000401a |
Previous | 2 of 8 | Next |
|
small (250x250 max)
medium (500x500 max)
Large
Extra Large
large ( > 500x500)
Full Resolution
|
This page
All
|
tiifej JSSaS&SLUAbBUS&SaiSiS ilSSSssismsimiSSssmssssssms
lii ItĘtPmvssms?frtmj€MM -w- -„- - + - : : „ —r"" r~ ? ♦!fA (The AIHancer) i JLuźne karłkr z podróży (1
} i%
ł r y
ł
$%
-- lu_n
7 "rnwrirr? 'r
fcd
ł &:
ji!?'
' tr u --ii
POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED
and Siturdijr by
Prtnted and Publiibed for erery WednesdT
M Wolnlk Chalraun of The Board S Baranowski Sicretary
OrflchU Or?n of TŁo Polub Alliuce rrtetidlr Soclety of CuiiiJi
EdJlor-fn-ChJe- f — 2 Heydenkorn —
Biulntis Manager — B rrikko —
SubJCrfpUoa: In Cnula $700 per yetr In other CountrUł $800
ŁoUiorized u aecond diii matl by the Post Office Department Ottaw
and for payipent of poeta ge In caab
1475 Queen StsWcłt Toronto 3 Ontario Tel: 531-249- 1 531-249- Z
PEEM-ERAT- A
Rocmi w Kinadzie (iou Zagranicą — Roczna $800
Półroczni ro Półroczni C4--50 Kwartalna JJ5t Pojedynczy numer 15
RZYG0T0WA1A DO ZMIANY
Nbcon jat wysoce powściągliwy na temat
Prezydent-elek- t
polityki Po wizycie u prez Johnsona w tydzień
po wyborach oświadczył :ż do końca swej kadencji prez
Johnson będzie sam pobierał decyzje a on nie zamierza się
wtrącać Naturalnie oznacza to że obaj panowie osiągnęli w
toku rozmowy zasadnicze porozumienie w najważniejszych
zagadnieniach dotyczących polityki międzynarodowej
Nixon wyznaczył jako swego przedstawiciela w sekreta-riacie
Stanu Roberta Murphy'ego zawodowego — emeryto-wanego
— dyplomatę który piastował szereg odpowiedział- -
nych stanowisk Byłoby zapewne przesadą twierdzić że poli
tyka zagraniczna nie ulegnie żadnej zmianie ale byłoby fał-- '
' szywie oczekiwać głębokich zmian
Polityka bowiem zagraniczna w odróżnieniu od wewne--
4&ztck) w bardzo nieznacznym
partyjnymi znamionami W znacznie większej mierze wpływ
wywierają kierownicze jednostki Ich indywidualność decydu-je
o metodach działania co oczywiście jest bardzo ważne
Prez Nixon otrzyma w spadku wojnę w Wietnamie po-dobnie
jak poprzedni prezydent republikanin gen Eisenho-wer
otrzymał wojnę w Korc' Wolno przypuszczać że podej-mie
on jak najbardziej energiczne kroki celem zlikwidowania
tego zatargu Oczywiście nie będzie mógł obarczać odpowie-dzialnością
poprzedniej administracji chociażby z tej prostej
przyczyny że wszyscy republikanie popierali — jeśli nawet
z pewnymi zastrzeżeniami --~ politykę wietnamską prez
Johnsona
Likwidacja zatargu zbrojnego nie będzie jednak zbyt
łatwym zadaniem nawet przy największej gotowości Amery-kanów
do ustępstw Komuniści wietnamscy uchylają się od
kompromisu i nie tracą nadziei na kapitulację Ameryka-nów
co należy oczywiście wykluczyć Jeśli więc nadal nie
zmienią swego stanowiska to perspektywy zakończenia woj-ny
są raczej słabe Nie znaczy to że rokowania zostaną zer-wane
ale jest wysoce prawdopodobne iż działania wojenne
nie tylko będą trwały lecz rozszerzą się z amerykańskiego punktu widzenia z punktu widzenia
nowej administracji państwowej taki rozwój będzie
niepożądany Ustanowienie pokoju jest konieczne dla prze-prowadzenia
szerokiego programu reform gospodarczo - spo-łecznych
Jak długo bowiem trwa wojna nie sposób rozwią-zać
wielu zagadnień wewnętrznych Można wprawdzie powie-dzieć
że hasło wyborcze Nixona b bezpieczeństwie wewnę-trznym
ładzie i porządku spełniło swoje zadanie a wobec te-go
można o nim zapomnieć alo takie podejście bardzo ry-chło
dałoby jak najbardziej ujemne skutki Nie sposób za
-
Gmin
wniesiony
temat
wielu
Manager S P
Prlntlng Manager - M Poczynlafc
jest
esób różne ważne problemy
1 Między innymi miało
spotkanie jego przedstawi- - cielami federacji Prasy Et-nicznej
Przemawiał w ciągu
krótkiego okresu kilku
na różnych imprezach
i uroczystościach w
Montrealu i w
innych miejscowościach
organizowanych przez
oraz występował ze- braniach zarówno innych
grup etnicznych i organi-zacji
MINISTERSTWA
Ministerstwo obrony naro-dowej
w Ido 15 listopada 90 kontrak-tów
z różnymi wytwórniami
i firmami krajowymi łą-czną
sumę $3038184
liczbę weszło kon-traktów
o charakterze ściśle wartości
oraz cywilnych
o wartości §1076081
pomnieć napięciu na tle rasowym codziennie
dochodzi do jakichś niepokojów pa tym tle
Jakt- - ludność murzyńskdi demokratów na
'Jawach w Izbie zasiadają
Murzyni tylko jeden — Murzyn z Bostonu jest re-publikaninem
nic może być obojętny dla nowej admini-stracji
Wręcz przeciwnie! Będzie ona musiała podejmować
różne kroki aby wykazać iż nie zamierza prowadzić polityki
Żaden bowiem rząd USA nie może dopu-ścić
do tego by cała ludność murzyńska znalazła się w opo-zycji
wobec niego Szczególnie teraz kiedy opozycja nic wy-rażacie
li tylko w w artykułach prasowych
w deklaracjach ale w gwałtownych burzliwych manifesta-cjach
strajkach i starciach ulicznych Republikanie zarzu-cali
prez Johnsonowi że był zbyt tolerancyjny wobec wy-kroczeń
