Zwilazkowiec Alliancer, December 21, 1977

              & "Vt tf" 'jy
m I
w i
I
m
Sfi y-rif-gffltg-iJf-gtf-
if "At&łb (wz-tyi- i yfttti-Ąti- t fratiMfo-''?-- - ftr% "lyW Vr yrty?1 ł'rXY rsrTSł1?''M'T' ?- -' -- tv
STJŁ 12 ZWIĄZKOWIEC — środa 21 grudnia 15?? r NR 102103 TiipiTinimysOTi
W Windi Od Witebska do Bobrujska I Życzenia z Windsor
IM li MS
MERRY CHRISTMAS AND HAPPY NEW YEAR
To ALL OURS FRIENDS
KILBY MACDONALD Area Manager
MOE VANSICKLE Sales Representative
BILL STEVENSON Sales Representative
DICK MELOCHE Sales RepresentatWe
PAT ROSS Sales Representative
DORIS RE ID Secretary
555 Tecumseh Rd E Windsor Ont
Tel 253-743- 3
Przyjemnych i Wesołych Świąt Bożego Narodzenia
składa wszystkim swym Klientom
PES-S- AN PRODUCTS LTD
Właściciel CLAUDE LALCNDE
Naprawiamy: piece lodówki i pralki
PRACA GWARANTOWANA
Róine używane Tzeczy na sprzedaż
71 1 Riverside Dr E — Windsor Ont
Tel 253-234- 2 N9A 2T3
-
m
Wesołych świąt i Szczęśliwego Nowego Roku
życzy
ZESPÓŁ MUZYCZNY
Popularna orkiestra gra na wesela zabawy
i wszelkie okazje
UMIARKOWANA CENA
Zamówienia na terenie Ontario oraz zakup płyt
przyjmujemy listownie lub telefonicznie na adres:
Stefan Baumritter tel (519) 945-808- 2
1582 Pillette Ave Windsor N8Y 3C2
P%J& #si miiiMm
mśSSMfcffi Pil' Wiązankę Serdecznych Życzeń Świątecznych
i Noworocznych
zasyła całej Polonii
BIRD Pro Hardware
O FARBY SHERWIN WILLIAMS
O PRZYRZĄDY OGRODNICZE
O URZĄDZENIA KOMINKÓW
2014 Wyandotte W"Windsor N9B 1 J7
przy Partingon Tel 253-481- 2
III IMMI III
Dużo Szczęścia i Radości
w Radosnym Dniu Bożego Narodzenia
życzą
?
Właśc: HENRY SZANFIELD-ALDERMA- N
246 Ouellette Ave — Windsor Ont
Tel 258-109- 0 N9A 1A5
SERDECZNE ŻYCZENIA WESOŁYCH ŚWIĄT
I SZCZĘŚLIWEGO NOWEGO ROKU
SKŁADA
BORDER PRESS INC
DRUKARNIA
866 Walker Road --— Windsor Ont
T1 256-231- 9 N8Y 2N5 I
Serdeczne życzenia Wesołych Świąt
i Szczęśliwego Nowego Roku dla Klienteli
i całej Polonii składa
Canadian Auto Stores Ltd
WSZYSTKO DLA TWOJEGO SAMOCHODU
2514 Howard Avenue Windsor Ont
Tel 966-056- 0 N8X 3V9
SZCZĘŚLIWEGO l POMYŚLNEGO NOWEGO ROKU
swej Klienteli oraz całej Polonii życzy Wittke & Durnbeck
INSURANCE AGEŃCIES LTD
KOMPLETNA OBSŁUGA UBEZPIECZENIOWA
ROY WITTKE — dom 969-448- 2
LOUIS DURNBECK — dom 969-383- 2
2949 Dominion 6lvd Windsor Ont
Tel 969-715- 1
-A- ł-vS --"SWT --AIv
Serdeczne życzenia Wesołych Świąt
oiaz pomyślności w Nowym Roku
śle' swej Klienteli i całej Polonii
THE UKRA1MAN Handfcraft Shop
Właściciel: N OLEKSYSHYN
Ręczne wyroby z drzewa porcelany O Płyty
ukraińskie© Kartki na wszystkie okazje © Pisanki
10t1„1 WLangloTiseKAy256e-082- 4Windsor14 Ont
m
(Dokończenie ze str 11J
szjch żołnierzy poddali się bez
oporu Bjło ich około pięćdzie-sięciu
