Zwilazkowiec Alliancer, September 07, 1973

              'W" ł-#--
Vl # " l lH s J rtTfi
w fUM
W
htj
NR 7071 "ZWIĄZKOWIEC" WRZESIEŃ (SepUmbar) piętak 7 — 1973 STR
Jerzy Piórkowski
i
O Bonie Sforza księżniczce
włoskiej z Bari która przez
blisko czterdzieści lat była
królową polską jako zona
Zygmunta I mówiło się w
Polsce od wieków żle Przy-czynili
się do tego być może
niektórzy dawni historycy i
literaci przedstawiający jej
portret i działalność jako
szczyt przewrotności politycz- -
nej oraz chciwości osobistej
Te obiegowe z czasem sądy
nie pozostawały wszakże w
zgodzie z realiami epoki
Przyjechała do Polski w ro-ku
1518 jako młoda prześli-czna
wszechstronnie wy-kształcona
oblubienica kró-lewska
starszego o 29 lat mę-ża
Opuszczała kraj po czter-dziestu
latach jako stara zła-mana
samotna kobieta wra-cając
do rodzinnego Bari aby
tam w niecały rok umrzeć —
otruta Wszystko co wywiozła
ze sobą z Polski wszystko co
posiadała zapisała swemu je-dynemu
synowi który mó-wiąc
bardzo delikatnie nie ob-szedł
się z nią wielkodusznie
grzecznie ani tym bardziej
serdecznie Mozę dlatego że
był zbyt słaby aby ugiąć tę
dumną i samodzielną do koń-ca
kobietę Odziedziczył po
niej inteligencję ale nie cha-rakter
Dzisiaj zbyt wiele znamy
faktów ich wzajemnych uwa-runkowań
politycznych i spo-łecznych
aby nie zdać sobie
sprawy z głębszych przyczyn
tragedii Bony Sforza Prześla-dowała
ją zawiść magnatów
gdyż — o paradoksie historii!
— ta Włoszka zbyt serio i po-ważnie
przywiązała się do
swej drugiej ojczyzny do jej
narodu Dzisiaj jej piękna
mądra i tragiczna twarz prze-bija
dopiero spod przemalun-kó- w
prowincjonalnych parta-czy
Zachodzi bowiem logiczne
pytanie: Dlaczego naprawdę
tak nienawidzono tej ślicznej
czarnookiej dziewczyny? W
jakich przypadkach losowych
w jakich wirach historii zaplą-tała
się czy brała udział? Kto
się naprawdę zawiódł na tej
"włoskiej gadzinie" jak ją na-zywali
niektórzy r "dlaczego?
II
Bona Avyszla za mąż z porę-k- i
habsburskiej cesarza Mak-symiliana
I Jest ona siostrze-- '
nicą jego żony i Habsburgo-wie
mistrzowie w prowadze-niu
polityki dynastycznej li-czną
na jej usługi w ugrunto-waniu
swoich wpływów w Pol-sce
Jagiellonów XVI wieku
Te wpływy są im nagląco po-trzebne
Nie zapominajmy że
w Europie środkowowschod-niej
trwa ciągle między Ja-giellonami
a Habsburgami
wielkie współzawodnictwo o
prymat polityczny o strefy
wpływów Ludwik Jagielloń-czyk
panuje jeszcze na tronie
węgierskim choć wkrótce zgi-nie
pod Mohaczem w bitwie z
Turkami Niepotrzebnie Cze-chy
na własne nieszczęście
wybiorą sobie Ferdynanda
Habsburga Jednogłośnie Od-rzucając
kandydaturę Jagiel-lona
polskiego Zygmunta I
Starego Skończy się to dla
nich w sto lat później narodo-wą
rzezią i katastrofą pod
Białą Górą
Bona już w drugim roku
po przybyciu do Krakowa ro-dzi
syna: Zygmunta Augusta
Ma za sobą znakomitą szkołę
polityczną Wie że aby prze-trwać
i panować jak odyna-sti- a
musi wzmocnić władzę królewską podstarzałego
władcy który jest zacny i ucz-ciwy
ale słaby Nazywają go:
"Jakoś to będzie"
Silna władza — to przede
wszystkim zasobny skarb za-bezpieczony
zbrojnie kraj
rozwinięty cywilizacyjnie na-ród
I tutaj Bona z miejsca
trafia na opór Magnaci szcze-gólnie
zerkający ku Habsbur-gom
nie chcą zmiany status
quo Bona zgodnie z prawi-dłami
gry tworzy wśród nich
własną frakcję Prowadzi in-trygi
dworskie zdając sobie
sprawę z kim zadziera Ale
walczy nie dla siebie tylko
nie dla męża którego szanuje
i ceni ale 'przede wszystkim
dla dynastii dla kraju który
niedostrzegalnie lecz nieod-wołalnie
staje się jej włas- -
i nym Zna siłę Habsburgów i
dlatego starannie ukrywa my-śli
i cele według reguł tajnej
dyplomacji Ale fakty prowa-dzą
do konfrontacji kiedy od-grywa
rolę politycznej tzw
ir"szarej eminencji" na dwo- -
4 ffrze Nikt nawet najbardziej
zawistni nie może jej odmo- -
!