Obecnie będą mieli okazję pokazać jak się zachowa-ją
gdy wybuchną zaburzenia w rodzaju kwietniowych w Wa-szyngtonie
względnie w innych miastach jak Detroit Clevc-lan- d
Gary
Nixon zapowiadał w czasie kampanii wyborczej iż
będzie do uregulowania stosunków z ZSRR Miało
to służyć dla uspokojenia tych wyborców obawiali
się będzie zmierzał zaostrzenia stosunków Moskwą
co w dalszej konsekwencji mogłoby doprowadzić wielkie-go
konfliktu- -' z ZSRR sa zadziwiająco dob
re zważywszy iż Stany Zjednoczone znajdują się w stanie
wojny z Płn Wietnamem państwem rządzonym przez komu-nistów
popieranym przez ZSRR Na ogół przypuszczano
wojna wietnamska pociągnie za sobą daleko idące zaostrzenie
— SiOaUiikaih aurerykańsko -- "sowieckich Nastąpiło
pewne oziębienie ale nie przeszkodziło to nawet w zawarciu
układu o nie rozpowszechnianiu broni nuklearnej
Jest mało prawdopodobne by przed uregulowaniem
problemu wietnamskiego nastąpiły jakieś poważniejsze
zmiany w stosunkach amerykańsko - sowieckich raczej na-leży
przypuszczać że obecny stan utrzymany Nie
nastąpią też żadne gwałtowne zmiany w stosunkach z Fran-cją
czy Wielką Brytanią lub NRF Natomiast należy zakła-dać
styl polityki zagranicznej administracji republikań-skiej
będzie odmienny Czy jednak nowa taktyka będzie bar-dziej
owocna wykaże rozwój wydarzeń na arenie
Aktywność posła Haidasza
W okresie minionej jesieni
poseł dr Stanley wy
kazał wyjątkową aktywność w
pracach jak
również i poza terenem Izby
W obradach parlamentu
rozpatrywany był
przezeń projekt ustawy (Bill
C-2- 2) odnoszący się do palą-cej
sprawy zanieczyszczania
powietrza przede wszystkim
w obrębie większych osiedli
miejskich Nie zależnie od te-go
opracował on i przedłożył
na ręce ministra transportu
IJellyera memoriał w sprawie
budownictwa mieszkaniowe-go
Izbie Gmin pos Hai-dasz
wygłosił dłuższe przemó-wienie
na międzynaro-dowego
napięcia w związku z
sowiecką agresją wobec Cze-chosłowacji
oraz brał następ-nie
żywy udział w debatach
Poza obrębem Izby Gmin
poseł Haidasz konferował z
delegacjami oraz oma-wiał
z vTi}mi£jak również z ca-łym
iźeregiem prywatnych
General Konopie
tylko siopniu oDarczona
miejsce
z
mie-sięcy
Toronto
Hamilton sze-regu
Polo-nię
na
jak
ogólnokrajowych
KONTRAKTY
OBRONY
podpisało okresie od
na
W tę 55
wojskowym o
$1962103 35
gdyż'niemal
że popiera że
demokratycznych Reprezentantów
senator
dyskryminacyjnej
przemówieniach
Prez
którzy
że do z
do
Obecne stosunki
że
jedynie
zostanie
że
międzyna-rodowej
Haidasz
parlamentarnych
W
parlamentarnych
Imwnięacleej jnpierzsypgoodtzoiwaanńek: tymmi-łych
i przykrych Szykowałem
się do wyjazdu w październi-ku
by vziać udział w uroczy-stościach
50-leci- a KUL-- u i nic
z tego nie wyszło Któregoś
dnia w pierwszym tygodniu
listopada znienacka zapytał
p Jan Plater z holenderskich
linii lotniczych KLM: wybrał-by
się Pan teraz do Polski?
— O co Panu właściwie
chodzi? Jak mam rozumieć to
pytanie? Czy podyktowane
jest czystą ciekawością czy
tez
— Otóż właśnie nie cieka-wość!
Coś słyszałem u nas w
dyrekcji i nie wykluczam iż
otrzyma Pan od nas — to jest
od KLM — jakąś propozycję
To nic pewnego ale na wszel-ki
wypadek chciałbym wie-dzieć
czy byłby Pan w stanie
wyjechać w połowie bieżące-go
miesiąca
Nie czekałem długo Za kil-ka
dni otrzymałem wielce u-przej- my list od p J J Dek-icer- a
dyrektora biura KLM
w Toronto zapraszający na
inauguracyjny lot nowego ty-pu
aparatu na trasie Amster-dam-Warszaw- a
Od tej chwili
sprawy potoczyły się błyska-wicznie
Rozpoczął się wyścig
z czasem bo przecież tyle
spraw trzeba było tutaj na
miejscu załatwić przed odlo-tem
iz oczywiście nie sposób
było cokolwiek przygotować
na trasie podróży Znowu
więc — niewiadomo po raz
który — improwizacja
Warszawa była wprawdzie
na ostatnim etapie ale mimo
to właśnie od niej rozpocznę
Dokładnie dwa lata wcześniej
byłem w Warszawie wówczas
w gronie kilkunastu dzienni-karzy
towarzyszących ówczes-nemu
ministrowi spraw za-granicznych
Martinowi w po-dróży
do Polski ZSRR i
Włoch Przyleciałem tym ra-zem
z Amsterdamu z kilku-godzinnym
opóźnieniem z po-wodu
warunków atmosferycz-nych
Miasto zobaczyłem do-piero
przy schodzeniu apara-tu
do ładowania Niebo bo-wiem
było pokryte gęstymi
chmurami
poczekalni podeszła do
mnie stewardessa KLM
Mozważtmm
i - i
W picćdzieśiccibletn?a łoc2nl-Iccn- t
cc odzyskania niepodległości na- -
pewno napisano wiele artyku-łów
przytoczono wiele orygi
nalnych zapisków notatek do-kumentów
które stworzą jakiś
obraz tego jak to Polska odzy-skała
wolność kto się do tego
przyczynił jakie kierunki nur-towały
polskie społeczeństwo w
tych znamiennych latach
Prz łączam się do opinii re-dakcji
"Związkowca":
"Odrodzenie nie było oczy- wiście dziełem ani jednego
człowieka ani też jednej par-tii
czy nawet jednego kie-runku
politycznego ale zbio-rowym
całego narodu Nie
zaprzecza się przemożnej roli
poszczególnych osób na prze-bieg
wypadków na ukształ-towanie
sie ich w pewnym
okresie czasu na pewnym