Wszjstko młode dziar-skie
dorodne chłopy dobrze
wyekwipowani porządnie umun-durowani
i nienagannie po woj-skowemu
się trzjmali Ich wy-gląd
zewnętrzny zachowame
przestrzeganie form dyscjpliny
niemało nas zdziwiły Odbiegało
to radykalnie od znanych nam
powszechnie bolszewickich „o-triado- w"
które robiły wrażenie
uzbrojonjch band niezjm nie
przypominając} eh wojska
Jeńcy zeznali że byli j słani
dla połączenia się z innm od-działem
i zagrodzenia nam dro-gi
Nie spodziewali się zastać
nas już w tej wsi
„Zdobycz" naszego oddziału
bjra znaczna 5 mocnch ob-szernych
sań 10 dóbr) eh koni
klkadzies:ąt karabinów 1 kara-bin
maszynowy no i około 50
jeńców
Zarządzono alarm i natych-miastowy
odmarsz Brjgada wy-ciągnęła
się w kolumnę i opu-ściła
wieś Jeńcy w tylnej części
kolumny pod eskortą
Na skraju wsi kpt Szalewicz
dał mi rozkaz aby ściągnąć po-sterunek
pilnujący telefcnu na
poczcie zniszczyć telefon i prze-ciąć
druty na linii przy drodze
Była to pierwsza „destruk-cyjna
robota" jaką z paru kole-gami
mieliśmy naszymi własny-mi
„inteligenckimi" rękami wy-konać
Nie poszło to sprawnie
raczej wręcz niezdarnie Trzeba
było znaleźć piłę parę siekier
odciąć u nasady i obalić parę
słupów i przeciąć niezwykle
grube i mocne druty od któ-rych
siekiery przy uderzeniach
wprost się odbijały Potrwało
to dość długo
Stoi mi dotąd w oczach nie
zwykle wyraźnie i dokładnie wi-dok
rozciągającego się przed
nami krajobrazu gdy po skoń-czonej
robocie siedliśmy na ko-nie:
jasna noc niebo bez chmur-ki
tarcza księżyca pranie u ze-nitu
nad horyzontem niebo cie-mne
wyiskrzone żadnego po-dmuchu
W dole mieniąca się
srebrem biel rozleglej nieska
Pojezierze Kaszubskie jest
najbardziej na wschód wysu-niętą
częścią Pojezierza Po-morskiego
Ciągnie sie od Tu-choli
Człuchowa i Miastka na
południu przecinając -- województwo
słupskie w prostej
linii miedzy Ustką i Rowami
wzdłuż brzegu morskiego aż
po Gdańsk Wschodnia część
Pojezierza Kaszubskiego ury-wa
sie stromymi zboczami w
stronę Żuław i w dolinę Wi-sły
Można tam świetnie wy-począć
zarówno latem jak i
zimą
"Gdy Pan Bóg stworzył
świat — głosi stara kaszubska
legenda — ludziom w każdej
z jego okolic przydzielił opie-kunów
na czas nim zasiedzą
się ułożą miedzy sobą roz-mnożą
dostatecznie Opieku-nami
tymi były wielkoludy —
stolemy Kaszubami zajmował
sie stołem o nazwie Gryf Po-stać
miał ludzką tyle że wiel-kiego
wzrostu i potężnej si-ły
Nie chciał jednak być po-dobny
do człowieka który był
mizerny Marzyło mu się
mieć siłę lwa tura czy wołii
i móc latać jak ptak Pan
Bóg rozgniewał się na te pre-tensje
Gryfa i powiedział:
"Skoro sobie życzysz będziesz
odtąd latał Staniesz się po-dobny
do ptaka i do lwa Ale
uszy będziesz miał ośle!"