-- wić troski i szacunku wobec
!!malżonka Dzieci otrzymują
cstaranne wykształcenie do-vb- re
wychowanie Ale przede
'i
KRÓLOWE I
wszystkim Bona jak kwoka
buduje rodzinie dziedziczne
gniazdo Myśli kategoriami
tej sztuki sprawowania wła-dzy
jakiej ją nauczono w Ita-lii
Jest to dobra szkoła ale
wymaga jednej ważnej korek-tury- :
uwzględnienia specyfiki
polskiej która polega nie na
klimacie i kuchni tak różnej
ale na ludziach To we Wło-szech
sztuka władzy polegała
na stosowaniu zmiennych u-kład- ów
sił sojuszy wewnąrfc
panującej oligarchii wew-nątrz
dworu W Polsce XVI
wieKu czynnikiem postępu żą-dającym
silnej i oświeconej
władzy królewskiej jest prze-de
wszystkim średnia i dro-bna
szlachta Z jej szeregów
tworzy się partia obrony jed-ności
i niepodległości narodo-wej
Z niej wyjdą wielkie
umysły polityczne jak myśli-ciel
Andrzej Frycz-Modrzew-s- ki
jak pisarz Mikołaj Rej U
magnateni egoizm osobisty
idzie w parze z obojętnością
na losy i interesy wspólnoty
Szlachty zwerbować się ob-cym
nie da Jest ona ostoją
niepodległości kraju Bona
myśli kategoriami państwa
Cały posag poświęca aby wy-kupić
dobra królewskie spod
prywatnych zastawów Zapro-wadza
w nich wzorową gospo-darkę
nowe uprawy rolne
sadownicze i warzywnicze
buduje dziesiątki zamków dla
obrony granic państwa Ota-cza
się często cudzoziemcami
— to znaczy rodakami — to
prawda Ale to oni przebudo-wują
Wawel jego katedrę
oni przyczyniają się w sposób
znakomity do umocnienia za-sięgu
wpływów renesansu w
Polsce Politykę najlepiej oce-nia
się z perspektywy historii
Dzisiaj więc można powie-dzieć
ze rosnąca walka Bony
na śmierć i życie z Habsbur-gami
i ich stronnikami w Pol-sce
uporczywe dążenie do
wzmocnienia wszelkimi sposo-bami
władzy królewskiej
wreszcie jej osiągnięcia w
dziedzinie cywilizacji i kultu-ry
ekonomiki i administracji
których była reformatorką
okazały się zbawienne dla
kraju Była więc ta piękna
Włoszka w istocie nie malo-waną
królową ale prawdziwą
indywidualnością polityczną o
umyśle męża stanu dużej
miary Czyż bowiem nie
świadczy wręcz o wielkim in-stynkcie
politycznym jej za-żarta
walka o Śląsk z której
jej zacny małżonek niewiele
rozumiał a ona była gotowa
wejść w przetargi z Habsbur-gami
ofiarowując im za odzy-skanie
dla Polski Śląska zie-mię
swoją rodzinną — księ-stwo
Bari i nie żałując posaz-nyc- h
dukatów Równie godna
uwagi jest jej rola w likwida-cji
prowokacji habsburskiej
aby wciągnąć Polskę w groź-ny
dla niej konflikt z Turcją
I to wówczas kiedy nie jest
przez nią bynajmniej zagro-żona
Wyprawy Jagiellonów
jedna pod Warną druga pod
owym Mohaczem zakończyły
się nie tylko klęskami ale i
królewskimi niepowetowany-mi
śmierciami oraz wielkim
upustem sił i krwi których
brakowało gdzie indziej: aby
likwidować niebezpieczeństwo
prawdziwe realne któremu
na imię Hohenzollernowie i
rozpaczliwie ratowane przez
nich Prusy Jednym z bar-dziej
znanych historycznych
obrazów polskich jest "Hołd
Pruski" Jana Matejki przed-stawiający
elektora Albrechta
Hohenzollerna składającego
w 1525 roku jako lennik
hołd królowi polskiemu Zyg-muntowi
I mężowi Bony Tyl-ko
jednak bardzo krótkowzro-czni
politycy mogli uważać to
za dzień triumfu polskiego W
istocie był to wielki sukces
Albrechta który ratował Pru-sy
Książęce przed niepowta-rzalną
okazją wcielenia ich do
Królestwa Polskiego A prze-cież
Jan Firlej juz prowadził
skuteczne oblężenie Królew-ca
Kiedy Brandenburgia pró-bowała
przyjść oblężonym z
odsieczą Polacy — instynk-tem
wiedzeni — zmobilizowa- -
li się potężnie i odrzucili sku-tecznie
próbę przyjścia Kró-lewcowi
z pomocą Dzięki do-brej
elastycznej polityce Ho-henzollernowie
pozostali w