etapie i stąd pewna klasyfi-kacja
Nie zawsze jest ona
obiektywna"
Otóż to Kompletnej bezstron-ności
nie da się uzyskać ale
po pięćdziesięciu latach winno
się- - spojrzeć wstecz i starać
traktować zaistniałe fakty chło
dniej a referować je tak by
obejmowały one możliwie wszyst
kie najważniejsze postaci kie
runki myśli politycznej czy
orientacje Niestety ci co pisza
o tym mają pewne uprzedzenia
i formy które narosły bodajże
niż droga tradycji ostatnich
dziesiątek lat a też może i w
wyniku różn)ch wpływów Po-lakom
jest bardzo trudno za
chować oryginalny osąd gdy
tyczy to spraw kulturalnych
sztuki a wiele trudniej jeszcze
gdy tyczy to politki
Kiedyś czjtałcm w jakimś
polskim 'kulturalnym" piśmie
że literat pisarz winien skla
niać się ku socjalizmowi bjć
trochę na lewo że tak wypada
tak dobrze wygląda Wydaje
mi się że to przekazanie stwo
rzono dla Polaków dla obywa-teli
państw środkowej Europy
dla małych państw Na pewno
tak nie myślą ani BrUjczcy
ani Francuzi Amerykanie cz)
nawet Kanadyjczycy Biorąc to
założenie i zdając sobie sprawę
że prawie każdy Polak piszący
o historii ostatnich 100 lat roz
prawiający o politce polskiej
ma zacięcie literackie — czy
można spodziewać się bezstron-nego
podejścia 'v --pojrzeniu na
50-ci- o lecie odzskania niepo-dległości
na te 100 lat najnow-szej
historii polskiej i jeśli ona
z zasady "jest trochę na lewo"
Dochodzi do tego jeszcze jeden
czynnik
Przed 1939 rokiem v Polsce
30e ludności to bły mniej-szości
Te same mniejszości
istniały i w 1900 roku i w 1918
roku Jest faktem że duży pro- -
r-iiii-p
ZWIĄZKOWIEC" CRUDZŃ
Płlp "Związkowiec"
W
z lotniska warszawskiego in-formując
iż czeka na mnie
samochód Po chwili jednak
zjawiło się jeszcze troje in-nych
osób i ledwie załatwi-łem
formalności paszportowe
wyłoniły się jeszcze dwie oso-by
radośnie potrząsając bere-tami
Rozglądałem się więcza
jakąś bramą triumfalną cze-kałem
na delegację z kwiata-mi
ale nikogo więcej nie
było
Skąd się jednak aż tyle o- -
sob znalazło' '
Zachowałem się powsciągli-- '
wie i nie pytałem Najmilej ]
byłoby pomyśleć że człek
jest popularny lubiany W
ten sposób najłatwiej było by
zaspokoić własną próżność i
podrażnić wszystkich "życzli-wych"
ale nie chciałem się
na to zdobyć
™-am- ii
I „uc„ w " j""-- -
wa życzliwość serdeczność i
o-nfcPinn-nftó
7 tvm właśnie i
znowu spotkałem się w War
szawie
frontonów wielkich gma-chów
Z zdejmowano czer
w one flasi i Jakieś slogany
W witrynach licznych skle-- '
pów były jeszcze fotografie
Gomułki obok powitania V
Zjazdu PZPR jakieś deklara- -
cje Właściwie było tego już
bardzo mało zważywszy iż
len zjazd zakończył się zale-dwie
przed dwoma dniami
Imponujący pośpiech w dą-żeniu
do przywrócenia mia-stu
normalnego wyglądu
Z łamów prasy należało
przypuszczać że wszyscy
spragnieni są wyłącznie rela-cji
o zjeździe dalszych roz-praw
na ten temat itp Rze-czywistość
jednak przedsta-wia
się zupełnie inaczej Ale
to nie ma praktycznego zna-czenia
i nie wpływa oczywi-ście
na środki masowego
przekazu Nadal płynie z nich
zjazdowa i pozjazdowa propa-ganda
Szary człowiek stawia
sobie i innym szereg pytań
ale tylko rzadko daje odpo-wiedzi
— Minie minie! Trzeba u-zbr- oić
się w cierpliwość! Czy
będą jakieś zmiany i jakie
dowiemy sie nieco później Te
wielogodzinne mowy dobijały
nawet najbardziej cierpli
wych słuchaczy Dlaczego de
m tle 50-lec- ia
- - i mniejszości nie' ułatwią
tworzenia niepodległości narodu
i fomowania niezależnego pań-stwa
To był w tych czasach
czynnik wybitnie odśrodkowy
znajdujący się pod obcymi
wpływami rozbijający kierunki
polityczne zmierzające do bu-dowy
państwa polskiego Mniej-szości
narodowe bardzo często
były wrogo nastawione wobec
Polski zmierzały do utworzenia
własnego państwa Ocena ich
postępowania z perspektywy lat
nie jest łatwa Powiedziałbym
że i obecnie tym trudniej jest
nam spojrzeć na przeszłość na
szych ostatnich stu lat W swych
poglądach staramy się być tak
tolerancyjnymi że stajemy się
stronniczymi i nie liczymy się
z faktami
Uważam chociaż nie jestem
historykiem że należy myśleć
poważnie o rewizji historii tych
ostatnich stu lat Przede wszyst-kim
historii w formie jak się
ją podaje popularnie Dzieje
Polski współczesnej nie poda-wano
nam obiektywnie i jeśli
chodzi o okres przed 1920 ro-kiem
zamykała się z grubsza w
jednym słowie "Lcgionj" Ta
historia którą teraz piszą w
Kraju i wciąż zmieniają zaczy-na
się i kończy na sloganach
"socjalistycznj eh" (czjtaj ko-munistę
cznj eh) — wszystko in-ne
to burżuazja i faszyzm Na-wet
w Kanadzie redaktorzy (zre
sztą skąd inąd dobrej) "Książki
o Polsce" uprościli sobie w du-żym
stopniu rzeczy i poszli tjl-k- o
śladem legionowym (bo byli
tak wychowani)
50-ci- o letnią rocznicę odzys-kania
niepodległości nie można
zamjkać do jednej spornej
zresztą daty listopadowej Pol
ska nie "wjbuchła" nagle bez
powodu Na odbudowę państwa
polskiego złożyły się lata dzie
siątki lat ubiegłych złożjła si?
