of Labor
Statistics) u Washingtonu.
Broj zaposlenih tih zanimanja
iznosio je milijun i 55 hiljada.
in in ni