Królewcu i okazali się niebez-pieczniejszymi
od anachroni-cznych
i zdemoralizowanych
Krzyżaków Szlachta i Bona
to' widzielit hasło rozprawy z
Prusami było w Polsce bardzo
popularne jak potem idee po-mocy
Węgrom na południu w
ich zmaganiach z Habsburga-mi
Ale magnaci będą myśleli
przede wszystkim o budowa-niu
olbrzymich latyfundiów
na Ukrainie i Litwie Bona
KOBIETY
więc cele strategiczne widzia-ła
trafnie Taktycznie nato-miast
przegrywała Dopóki
żył król Zygmunt jego auto-rytet
moralny ochraniał Bo-nę
Jej z kolei wpływy na mę-ża
starczał za społeczne szer-sze
poparcie Ale sytuacja ra-dykalnie
zmieniła się z chwilą
śmierci królewskiej Bona co
prawda dopięła swego celu i
juz za życia ojca koronowała
jedynego syna Zygmunta Au-gusta
W ten sposób przez 18
lat Królestwo Polskie miało
formalnie dwóch władców
przy czym syn przebywał w
ówczesnym Wilnie jako wielki
książę litewski równocześnie
Bona jak przysłowiowa lwica
walczyła o zabezpieczenie
przyszłości dla swego jedyna-ka
Był on wszechstronnie wy-kształcony
wtajemniczony na
sposób włoski w arkana poli-tyki
Być może wszakże po-stać
matki dominującej na
dworze i w jego osobistym ży-ciu
wytworzyła w nim pewien
kompleks niższości jak sądzą
niektórzy który postanowił
egocentrycznie przełamać
Niestety w sytuacji tragicz-nej
dla siebie zabójczej dla
dumy matki Ale rzecz nie-stety
rozgrywała się nie tylko
na pokojach królewskich pa-łaców
Zycie osobiste panują-cych
nie jest ich sprawą pry-watną
W tym wypadku zre-sztą
obok emocji osobistych
zawodów i gniewów personal-nych
osią tragedii rychło wi-doczną
i dostrzegalną stał się
dalszy ciąg dramatu władzy
III
Zygmunta Augusta 'za życia
ojca ożeniono z Elżbietą Au-striaczką
z dynastii Habsbur-gów
siostrą cesarza Ferdy-nanda
Elżbieta była epilepty-czk- ą
i pewnego dnia po pięt-nastu
kolejnych atakach —
skonała
Zygmunt August był cieka-wą
i ekscentryczną postacią
Chodził zawsze ubrany cały w
czarny aksamit tylko ze złotą
szpadą u boku Jego komnata
także miała ściany wybite
czernią Był podobnie jak
matka urodziwy ale odziedzi-czył
po niej tylko inteligen-cję
zaś po ojcu brak energii
i woli Unikał trudnych pro-blemów
natomiast celował w
tajnej dyplomacji gdzie na
pewno przewyższał nawet ro-dzicielkę
Niestety — była to
polityka pałacowa — bez po-lotu
i perspektywy A tego
zadał czas i miejsce Polski
Jagiellonów w ówczesnej Eu-ropie
Juz za życia ojca ocenił
matkę jako główną przeszko-dę
w sprawowaniu przyszłej
władzy Dlatego stronnictwo
prohabsburskie poparło mło-dego
Zygmunta Augusta bio-rąc
go w ten sposób pod swo-ją
kuratelę Zygmunt August
byl królem nie tylko przystoj-nym
ale i bardzo kochliwym
Dostrzegli to także wytrawni
dworzanie podczas jego poby-tu
na Litwie w Wilnie po
śmierci królowej Elżbiety
Kobiety grały i grają wielką
rolę w intrygach nie tylko ja-ko
podmioty częściej jako
przedmioty polityki Prześli-czna
Barbara Gasztołd była
wdową po ówczesnym naj-większym
magnacie na Lit-wie
Pochodziła także z potęż-nego
roku Radziwiłłów a jej
dwaj bracia Radziwiłłowie
Czarny i Rudy posiadali wiel-kie
ambicje polityczne i ape-tyty
osobiste Obaj byli pro-habsburs- cy
obaj pałali żądzą
wyniesienia swego rodu jak
najwyżej v Rychło dostrzegli
męską słabość Zygmunta Au-gusta
do siostry Barbary i
umiejętnie potrafili ją wyko-rzystać
Najbardziej rzeczowo
pisze o tym kronikarz ruski:
"Król im (Radziwiłłom) o- -
biecał do niej nie chodzić i
nie chodził przez czas dłuższy
Potem krew kości przyrodzo-nej
dłużej zdzierżyć nie mógł
i poszedł do niej nocą samo-trzeć
A panowie Radziwiłło-wie
pilnie tego strzegli i gdy
król do ich siostry wszedł oni
natychmiast zjawili sifc przed
nim i rzekli "Miłościwy kró-lu!