praca całego narodu — pod-kreślam
— narodu a nie tylko
praca tej warstwy czy tej klasy
społeczeństwa Nie tylko klasa
robotnicza nie tylko chłopi nie
tjlko "inteligencja pracująca"
(zawsze zastanawiam się co to
znaczy) — cały naród A klasę
robotniczą nie można utożsa-miać
ze socjalizmem a chłopów
ze stronnictwem ludowym By-ły
też inne stronnictwa do któ-rych
i chłopi i robotnicy nale-żeli
Zaczątki pracy politycznej na
rzecz odbudowy Państwa Pol-skiego
w 1918 roku datuje się
od powstania Ligi Polskiej w
latach 1880—1890 T T Jeż-Mił-kows- ki
autor broszury "Rzecz
o obronie czynnej i Skarbie
Narodowym" był jednynPr głó--
v-t- i: '
vim
TSSSSSSMEmmmmmm0Mmmmm ss&aEEsassssasrcKs
WARSZAWA LISTOPADZIE
"wfw t A "at
(December) soboto 7 —:
Gaulle może w kilku do kil-kunastu
minutach poinformo-wać
bpołeczeństwo o niezwy-kle
ważnych krokach a u nas
po 6-godzi- nnej mowie — na-dal
mc niewiadomo?
Nie stawiałem tego pyta-nia
i nie czułem potrzeby od-powiadania
ale sryszałem je-szcze
wiele innych Warsza-wa
— jak zazwyczaj — wy-żywa
się w drastycznych
osin eh "powiedzonkach W
tych dowcipach jest i kryty
r jakkolwiek jeden z nich
„w} 7P nn zieździe nie be- -
c]zie można juz pójść do den
tvsty gdyż wszyscy będą mie
ii usta zamurowane — to
gdziekolwiek się znajdowa-łem
karmiono mnie dowcipa-mi
— Niewątpliwie u nas peł- -
no paradoksów Oficjalne na- -
„„-„_„!-
"c _ 'nirPm naro- - "- -" ' V ~ du 'na czele gromią pesymi
stów i solennie zapewniają
ze karmić nas będą zdrowym
optymizmem rozjaśnią nam
zue ale niech Pan spojrzy
na repertuar teatrów a na
wet kin! Albo niech Pan wstą
pi do kilku księgarń i zapyta
które książki najlepiej idą
Nie trudno będzie Panu
stwierdzić ze istnieje ogrom- -
na rozbieżność między zycze
niem wodzów a praktyką zy
cia Niechaj Pan jednak tego
nie klasyfikuje jako dowodu
opozycji Tu zupełnie inna
dziedzina! Radosna twórczość
nie trafia do społeczeństwa
nie chwyta nawet najbardziej
oportumstyczne grupy To
bardzo złożona sprawa nic
podejmuję sie iirfttjic nale-żytych
i zadawalających wy-jaśnień
Ograniczam się do
stwierdzenia pewnych fak-tów
Istotnie pesymistycznej
w języku polskim
me brak Są książki polskich
i obcych autorów ale za to
z łamów wszystkich pism pły-nie
potok słów radości i
szczęścia Kto to czyta?
Ale chyba istotniejsze jest
co robią- - Naturalnie pracują
ale to znów nie jest chyba
żadną rewelacją Gdybym
mógł zanalizować wydajność
pracy w poszczególnym za- -
kładach to byłoby to cieką
r
wnych założycieli Lig) Polskiej
która w latach 1890 przekształ-ciła
się w Ligę Narodową i dzia-łalność
swoją rozszerzyła na ca
łą Polskę — wszystkie jej za
bory: Przewodzili tej pracy po
litycznej R Dmowski J Po-pławski
i Z Balicki Liga Pol-ska
i Liga Narodowa stały się
źródłem z którego powstały
niemal wszystkie główne stron-nictwa
polityczne z którego się
też narodziły główne orientacje
polityczne
Jeśli w historii polskiej po-mija
się to ważne zdarzenie to
stwarza się pustkę trzydziestu
lat na przełomie 19 wieku —
pustkę wywołującą zdziwienie
skąd się narodziła później Na-rodowa
Demokracja Polska Par-tia
Socjalistyczna czy Stronnic-two
Ludowe — dlaczego byli
zwolennicy Legionów i przeciw-nicy
Legionów Przecież wy-starczy
popatrzyć na spis człon-ków
Ligi Polskiej i Ligi Naro-dowej
i stwierdzić że należeli
tam i Bolesław Limanowski (za-łożyciel
PPS) i W Witos czo-łowa
postać w historii ostatnich
lat i Stanisław Grabski i Wła-dysław
Grabski i Stanisław
Stroński i pisarze tacy jak
Reymont Kasprowicz Rostwo-rowski
i z tuzin sławnych pro-fesorów
uniwersyteckich i wielu
innych Praca Ligi Polskiej a
specjalnie Ligi Narodowej i or-ganizacji
pochodnych jak Zet
Towarzystwo Oświaty Narodo-wej
czy różnych organizacji ro-botniczych
miała kolosalne zna-czenie
w przygotowaniu społe-czeństwa
do walki o odzyskanie
wolności w uświadomieniu wsi
i klasy 'robotniczej
Na tle tej pracy ogólno naro-dowej"
wyłoniły się orientacje
polityczne i postacie które ode
grały naczelną rolę jak Dmow-- 1
ski Piłsudski Witos Paderew-ski
Daszyński i inni Nie ma
celu i nie ma miejsca by
dyskutować tutaj szczegółowo
orientacje i idee którym te
osoby przewodziły Na losy od-budowy
państwa polskiego w
większym niż inni stopniu mieli
jednak wpfyw Dmowski i Pił-sudski
jako kierownicy dwu głó-wnych
orientacji politycznych
W "Związkowcu" znalazły się