Gryf jest często spotyka-nym
ornamentem w herbach
Pomorza i Kaszub Ale bez
oślich uszu Ma łeb pazury i
skrzydła orła a łapy i ogon
lwa Ogon gryfa kaszubskie-go
zwija się tylko jeden raz
miedzy łapy (u gryfa pomor-skiego
układa się w odwróco-ną
literę S) Gryf kaszubski
jest czarni' a jego tarcza
złota
Pomorska legenda głosi że
zitelnej równiny na niej o ja-kT- ś
kilometr odsuwający się po-woli
czarny długi wąż w wielu
skrętach z wysiłkiem torujący
sobie drogę poprzez zwały śnie-gu
Na widnokręgu w lewo i
przed nami ciemna smuga lasu
a na prawo w skos ledwie rysu-jąca
się sylwetka rozciągniętej
wioski z błyskającymi złocisty-mi
kopulkami cerkiewki
Ruszyliśmy cwałem by dogo-nić
kolumnę wyminąć ją w kop-ny
m głębokim śniegu i dołączyć
do czoła
Nasz oddział zwiadowczy roz-ciągnięty
szeregiem szedł cicho
Kolumna dość daleko za nami
poruszała się bezszelestnie Od-sapnęliśmy
po uciążliwym galo-pie
Csza i spokój — co za kon-trast
Stopniowo ulegaliśmy uro-kowi
tej jasnej jakby prezio-czyste- j
nocy Zatopieni w ciszy
w rozległości śnieżnej lówniny
w niepojętej nieskończoności i
całej krasie ogarniającego nas
sklepienia przestworza — traci-liśmy
świadomość rzeczywisto-ści
przyszła chwila zapomnie-n'- a
I właśnie gdy trwaliśmy w
tym zapamiętaniu w tej niezmą-conej
ciszy ozwał się jakby nam
do wtóru odległy niezwykle
wyraźny niemal krystaliczny
głos dzwonów wioskowej cer-kiewki
Wrażenie niezatarte
Zdawało się że bierzemy udział
w jakimś uroczystym misterium
Ale szybko wróciliśmy do rze-czywistości:
wyczuwało się w
tych dźwiękach niepokój i pod-niecenie
nabierały one złowie-szczego
wyrazu to był głos alar-mu
przeciw zbliżającej się na-szej
kolumnie
Ominclśmy wieś w dużej od-ległości
bez przygody i zaszy-liśmy
się w las
Tegoż ranka czekała nas jak
nam się zdawało ryzykowna
przeprawa: mieliśmy przecinać
linię kolejową Mińsk — Smo-leńsk
— Moskwa Spodziewaliś-my
się spotkać na w ałach kolei
zorganizowaną zaporę a może i
pociąg pancerny Szczęśliwie —
cbawy nasze okazały się płonne
Kpt Szalewicz wybrał dobre
miejsc las podchodził po obu
gryf żył naprawdę a jego
gniazdo znajdowało sie na po-tężnym
dębie w Kniei Buko-wej
w woj szczecińskim
Kaszubi w wodzą się w
prostsj linii od Pomorzan za-mieszkujących
w dawnych
wiekach obszary miedzy dol-ną
Odrą i Wisłą z jednej
strony a Notecią i wybrze-żem
Bałtyku z drugiej Do
naszych czasów dotrwała tyl-ko
grupa wschodniopomor-sk- a
która zachowała swój je-zy- k
i obyczaje Oblicza sie że
w Polsce żyje około 250000
Kaszubów
Mowa kaszubska wywodzi
sie z wielkiej wspólnoty ję-zykowej
lechickiej do której
należeli mieszkańcy Polski i
Połabia Nazwa Kaszubi —
spotykana była już w średnio-wieczu
Po raz pierwszy w
XIII wieku w kronikach Bo-gufa- ła
który podaje (w 1250
roku) że nazwa ta bierze się
od długich szerokich szat
układających się w fałdy Są
to znane na słowiańszczyźnie
"szuby" czyli kożuchy obszy-wan- e
suknem Bogufał napi-sa- ł
dosłownie: "gens slavoni-c- a
wuae Cassubitae dictur"