Przyrzekłeś do siostry na-szej
nie przychodzić przecz
więc teraz tu jesteś?" A król
na to: "A kto wie czy obecne
przyjście moje do siostry wa-szej
nie przyniesie was wspo-możenia
sławy czci i pożyt-ków
waszych" Oni rzekli:
"Boże to daj" i natychmiast
przyzwali plebana który był
na to przygotowany i zaślubili
króla z siostra swa w tajemni-cy"
O ile gra Radziwiłłów jest
jasna i przejrzysta od począt-ku
do końca o tyle reszta jest
do czasu autentycznym dra-matem
uczuć ludzkich i po-staw
moralnych Miłość Zyg-munta
Augusta i Barbary jest
bowiem wzajemna i romanty-czna
i stąd oboje popadają w
konflikty ze swoim otocze-niem
Radziwiłł Czarny rychło
pisze o niej otwarcie i z wście-kłością
jako o postaci złej
swarliwej upartej co źle
świadczy o jego tak niedawno
objawionej lojalności brater-skiej
ale bardzo dobrze — o
Barbarze która jak widać
"swarliwa i uparta" nie chcia-ła
być narzędziem w politycz-nych
manipulacjach pana
brata A manipulacje te są
proste: Radziwiłłowie chcą —
po książęcej mitrze książąt
Rzeszy Niemieckiej otrzyma-nej
od Habsburgów — przy-ozdobić
swój ród koroną kró-lewską
Wówczas staną się
pierwszym rodem po Jagiello-nach
Ale taka perspektywa
grozi nieobliczalnymi konsek-wencjami
zamieszek buntu
wojny
Bona w lot to pojmuje i ru-sza
do kontrataku — próbuje
przywołać syna do porządku i
posłuszeństwa I nie tylko
ona: tajny ślub królewski sta-je
się powszechnie znany i na
forum Sejmu dochodzi do
wielkiej konfrontacji między
poddanymi a władcą Dziwny
jest ten polski 'Sejm'' Na kato-licką
Mszę świętą rozpoczyna-jącą
obrady chodzi często
król w towarzystwie tylko
dwóch senatorów Reszta po-słów
bowiem to różnowiercy:
kalwini bracia czescy aria-nie
Reformacja przeszła przez
Polskę ważną ale płytką falą
Trzeba więc dla jasności do-dać
że tych róznowierczych
oświeconych pełnych społecz-nej
pasji posłów wybierała
szlachta w ogromnej większo-ści
katolicka Warstwa szlach-ty
drobnej i średniej nie zde-moralizowała
się dobro publi-czne
interes państwa stawia-ła
na naczelnym miejsu i od-powiednio
do tak pojmowa-nych
zadań społecznych do-bierała
swoich reprezentan-tów
Sejm co do szkodliwości
kroku małżeńskiego króla nie
miał wahań i powiedział o
tym otwarcie i to w sposób
ostry Oto charakterystyczny
głos z debaty posła Boratyń-skiego:
"Ten który wszystkimi roz-kazuje
nie swój ale wszyst-kich
porządek ma obmyślać
Nie dla upodobania swojego
jako inni ludzie ale dla dobra
Rzeczypospolitej ożenić się
królowi przystoi"
Słowa te są pozornie okru-tne
nieludzkie Ale nie nale-ży
tego konfliktu rozpatrywać
ahistorycznie Habsburgowie
właśnie dzięki swojej polityce
dynastycznej wypierali skute-cznie
Jagiellonów Niemieckie
córy cesarskie karnie obsa
Niszczenie Robactwa
i Szkodników
Natz detaliczny aklep mleazcMcy ale przy 434 Oueen St teat
(przy ul Sackvllla) dostarczy Wam odpowiednich produktów
I lnttrukcl w altl sposób można wyniszczyć robactwo lak
karaluchy pluskwy wszy mrówki albo szczury myszy i Inna
domowo zarazy
Na życzenie nasi kwalifikowani I llconclonowanl funkcjona-riusza
tą gotowi na zawołania zniszczyć ta szkodniki I zarazy
w waszym domu lub interesie
Bezpłatna oszacowinla Wykonania gwarantowana