różne -- naświetlenia tych osób
drogą pośrednią lub bezpośred-nią
—~có więcej przytoczono w
skrócieartykuły z "Polityki" z
Kraju- - iL Wańkowicz wybrnął
z trudnego problemu jak dobry'
pisarz —' ubrał swe uwagi w
piękną formę literacką Całego
jego artykułu nie czytałem Na-tomiast
znam w całości artykuł
S Kozniewskiego — że stron-niczy
temu nie można się dzi
= " -- y$%fir$
1968
we ale iuż chociażby z braku
czasu nie tknąłem tego zagad-nienia
jak zresztą wielu wie-lu
innych Rejestrowałem je-dynie
w pamięci pewne luźne
obserwacje
I tak np stwierdzam że
sklepy są dobrze zaopatrzone
w masarniach widać zwoje
kiełbas i jakieś inne wędliny
wystawy magazynów odzieżo-wych
pełne są różnych arty-kułów
Nigdzie nie widać o-gonk- ów
a w sklepach raczej
pustawo Moi rozmówcy u-smiec- hają
się Mężczyźni pro-szą
panie o udzielenie mi od-powiedzi
— Niewątpliwie sklepy
żywnościowe są lepiej zaopa-trzone
Należałoby powie-dzieć
że mają więcej towa-rów
ale asortyment jest bar-dzo
ograniczony Najprzy-krzejsz- e
dla prowadzących
dom jest to że zaopatrzenie
dy ence się szynni czy polę-dwicy
to właśnie jej nie ma
innym razem zabrakło masła
lub czegoś innego Od pod-wyżki
cen zaopatrzenie polep
szyło się ale niestety w dal
szym ciągu kuleje regular-ność
dostaw Spadek ekspor-tu
artykułów żywnościowych
odegrał oczywiście dużą rolę
Znacznie gorzej natomiast na więźniach o-przedst- awia się z Oświęcimiu i ieso
odzyslwnhi niepodległośc- i-artykułami
przemysłowymi
pierwszej potrzeby Dobra
produkcja idzie na eksport
podła jest na rynku Aby za-okrąglić
--Ofcrez paradoksów
nazefeu życia tizeba piuic
dzieć że np z trudem można
otrzymać dobry materiał tek-stylny
ale natomiast z tego
dobrego materiału otrzyma
Pan łatwo fatalnie uszyty gar-nitur
lub płaszcz Otuwie jest
nadal toporne ale zważywszy
iż jest bardzo tanie nie należy
narzekać I wogóle nie trzeba
narzekać! Niech Pan nie słu-cha
tych męskich westchnień
gdyż służą jako usprawiedli-wienie
do wychylenia kilku
głębszych pod śledzika!
Panowie wykrzywiają usta
co ma oznaczać kwaśny u-śmi- ech
i po chwili jakiś tu-balny
głos pyta: Co w tej
sprawie jest w tezach V Zja-zdu?
B H
wić ale swą nie odbie
ga od paszitwilu Redaktor
"Związkowca" streścił go w
"sposób łagodny" W Polsce
prawdopodobnie piszą ludzie też
inaczej tylko że nie można dru
kować tego co oni napiszą chy-ba
że to przedostanie się poza
granice Kraju I tak St Kozicki
(już nie żyjący autor o
Lidze Polskiej i Lidze Narodo-wej)
charakteryzuje inaczej Pił-sudskiego
i Dmowskiego w
związku z ich spotkaniem się
w Japonii:
"Do porozumienia nie do
szło rozeszli się Dmowski i
Piłsudski trwając przy swo-ich
tak diametralnie róż-nych
poglądach Spotkanie ich
w r 1904 na obcym gruncie
w odległym od Kraju To-kio
nabiera dramatycznego
wprost wyrazu jest w dzie-jach
Polski w pierwszym
czterdziestoleciu wieku XX
wydarzeniem pełnym treści
i wagi Zarysowały się wów-czas
sprzeczności które cią-żyły
nad wypadkami w cza-sie
wojny lat 1914 —1918 w
okresie regulacji następstw
wojny i w czasie istnienia
odbudowanego państwa pol-skiego
w latach 1919—1939
Byli oni obydwaj — obok
różnic czysto indywidualnych
w myśli uczuciach i charak-terach
— produktem przesz-łości
dziejowej narodu i śro-dowisk
z których pochodzili
Cechą Dmowskiego był prze- de wszystkim rozum i na wie-dzy
o czynnikach zagadnienia
polskiego oparty jasny po-gląd
na położenie narodu i
na jego politykę U Piłsud-skiego
na pierwszym miejscu
należy postawić zdolność do
czynu: przesłanką jego my-ślenia
politycznego było to
że najważniejszą rzeczą jest
czyn a myśl może przyjść
później Mógłby ktoś powie-dzieć
używając terminów fi-lozoficznych
że Dmowski był
przede wszystkim racjonali-stą
a Piłsudski — wolunta-ryst- ą
Mieli niewątpliwie oby-dwaj
wykształcony w wyso-kim
słopniu zmysł polityczny
lecz Dmowski był typowym
produktem kultury' Polski
zachodniej opartej o kulturę
rzymską i katolicką klasykiem
w swym sposobie myślenia
prekursorem dążeń politycz-nych
młodych warstw ludo-wych
które na przełomie
wieków XDC i XX wchodziły
w życie narodowe
Piłsudski zaś był produk-tem
Polski wschodniej która
weszła w życie polskie do-piero
po unii z Litwą był
dziedzicem tych tendencji po-litycznych
i cech które Li-twini
stając się oby-watelami
Rzeczypospolitej
Gedyminowicze rywalizowali
z Rurykowiczami o panowa-nie