Kaszubi mówią do dziś
gwarą która oparła się ger-manizacji
Zgodnie z życze-niem
mieszkańców mocą
Traktatu Wersalskiego pra-wie
cała ziemia kaszubska we-szła
w skład państwa polskie-go
Wyzwolenie przyszło jed-nak
dopiero w 1945 roku
kiedy przyłączone zostały zie-mie:
bytowska lęborska i
słupska które w 1918 roku
oderwane były od Kaszubów
Srogi terror hitlerowski i
prześladowania nie załamały
Kaszubów znanjch ze swoje-go
patriotyzmu Do dnia wy-zwolenia
przetrwała grupa
stronach prawie do samego toru
Ubezpieczył boki przejkakiwa
liśmy tor szybko „paczkami"
Już za koleją w lesie jeńcy
dobrze nakarmieni na odchod-nym
gorącą zupą zostali zwo-lnieni
Ten dzień i następny mi
pęły bez przygód
Trzeciego dnia w godzinach
przedpołudniowych brygada cią-gnęła
szerokim gościńcem jed
nym z tych starych jakatienn
skich" traktów ocienionych
czterema rzędami starych brzóz
jakie stanowiły chaiakterystjcz
nc obramowanie naszego kreso-wego
krajobrazu Łączyły one
większe csedla w kierunkach
ze wschodu na zachód i z półno-cy
na południe szerokimi po-krytymi
starodrzew lem szlakami
i stanów lh dogodną sieć komu-nikacyjną
Gościniec biegł płytkim za
głębiem Nasz oddział zwiadow-czy
z kpt Szalewiczcm jak zwy-kle
na szpcy Wtem na prawo
wskos z nipwielkiego wzgórka
u skraju małego osiedla z odlc
gJości około 30 metiów _ozwal
sie karabin maszynowy i zaświ
stały kule Muzyki tej doświad
ożyłem wtedy po raz pierwszy
w życiu Przyznam się szczerze
że nie dodawała mi 'ugoru czy
animuszu bojowego Chyliłem
pod nią głowę i kurczyłem się
na siodle Ale jędrne krótkie
rozkazy kpt Szalewicza podzia-łały
magnetycznie: raptem po-czułem
się rzeczywiście żołnie
rzem
Szalewicz spieszył nasz od-dział
chwycił parę plutonów
czołowej kompanii rozwinął w
tyralierę i ruszył do ataku T-yraliera
szła polem na prawo do
traktu Ja z k:lku kolegami z
naszego oddziału znaleźliśmy się
na trakcie na skrajnej lewej
flance
Wykorzystując zagłębienia tra-ktu
i stosując całkiem nieświa-dome
reguły taktyki wysforowa
liśmy się biegiem wprzód dość
daleko usadowili za wygodną
skarpą i otworzyli szybki ogień
flankowy wprost na grzechoczą-c- y
karabin maszynowy widoc
ny w odległości niespełna 400
metrów jak na dłoni Uprzytam
Słowińców i wiele rodzin na
Ziemi Bytowskiej
Przyjeżdżający na Ziemię
Kaszubską turysta urzeczony
iest piekłem jezior lasów i
widocznej na każdym kroku
gospodarności Jezior tu jest
tysiące ciągną się kilometra-mi
wśród zalesionych pagór-ków
pozostałości dawnego
lodowca 30 jezior ma po-wierzchnie
przekraczającą ki-lometr
kwadratowy obszaru
Są to: Wdzydze Raduńskie
Kałcbie Borzechowskie Os-trzyc-kie
Czarne i w okoli-cach
Tczewa jeziora Udzierz
oraz Godziszewskie
Moreny polodowcowe gę-sto
porośnięte lasami robią
wrażenie gór Na ich zboczach
Pełno było płynących strumy-ków
i rzek Ważniejsze z nich
to Łeba Łupawa z Bukowiną
i Słupia płynąca na północ
do Bałtyku Dalej jest Wda
Wietcisa i Radunia które
prowadzą swoje wody do Wi-sły