BIKOE MFG CO LTD — 434 Qumb St C Toronto
Tel 363-882- 1
%
dzały i zdobywały dla Rzeszy
sąsiednie trony
Król okazał się nieubłaga-ny
Po raz pierwszy jawnie
na oczach wszystkich podjął
bój z Sejmem z własną mat-ką
Powiedział bardzo pięk-nie:
"Co się stało odstać się nie
może a mnie przystoi nie o to
prosić żebym zonie wiary zła-mał
lecz o to żebym jej każ-demu
człowiekowi na świecie
dochował" Króla poparli za-raz
magnaci znani stronnicy
Habsburgów Posłowie spoglą-dali
po sobie Za pięknymi i
czystymi moralnie słowami
króla krył sie spisek Miał on
większe rozmiary aniżeli sobie
zdawano sprawę Miedzy Fer-dynandem
Habsburgiem a
Zygmuntem Augustem istnia-ła
tajna umowa na mocy któ-rej
zobowiązano się do wza-jemnej
pomocy przeciw wew-nętrznym
"buntownikom"
Jak notuje kronikarz pięć ty- -
SPIESZYĆ POMOCĄ
Jerzy Perteh
TRZEBA
Podczas silnego sztormu 4
kwietnia br w zachodniej czę-ści
Morza Śródziemnego zatonął
w drodze z Ceuty na Sardynie
nowoczesny polski masowiec
"Wrocław II" Szczęściem w nie-szczęściu
całą załogę w liczbie
27 osób w y ratował przybyły z
pomocą francuski niszczyciel
"Guepratte"
Przedziwnym zbiegiem okoli-czności
niemal dokładnie pięć
lat wcześniej — w dniu 5 kwict
nia 1968 roku zatonął na północ-no-
wschodnim Bałtyku inny
polski statek o nazwie "Wro-cław"
Również i ta katastrofa
nie spowodowała — na szczęś-cie
— żadnych ofiar w ludziach
Na marginesie obu tych po-myślnie
przeprowadzonych ak-cji
ratowniczych nie nie od rze-czy
będzie przyporimieć inne te-go
rodzaju wydarzenia w któ-rych
— dla odmiany — polscy
marynarze uratowali życie swo-ich
zagranicznych kolegów
Szczegóhiie udane były zwłasz-cza
akcje ratownicze przepro-wadzane
przez Polaków w cza-sie
II wojny światowej
W Polskiej Marynarce Hand-lowej
bezsprzeczny rekord — je-śli
można tego sformułowania
użyć w odniesieniu do akcji ra-towniczych
— dzierżył nieduży
frachtowiec "Wisła" Na swoim
koncie zapisał on mianowicie u-ratowa- nie
części załogi: małego
patrolowca kanadyjskiego i bry-tyjskiego
zbiornikowca a w dwa
lata później — trzech rozbitków
z trzech różnych eskorto wcócw
alianckich
Wyratowanie 18 rozbitków
tj równo połowy załogi kana-dyjskiego
patrolowca "Otter"
a stało się to 26 marca 1941 r
było czynem który w tamtych
czasach rozgłosił imię polskie w
całej Kanadzie Akcję tę prze-prowadził
polski statek tuż po
bitwie konwojowej — w nieby-wale
trudnych warunkach sztor-mowych
które nie rokowały po-myślnych
wyników akcji Pomi-mo
to członkowie załogi "Wisły"
z narażeniem własnego życia ra-towali
rozbitków z zatopionego
patrolowca za co później rząd
kanadyjski złożył specjalne po-dzicko- w
anie kapitanowi ofice-rom
i marynarzom polskiego
statku
W rok później w toku wiel-kiej
bitwy U-Boot- ów z alianckim
kowojem SC-4- 2 na wodach nie-daleko
Grenlandii "Wisła" —
wówczas pod dowództwem kapi-tana
Stanisława Szworca — po-nownie
wzięła udział w udanej
akcji ratowniczej Wyratowano
47 rozbitków ze storpedowanego
i płonącego zbiornikowca "Bu- -
'5SSs2S5S®3!3SS35SS:©5!33SS®333
Darv dla bliskich: Domy —
slęcy hiszpańskiej piechoty
kwaterowało wtedy w Polsce
w dobrach królewskich Bona
najszybciej zrozumiała że syn
w intrygach dworskich prze-rósł
swoją nauczycielkę ale