nad Rusią działali na te-renie
na którym uczono sie
polityki od Tatarów Był
wreszcie Piłsudski pogrobow-ce- m romantyzmu i ostatnim
przedstawicielem (mimo roli
jaką odegrał w socjalizmie)
polityki warstwyszlacheckiej
w Polsce"
Dokończenie na str 5
tJtrW l£ V
__
1-- - — ni"- - r I'- - 1TV~T ~j" "V --„ia-wt
j- -r
B- - EJtesci z rois
B aftiCffSfSi na RSf
APARATURA
KOSMICZNA
Prawdopodobnie -- już w
przyszłym roku na jednym z
pojazdów kosmicznych ZSRR
poleci w przestrzeń pierwsza
polska aparatura do badania
zjawisk wokół naszej planet-y-
Zrealizowana więc będzie
ubiegłoroczna inicjatywa ko-mitetu
ZSRR "Literkosoms
który zaproponował krajom
komunistycznym współpracę
w dziedzinie badań kosmicz-nych:
Bułgarii CSRS Mongo-lii
NRD Polski Rumunii i
Węgier
Aktualnie w 3 polskich pla
cówkach naukowych trwa bu- -
dow-- a specjalnych aparatów i
przygotowania do praktycz
nych doświadczeń kosmicz-ny
eh
ECHA LUDOBÓJSTWA
W Polsce przebywali pro-kuratorzy
H Klein i J Hess
z Frankfurtu nMenem w
związku z prowadzonymi śle
dztwami dotyczącymi zbrodni
podobozów Szczególne zain- -
teresowanie prokuratorów
niezależnie od spraw związa-nych
bezpośrednio z prowa-dzonymi
przez nich śledztwa-mi
wzbudziła polska doku-mentacja
dotycząca zbrodni
hitlerowskich na dzieciach o- -
raz eksperymentów lekar
skich
WYDOBYCIE WAPIENIA
Załoga kujawskich-- ' zakla
dów przemysłu wapiennicze
go w Bielawach wydobyła 1UU
milionowa tonę urobku w o
kresie eksploatacji "białego
zagłębia"
W wyniku zrealizowanej
kosztem ok 05 mld zł moder
nizacji i rozbudowy kamie'
niolomów kujawskie zagłę
bie zwiększyło roczne wydo
bycie do 35 min ton
hitlerowskich
sprawa
treścią
książki
wnieśli
Obecnie przystąpiono do ?ce sPet elektroniczny
nowych inwestycji dzięki
którym w nadchodzącej 5-lat-
-cc
wydobycie roczne ma
wzrosnąć do 6 min ton
REKORDOWY
PRZEŁADUNEK
Po raz pierwszy w historii
portu Świnoujście przełado-wano
tu w ciągu roku milion
ton W roku ubiegłym który
uznany był za najlepszy w do-tychczasowej
pracy portu
przeładowano tylko około pół
miliona ton
[
ZA MAŁO MAJĄ SWOICH
Jak rodnika z oświadczeń
producentów i włeścicieli za-kładów
kosmetycznych przed
10 laty kobiety używały na
własny użytek 28% mydła
kremów i wód kolońskich
przeznaczonych dla mężczyzn
Obecnie zużycie ich wzrasta
coraz bardziej
Wypływa z tego prosty
icniosek że przeznaczone ar-tykuły
tego rodzaju dla nich
znudziły się im 10 wysokim
stopniu i wolą te dla męż-czyzn
DZIWNY STWÓR
Rybacy zamieszkali w Ri-ve- r
John w Nova Scotia za-skoczeni
byli niezwykłym po-łowem
W wyciągniętej na
brzeg sieci znaleźli oni jakiś
stwór który trudno było o-kreś- lić
czy jest on rybą zwie-rzęciem
czy gadem
Ten niezwykły łup miał
kształt okrągły o średnicy o-ko- ło
4 stopy skóra jego była
ostra jak szklany papier po- siadał dwoje oczu umieszczo-nych
daleko jedno od drugie-go
dwie wielkie płetioy na
grzbiecie i brzuchu oraz
mniejsze po bokach Kolor je-go
był szaro-brązow- y
Dziwna ta kreatura badana
jest obecnie przez ichtiolo-gów
NIEWSKAZANY POŚPIECH
Władze drogowe USA żą-dają
ograniczenia szybkości
karetek pogotowia ratunko-weg-p
Statystyki wykazują bo-wiem
że kierowcy wozów
zdążających z pomocą spowo-dowali
ostatnio tyle śmiertel-nych
wypadków droąowych
iż przekroczyło to liczbę ludzi
uratowanych dzięki ich po-śpiechowi
SZKODLIWE KICHANIE
"iYie kichać'' — fakt tzapis
umieszczono na dworcu kole-jowym
w Sydney w Australii
Zrobiono to po nieszczęśli-wym
wirpadku jaki się tam
wydarzył
płftgganf pra-- j fawOaarf
wni1
!
v_ ll
Na tegoroczny s
żyło się przede waSj
ruchomienis iv nnJ 'i
bazy eksportu ęgiav£
tej oazy vszh v s- - lionowa jubileuszom }£'
BUDOWA GAZOCIĄGI
_
"=inłv m OSUjułH """"""jui — przew
rurociągu gazów eso pod rytem Wisły zameinW
logi budujące magistrali p cuw a i arnow — siarki w Grzybowie
wielotonowy dłimi
wy waż rurociągu uWg stał na dnie rzeki w spfc
nym wgębieniu prztol
nym uprzednio przez kopcił
pływające Cały rurociąg t
rym doprowadzony Ąf
gaz ze złóż tarnowsko M
czowskich do GrzyboHlS
czyć będzie ponad 70 km
gości 1£
TRAGICZNE ZDERZEmI
Wskutek mgły i golol
w miejscowości ZembrzT
iereszczynskie kilkanafi
mu uu mumia zde"
się autobus ciężarowy' żul
zakładu Kemontowo Ei
getycznego z Lublina z s
busem "San" przenoh
pracowników Lubelski
Przedsiębiorstwa Bud
myślowego do pracy Xj
mochody te wpadła na?