Rzeki wcinają się tu głę-boko
w ląd tworząc malowni-cze
doliny i głębokie jary
Godny podziwiania jest prze-łom
rzeki Raduni koło Babie-go
Dołu lub nadzwyczaj pięk-ny
przełom Łeby pod Strze-bieline- m
Gleba jest jednak na Poje-zierzu
piaszczysta i gęsto usia-na
kamieniami Najwyższe
wzniesienie Szymbarskie prze-kracza
280 m nad poziom
morza a szczyt Wierzycy ma
331 m wysokości Najpięk-niejszym
fragmentem Poje-zierza
Kaszubskiego są Kar-tuzy
i przylegające do tego
miasta tereny biegnące na
południe przez Kościarzynę
do Kalisza Kaszubskiego i
wychodzące na jeziora —
Wdzydze Sarnowicze Wielkie
i Kruszyńskie
Najdłuższe jezioro Raduń MMSSffiWJtfyrmtmWw' wt - vr r£ °J
j-- - '--
i_v --w iis w0 ji rror i£i jUil&li}&iL4lJFJ&iŁllfiiBi!A
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA Z OKAZJI NADCHODZĄCYCH ŚWIĄT
składa
niam dziś sobie że mimo nie-wątpliwej
emocji jaka towarzy-szyła
nam w tym naszym „wo-jennym
debiucie' ja i moi kole-Jz- y
staraliśmy się celować do-kładnie
I dało to szybki skutek:
karabin maszynowy zamilkł a je-go
obsługa i towarzyszące sek-cje
piechoty poczęły wiać Ru-iz- y
liśmy biegiem dopadli pozy-cji
Ach' żeby tak obrócić pozo-stawiony
z zaożoną taśmą kara-'ii- n
i puścić parę serii za Umy-kający
mi czukarykami" Nie-riet- y
— żaden z nas nie umiał
jeszcze wtedy obchodzić się z
'a bronią Więc puściliśmy tylko
z naszych karabinków parę
salw które zaterkotały raczej
jpk zacjiający się karabin ma-szynowy
ale dodały szpurtu
iiciekającym
Wnet nadbiegł kpt Szalewicz
ze swą tyralierą Uściskał nas
natulując zdobyczy Pochwalił
nas „flankowy manewr" który
skrócił czas ataku przez co uni-knęliśmy
strat Znał psychikę
Doczątkującego żołnierza i umiał
na nią oddziałać
Ruszyliśmy dalej traktem z
bardziej jednak wysuniętą ku
przodowi szpicą
Marsz trwał jeszcze parę dni
Wkrótce po przejściu Berezyny
jjrzeliśmy wysłany na nasze
spotkanie piękny szwadron bo-daj
3 pułku ułanów Odetchnę-liśmy
z ulgą: byliśmy już na te-renie
władania I korpusu
Oddział Jiasz stanął w Roha-czewi- e
Ja z paru kolegami przy-dzieleni
zostaliśmy do organizu-jącej
się tam baterii Tam też
wkrótce zostałem mianowany
kapralem i otrzymałem moje
pierwsze odznaczenie bojowe:
„wstążkę amarantową I korpu-m- "
Jeżeli te drobne skromno
epizody tak mocno utrwaliły się
w pamięci że mogłem je teraz
po 60 latach w szczegółach opi-sać
to nie ze względu na ich
istotę czy wagę ale dzięki nie-współmiernej
z nimi intensyw-ności
przeżyć jakich doznałem
w tych moich pierwszych „przy-godach
wojennych"
Karol Wańkowicz
skie ciągnie sie 17 km prze-dzielone
jest groblą na dwa
— Górne i Dolne Ma ponad
85 km kw obszaru i 40 m
głębokości Z prawej strony
jeziora są dwa długie półwy-spy:
Pask i Hel Osłonięte
dwie zatoki sprzyjają żeglar-stwu
Zaszyta w lasach nad
jeziorem wieś nosi symboli-czna
nazwę — Przewóz
Jezioro Wdzydze — jest też
jednym z największych i naj-niekni- ej
szych na Kaszubach
Ma 'kształt krzyża Wielka
woda czyli główna cześć je-ziora