jednocześnie nic nie rozumiał
ze śmiertelnego politycznego
niebezpieczeństwa jakie zawi-sło
nad całą przyszłością dy-nastii
w Polsce Zygmunt Au-gust
byl bezpotomny Wtedy
ta wielka matka niestrudze-nie
budująca zewnętrznie i
wewnętrznie państwo dla dy-nastii
załamała się Sens pra-cy
był zniszczony Jej odej-ście
z dworu było konsekwen-cją
zawodu osobistego i poli-tycznego
Musiała przeżyć od-stępstwa
wczorajszych pople-czników
jak to zwykle spoty-ka
wielkich w chwilach klę-ski
Musiała znieść fale insy-nuacji
i plotek najdzikszych
Kiedy gorycz się przelała —
postanowiła ta stara znużo-na
kobieta wracać do rodzin
lysses" Epizod ten Arkady
Fiedler opisał w książce ktorj
szeroko spopularyzowała piękny
czyn marjnarzy polskich Warto
dclać że główny motyw opowia-dania
i iego nazwa dały tytuł
całej książce "Dziękuję ci kapi-tanie"
Dwa iata później we wrześniu
1943 roku "Wisła" odznaczyła
się w innej akcji ratowniczej
przeprowadzonej podczas walki
U-Boot-ów
z dwoma konwojami
alianckimi niemal pośrodku At-lantyku
Jak już wspomniano
udało ię wyratować wtedy tylko
trzech marynarzy ale każdy z
nich pochodził z innego storpe-dowanego
i zatopionego przez
U-Boo- ty ekortowca: z brytyj-skiej
fregaty "Itchen" z ka-nadyjskiego
niszczyciela "St
Croix" i z brytyjskiej korwety
"Polyanthus"
Frachtowiec "Narwik" wpra-wdzie
nie mógł się poszczycić
udziałem w tak wielu akcjach
ratowniczych lecz za to ta któ-rą
przeprowadził zaliczała się
do najskuteczniejszych w całej
drugiej wojnie światowej Pol-ski
statek mianowicie wyrato-wał
1022 rozbitków z brytyjskie-go
transportowca ' "Orcades"
zatopionego przez "U-172- " na
południowym Atlantyku Ta
skuteczna akcja była jednocze-śnie
bardzo ryzykowna gdyż za-chodziło
podejrzenie że U-Bo- ot'
który był sprawcą zatopienia
transportowca znajduje się
gdzieś w pobliżu Pomimo to
Polacy wyratowali wszystkich
rozbitków którzy przebywali w
szalupach za co później polskc
władze przyznały — pierwszy
raz w tej wojnie — Krzyże Za-sługi
z Mieczami Kapitan Cze-sław
Zawada otrzymał złoty
dwaj oficerowie — srebrne a
trzej marynarze — brązowe od-znaczenia
Prócz tego kpt Zawa-da
otrzymał niezwykle rzadkie
odznaczenie brytyjskie Lloyd's
War Medal for Biavery at Sea
czyli medal wojenny Lloyda za
dzielność na morzu
Nie są to oczywiście wszystkie
udane akcje ratownicze jakie
w latach II wojny światowej
przeprowadziły statki Polskiej
Marynarki Handlowej lecz tyl-ko
najgłośniejsze z nich Trud-no
byłoby również pisać o wszy-stkich
podobnych sukcesach
polskich okrętów wojennych
dlatego i tym razem wymienię
dla przykładu tylko niektóre z
nich:
W końcu października 1940 r
hitlerowski samolot dalekiego
zasięgu zbombardował na Atlan-tyku
na zachód od Irlandii ol
ANIAGA
811 QUEEN ST W TORONTO 3 ONT
TEL: 364-557- 4
BIURO WYSYŁKOWE I PODRÓŻY
Najlepsza pomoc pieniężna do Polski
BONY PKO
(80 DO 90 ZŁOTYCH ZA DOLARA)
2 nowa samochody PEKAO:
FIAT 127-- P — $1600 orsi FIAT 132P — $2450
Mieszkania — Samochody —
Żywność — Lekarstwa Budowlane — Maszyny u
Rolmcz — Sprzęt Domowy na
TANIE PODRÓŻE DO POLSKI
Bilety powrotne z Toronto (samolotem)
JUŻ OD $26700
Bilety na TSS "Stefan Batory"
ZAPROSZENIA — PASZPORTY — WIZY
SPROWADZANIE NA STAŁE LUB WIZYTY