nie ciężarówka "Star" Lu
skiego Przeds Remontowi
Przem Ciężkiego w Lublifl
Wskutpk zderzenia d
pracownicy przedsiębiors
budownictwa przemysłom
Jozef Paluch i Zdzisław H
sek ponieśli śmierć 8 ojl
ciężko rannych znajduje
w szpitalach 15 — lżej i
nychych opatrzono amb
toryjnie
BUDOWTA KOMPUTE- R-W
Zakładach Elektron!
nych "Elwro" we Wrocłai
zbudowano pierwszy r ]
żacy do przetwarzania
nych tzw "Odrę-1300- "
Maszyna do przelarza
danych "Odra-1300- " przez
czona jest przede wszystt
do prowadzenia skompu
wanych obliczeń zwiazai
z gospodarka materiałowa
peracjami finansowymi 1 1
nowaniem i sterowaniem
bieżąco produkcją optjir
zacja planów produkyjir
itp W 1969 r "Elwro" y
ści 4 prototypowe zestawy
rii "Odra-1300- "
Jeden z pasażerów sto I
11 elrinill rieTOllU M-'- '
ninnitnwms 1 llderził $
w nadjeżdżający utonie I
:iąg Pasazeia mju w -
ziężknn oamezimw u
tala
PLASTYKOWE TAKSÓWlfl
W Londynie pojaw
nstntmn nuWC takSOWU l
nprin wukoiiana z Wri
sztucznych imwm
i„o„- - criimwm Lo'm
„™io --iiniipno maienat
rirnlin maCZlM f)OdW£
wnętuc wozów bez if- -
cięzaiu
M-- „ to tnksOICKI 5?
niezmabne i mało esIUfi
z wyglądu ale za to
się do nich wygoli
zginania się "w TO
nią
'm„ic "ta uni NO Irnuich Wr0
IV WŁ"łu "- - — l
skich wprowadza flf o
mandaty karne a
„
kierowcom
jazdę ggl
-- _ t~Anttm I710- -' nrnn i iut-- " "'
ukarany kteroim
~i„ai„ii snnsuo re r"
się wyprzedzić
CENNE ODKRYCIE
CTCt Archeologowi
JmiI?Ii 11) &0i t
™L"Z!7l-nnUC- h tU P
wyauj— 1"~-- - fVrr0 f-- l Aauada Chica t
buu mu nu f-- - dltt Aires kosa o)-rA- n
Mńre icfc
przed 80000000 ™
Cenne to rnoIcaiMg
becnie badane : j j
konstruują szkielety
firorów
LUDNU5C uj ttfgisą Jck wynika z
nosc oiu""~
ipkrajuipo-l- l
rmOSiła 1
201750000 J°ollĄ
wzrost od i'7'Qi 000 inaczej ra"""
" WAZIE NIEWAH
Object Description
| Rating | |
| Title | Zwilazkowiec Alliancer, December 07, 1968 |
| Language | pl |
| Subject | Poland -- Newspapers; Newspapers -- Poland; Polish Canadians Newspapers |
| Date | 1968-12-07 |
| Type | application/pdf |
| Format | text |
| Identifier | ZwilaD2000666 |
Description
| Title | 000401a |
| OCR text | tiifej JSSaS&SLUAbBUS&SaiSiS ilSSSssismsimiSSssmssssssms lii ItĘtPmvssms?frtmj€MM -w- -„- - + - : : „ —r"" r~ ? ♦!fA (The AIHancer) i JLuźne karłkr z podróży (1 } i% ł r y ł $% -- lu_n 7 "rnwrirr? 'r fcd ł &: ji!?' ' tr u --ii POLISH ALLIANCE PRESS LIMITED and Siturdijr by Prtnted and Publiibed for erery WednesdT M Wolnlk Chalraun of The Board S Baranowski Sicretary OrflchU Or?n of TŁo Polub Alliuce rrtetidlr Soclety of CuiiiJi EdJlor-fn-ChJe- f — 2 Heydenkorn — Biulntis Manager — B rrikko — SubJCrfpUoa: In Cnula $700 per yetr In other CountrUł $800 ŁoUiorized u aecond diii matl by the Post Office Department Ottaw and for payipent of poeta ge In caab 1475 Queen StsWcłt Toronto 3 Ontario Tel: 531-249- 1 531-249- Z PEEM-ERAT- A Rocmi w Kinadzie (iou Zagranicą — Roczna $800 Półroczni ro Półroczni C4--50 Kwartalna JJ5t Pojedynczy numer 15 RZYG0T0WA1A DO ZMIANY Nbcon jat wysoce powściągliwy na temat Prezydent-elek- t polityki Po wizycie u prez Johnsona w tydzień po wyborach oświadczył :ż do końca swej kadencji prez Johnson będzie sam pobierał decyzje a on nie zamierza się wtrącać Naturalnie oznacza to że obaj panowie osiągnęli w toku rozmowy zasadnicze porozumienie w najważniejszych zagadnieniach dotyczących polityki międzynarodowej Nixon wyznaczył jako swego przedstawiciela w sekreta-riacie Stanu Roberta Murphy'ego zawodowego — emeryto-wanego — dyplomatę który piastował szereg odpowiedział- - nych stanowisk Byłoby zapewne przesadą twierdzić że poli tyka zagraniczna nie ulegnie żadnej zmianie ale byłoby fał-- ' ' szywie oczekiwać głębokich zmian Polityka bowiem zagraniczna w odróżnieniu od wewne-- 4&ztck) w bardzo nieznacznym partyjnymi znamionami W znacznie większej mierze wpływ wywierają kierownicze jednostki Ich indywidualność decydu-je o metodach działania co oczywiście jest bardzo ważne Prez Nixon otrzyma w spadku wojnę w Wietnamie po-dobnie jak poprzedni prezydent republikanin gen Eisenho-wer otrzymał wojnę w Korc' Wolno przypuszczać że podej-mie on jak najbardziej energiczne kroki celem zlikwidowania tego zatargu Oczywiście nie będzie mógł obarczać odpowie-dzialnością poprzedniej administracji chociażby z tej prostej przyczyny że wszyscy republikanie popierali — jeśli nawet z pewnymi zastrzeżeniami --~ politykę wietnamską prez Johnsona Likwidacja zatargu zbrojnego nie będzie jednak zbyt łatwym zadaniem nawet przy największej gotowości Amery-kanów do ustępstw Komuniści wietnamscy