rozlewa się bardzo sz-eroko'
Pełno na jej powierz-chni
wysp Największa 3 km
długości to Wielki Ostrów
W lewo wyspa Sorka z dziw-nym
kształtem nagiego pia-szczystego
kopca Dalej nie-dostępny
gęsto zalesiony Glo-nek
i okrągły pełen sosno-wych
drzew — Mały Ostrów
prawdziwe królestwo grzy-bów
Ale na wycieczkę moż-na
sie też wybrać inną odno-gą
jeziora stromym i krętym
brzegiem Jelenia Albo kaja-kiem
przez Radolne forsując
trzcinową zaporę wpływamy
do rzeki Wdy i tajemniczego
jeziorka Słupinko Nad jezio-rem
od strony Kościerzyny
przez Rotembark i Wągllko-wic-e
prosto do uroczego mo-telu
we Wdzydzach Gościnni
gospodarze zapraszają tu tak-że
zimą na sylwestrową za-bawę
po kaszubsku
Na uwagę turystów zasłu-guje
także nadwiślański szlak
starych grodów Ciągnie sie
on od Wisły przy ujściu rzeki
Wierzycy przez stare miasto
Gniew w kierunku na Tczew
i Starogard Gdański Przez
ten pas ziemi przebiegała kie-dyś
stara droga handlowa
(Dokończenie na str 13)
en 'jrs tt
&S
Wj „W naszym pensjonacie styl życia jest luksusowy
g włącznie z opieką pielęgniarską"
gg O' Prywatne i wspólne pokoje
fc ° Rejestrowana pielęgniarka na miejscu g ® Świetne posiłki przygotowane przez naszego doświadczonego
g§ kucharza
fcc O świetlice wyposażone w kolorowe telewizory $ Po dalsze informacje prosimy dzwonić: § TELEFON 253-749- 1 — 1 95'jCRAWFORD WINDSOR ONTARIO
82
i8
igiiii SSKlSK®SK®SKS?S®lSSSSi!®S§?iSKg frawft
Najlepsze życzenia Świąteczne
i Noicorocznc śle sicej Klienteli
SSEX TRAVEL SEIWICE
CHRIS KROPEK
328 Pelissier Windsor Ont N9A 4K7
Tel (519) 258-655- 1
Detroit (313) 963-443- 8
Radosnych Świąt Bożego Narodzenia
pomyśiłioścż w Noioym Roku życzy
Fiesta Flowers and Gifts Shoppe
Właściciel: TERESA RAFFIN
KWIATY NA WSZYSTKIE OKAZJE
884 Erie St Hast Windsor N9A 3Y6
Tel: sklep 254-244- 6 dom 969-883- 2
Wiązankę Życzeń w Radosnym Dniu
Bożego Narodzenia i Szczęśliwego
Nowego Roku
zasyła
1 LALA'S Delicalessen
1675 Ottawa St — Windsor Ontario
Tel 253-820- 5
o ♦
fflte® 11 Ifl fM IN#i
Wesołych świąt i Szczęśliwego Nowego Roku
swej Klienteli oraz całej Polonii życzy
INSURANCE COMPANY
TED C PONIATOWSKI BA CIU Unit Manager
687 Goyeau at Tuscarora
Windsor Ontario N9A 1H3
Bus 258-408- 7 Res 948-997- 8
MERRY CHR1STMAS AND HAPPY NEW YEAR
TO ALL OUR CUSTOMERS AND FRIENDS TOYOTA
MALGER MOTORS LIMITED
Sales Manager WILLIAM G EDWARDS
866 Tecumseh Rd E Windsor Ont
Phone 253-725- 9 N8X 2S5
i + -
MERRY CHR1STMAS AND HAPPY NEW YEAR
TO ALL OUR CUSTOMERS AND FRIENDS
MaedeFs Beverages Lid
Manager: R BURMINGHAM
PEPSI COLA
PO Box 70 333 Gosfield Townline W
Essex Ont N8M 2Y1 Tel 776-736- 4
imM o MMI
MERRY CHRISTMAS AND HAPPY NEW YEAR
TO ALL OUR CUSTOMERS AND FRIENDS
The Lighting Studio Ltd
AGNEW AIR CONDITIOiMNG
1310 Windsor Avenue Windsor Ont
Ph 254-460- 0 254-257- 1 N8X 3L9
ME WM M♦ ♦ '- -
MERRY CHRISTMAS AND HAPPY NEW YEAR
TO ALL OUR CUSTOMERS AND FRIENDS
Grayson JEWELLERS
SINCE L930
131 Ouellette Ave — Windsor Ont
Phone 252-170- 1 N9A 4H5
m
sii
£j
m
Egi