OBSŁUGA SZYBKA SPRAWNA SOLIDNA
81-- P
nego Bari Barbara Radziwił-łówna
umarła Zygmunt Au-gust
szczerze i dramatycznie
rozpaczał Ale najważniejszy
doradca królewski Radziwiłł
Czarny przywiózł trzecią żo-nę
Katarzynę Habsburg tak-że
epileptyczkę która nie mo-gła
jak się okazało mieć
dzieci Sejm się burzył za-dał
egzekucji własnych u-chwalo- nych
praw i majątków:
posłowie przed osłupiałym
królem rzucali dokumenty na
darowane im z łaski królew-skiej
ale w niezgodzie z pra-wem
majątki Podobno cala
podłoga od tych darowizn
zwracanych królowi i pań-stwu
była biała Ale magnaci
i biskupi nie poszli za dobrym
przykładem Zygmunt August
wyzwolił się z kompleksu niż-szości
wobec własnej matki
lecz nie zdobył się na aktyw-ną
dalekosiężną politykę pań-stwową
ów król którego na-zwano:
"Do jutra" W 1556
roku Bona wyjechała ' z Pol
brzymi transportowiec "Empress
of Britain" W celu uratowania
rozbitków z tego statku Brytyj-ska
Admiralicja skierowała tam
dwa znajdujące się w pobliżu
niszczyciele Jednjm z nich był
ORP "Burza" Okręt polski w-yratował
254 rozbitków a towa-rzjsząc- y
mu niszczyciel brytyj-ski
— drugie tyle Brytyjczycy
usiłowali również doholować do
portu płonący transportowiec
który jednak później zatonął
trafiony dodatkowo torpedą U-Bo- ota
Pół roku później polski nisz-czyciel
"'Piorun" wyratował 299
rozbitków z brytyjskiego krążow-nika
pomocniczego "Rajputa-na- "
Było to na północnym At
lantyku na zachód od Islandii
miesiąc przed głośną później o-pera- cją
przeciwko "Bismarcko-wi"
a dokładnie 23 kwietnia
1941 r
W ciekawej akcji ratowniczej
wzięła udział wspomniana już
"Burza" W toku bitwy konwo-jowej
w której polski okręt
zniszczył hitlerowską łódź pod-wodną
"U-606- " Polacy ratowali
rozbitków różnego pochodzenia
Tworzyli oni przedziwną mozai-kę
narodowościową Byli wśród
nich marynarze z zatopionych w
toku bitwy statków konwojo-wych
12 jeńców ze zniszczone-go
"U-606- " oraz kilkudziesięciu
marynarzy z amerykańskiego
eskortowca "Campbell" który
również odniósł uszkodzenia tak
że potem tylko z najwyższjm
trudem udało się go doprowa-dzić
na holu do portu Tak więc
na "Burzy" znaleźli się sojusz-nicy
i wrogowie Europejczycy
Amerykanie i Azjaci ludzie ra-sy
białej czarnej i żółtej Bo
też właśnie tam na morzu gdy
chodzi o ratowanie ludzi w po-trzebie
żadne względy nie od-grywają
roli Ratuje się wszyst-kich
— swoich i obcych przyja-ciół
i wrogów Nierzadko też
właśnie ta solidarność marynar-ska
sprawia óe ktoś kto ratuje
życie obcego człowieka — nara-ża
a niekiedy nawet i traci ży-cie
własne
W czasie pokoju okazji do
przeprowadzania akcji ratowni-czej
jest oczywiście znacznie
mniej niż w latach wojny kie-dy
już nie setki lecz tysiące o-kręt- ów
i statków idą na dno
Morze jednak jest tak potęż-nym
i nieobliczalnym żywiołem
że niebezpieczeństwo na nim w
gruncie rzeczy może zagrażać
zawsze Dlatego też służba na
morzu wymaga od pełniących ją
ludzi wyjątkowo solidnego wy
PROSTO Z
ski 19 listopada 1557 roku
zmarła otruta przez własne-go
zaufanego dworzanina
który był równocześnie agen-tem
Habsburgów Wiadomo
że chciała wracać do Polski
że swoim jedynym spadko-biercą
uczyniła złego syna —
ale króla polskiego — Zyg-munta
Augusta
Rozpoczęta przez nikczem-noś- ć
własną i świadomą dzia-łalność
śmiertelnego wroga
Polski obmowa tej niezwykłej
postaci zakrzepła w zatrutą
czarną legendę Współcześnie
coraz powszechniej zdajemy
sobie sprawę nie tylko z kon-serwatywnego
zakłamania tej
postaci ale prawdziwej
wręcz fascynującej urody
myśli i uczucia tej wielkiej
królowej Uczyła ona nad Wi-słą
nie tylko hodowli pomido-rów
ale krzewiła przede
wszystkim pędy mądrej miło-ści
do wspólnego wszystkim
kraju
Jerzy Piórkowski
Z
—"Materiały
konywania obowiązków i bardzo
dobrej znajomości morskiego
fachu Pomimo to jednak nie-mal
bez przerwy zdarzają się
lóżnego rodzaju kolizje awarie
lub zatonięcia — a to wskutek
silnych sztormów lub innych
niekorzystnych zjawisk atmo-sferycznych
Z różnych akcji ratowniczych
które w powojennym już okre-sie
przeprowadzili polscy mary-narze
warto wspomnieć po krot-ce
o dwóch Jedna z nich wyda-rzyła
się dwadzieścia lat temu
na Morzu śródziemnym druga
zaś — przed kilku laty na At-lantyku
7 marca 1953 roku polski sta-tek
"Czech" kursujący na linii
lewantyńskicj — walcząc ze
sztormem zdążał do Aleksandrii
Gdy od portu dzieliło go już tyl-ko
kilkanaście mil na horyzon-cie
zauważono trudną do ziden-tyfikowania
jednostkę która al-fabetem
Morse'a wzywała ra-tunku
Kapitan Ruszczyński po-stanowił
niezwłocznie pospie-szyć
tonącemu na ratunek Jak
się okazało był to egipski cs-kortow- iec
"Sollum"- - Przed za-padnięciem
zmroku "Lech" zdo-łał
dotrzeć do rozbitków i prze-prowadzić
akcję' ratowniczą
Niestety wielu egipskich mary-narzy
nie zdołano już ocalić
Niemniej Egipcjanie z wielkim
uznaniem i wdzięcznością odnie-śli
się do pomocy której w tak
trudnych warunkach odzielili
Polacy członkom załogi ich o-kr- ętu
wojennego
I wreszcie przeszło sześć lat
temu — w końcu stycznia 1967
roku udaną akcję ratowniczą
przeprowadziła załoga naszego
wysłużonego już wówczas trans-atlantjk- u
"Batory" Na Atlan-tyku
zatonął holenderski statek
"Jacob Verolmc" a "Batory"
który pod dowództwem kapitana
Jerzego Pszennego odbywał wła-śnie
turystyczną wycieczkę do
Indii Zachodnich natychmiast
pospieszył rozbitkom z pomocą-Akcj- a
ratownicza przeprowa-dzona
pod kierownictwem star-szego
oficera Krzysztofa Meiss-nera
zakończyła się całkowitym
powodzeniem Z wyjątkiem mia-nowicie
IV mechanika statku
holenderskiego (prawdopodob-nie
zginął on podczas wybuchu
który spowodował katastrofę)
wszyscy członkowie załogi oca-leli
Na morzu wszystkim którzy
znajdują się w niebezpieczeń-stwie
trzeba śpieszyć z pomocą
FABRYKI
-- p-mnmimminmnniitnmtBi
UWAGA! v UWAGAI
MEBLE
Oszczedzicia w ten sposób no pośrednictwie
PEŁNE KOMPLETY 3 -- POKOJOWE
W RATACH OD 5150 TYGODNIOWO
3 ex'eJciowa sypialnia $6900 49 SZTUK
3 częściowy talon $6900
Umeblowani kuchni $2800 11900
DOSTAWA WPROST Z FABRYKI
RÓWNIEŻ
MEBLE "TCAK"
Nowoczesne modele importowane z Danii
WIELKI WYBÓR MEBLI DO:
SYPIALNI - JADALNI SALONÓW BIUREK LAMP
POJEDYNCZYCH MEBLI - SZAFEK STEREO SZAFEK
UNITED FURNITURE FACTORIES
66 Spadina kit (róg King St W) — Toronto 2 B
Tel 366-395- 1
I ri"xAł--'ic'V'-i-- ''i - -- 1" r ----
---
_--
~łv :44iiii '-- JT - '7'PP7Cf-l-"rr-- lV'JV-'?WJfV''-T' t --vs~ri-t~
s-f"
?-'Ć~-
-T~~Z~S t-A-- ?~