uchylają się od kompromisu i nie tracą nadziei na kapitulację Ameryka-nów co należy oczywiście wykluczyć Jeśli więc nadal nie zmienią swego stanowiska to perspektywy zakończenia woj-ny są raczej słabe Nie znaczy to że rokowania zostaną zer-wane ale jest wysoce prawdopodobne iż działania wojenne nie tylko będą trwały lecz rozszerzą się z amerykańskiego punktu widzenia z punktu widzenia nowej administracji państwowej taki rozwój będzie niepożądany Ustanowienie pokoju jest konieczne dla prze-prowadzenia szerokiego programu reform gospodarczo - spo-łecznych Jak długo bowiem trwa wojna nie sposób rozwią-zać wielu zagadnień wewnętrznych Można wprawdzie powie-dzieć że hasło wyborcze Nixona b bezpieczeństwie wewnę-trznym ładzie i porządku spełniło swoje zadanie a wobec te-go można o nim zapomnieć alo takie podejście bardzo ry-chło dałoby jak najbardziej ujemne skutki Nie sposób za - Gmin wniesiony temat wielu Manager S P Prlntlng Manager - M Poczynlafc jest esób różne ważne problemy 1 Między innymi miało spotkanie jego przedstawi- - cielami federacji Prasy Et-nicznej Przemawiał w ciągu krótkiego okresu kilku na różnych imprezach i uroczystościach w Montrealu i w innych miejscowościach organizowanych przez oraz występował ze- braniach zarówno innych grup etnicznych i organi-zacji MINISTERSTWA Ministerstwo obrony naro-dowej w Ido 15 listopada 90 kontrak-tów z różnymi wytwórniami i firmami krajowymi łą-czną sumę $3038184 liczbę weszło kon-traktów o charakterze ściśle wartości oraz cywilnych o wartości §1076081 pomnieć napięciu na tle rasowym codziennie dochodzi do jakichś niepokojów pa tym tle Jakt- - ludność murzyńskdi demokratów na 'Jawach w Izbie zasiadają Murzyni tylko jeden — Murzyn z Bostonu jest re-publikaninem nic może być obojętny dla nowej admini-stracji Wręcz przeciwnie! Będzie ona musiała podejmować różne kroki aby wykazać iż nie zamierza prowadzić polityki Żaden bowiem rząd USA nie może dopu-ścić do tego by cała ludność murzyńska znalazła się w opo-zycji wobec niego Szczególnie teraz kiedy opozycja nic wy-rażacie li tylko w w artykułach prasowych w deklaracjach ale w gwałtownych burzliwych manifesta-cjach strajkach i starciach ulicznych Republikanie zarzu-cali prez Johnsonowi że był zbyt tolerancyjny wobec wy-kroczeń Obecnie będą mieli okazję pokazać jak się zachowa-ją gdy wybuchną zaburzenia w rodzaju kwietniowych w Wa-szyngtonie względnie w innych miastach jak Detroit Clevc-lan- d Gary Nixon zapowiadał w czasie kampanii wyborczej iż będzie do uregulowania stosunków z ZSRR Miało to służyć dla uspokojenia tych wyborców obawiali się będzie zmierzał zaostrzenia stosunków Moskwą co w dalszej konsekwencji mogłoby doprowadzić wielkie-go konfliktu- -' z ZSRR sa zadziwiająco dob re zważywszy iż Stany Zjednoczone znajdują się w stanie wojny z Płn Wietnamem państwem rządzonym przez komu-nistów popieranym przez ZSRR Na ogół przypuszczano wojna wietnamska pociągnie za sobą daleko idące zaostrzenie — SiOaUiikaih aurerykańsko -- "sowieckich Nastąpiło pewne oziębienie ale nie przeszkodziło to nawet w zawarciu układu o nie rozpowszechnianiu broni nuklearnej Jest mało prawdopodobne by przed uregulowaniem problemu wietnamskiego nastąpiły jakieś poważniejsze zmiany w stosunkach amerykańsko - sowieckich raczej na-leży przypuszczać że obecny stan utrzymany Nie nastąpią też żadne gwałtowne zmiany w stosunkach z Fran-cją czy Wielką Brytanią lub NRF Natomiast należy zakła-dać styl polityki zagranicznej administracji republikań-skiej będzie odmienny Czy jednak nowa taktyka będzie bar-dziej owocna wykaże rozwój wydarzeń na arenie Aktywność posła Haidasza W okresie minionej jesieni poseł dr Stanley wy kazał wyjątkową aktywność w pracach jak również i poza terenem Izby W obradach parlamentu rozpatrywany był przezeń projekt ustawy (Bill C-2- 2) odnoszący się do palą-cej sprawy zanieczyszczania powietrza przede wszystkim w obrębie większych osiedli miejskich Nie zależnie od te-go opracował on i przedłożył na ręce ministra transportu IJellyera memoriał w sprawie budownictwa mieszkaniowe-go Izbie Gmin pos Hai-dasz wygłosił dłuższe przemó-wienie na międzynaro-dowego napięcia w związku z sowiecką agresją wobec Cze-chosłowacji oraz brał następ-nie żywy udział w debatach Poza obrębem Izby Gmin poseł Haidasz konferował z delegacjami oraz oma-wiał z vTi}mi£jak również z ca-łym iźeregiem prywatnych General Konopie tylko siopniu oDarczona miejsce z mie-sięcy Toronto Hamilton sze-regu Polo-nię na jak ogólnokrajowych KONTRAKTY OBRONY podpisało okresie od na W tę 55 wojskowym o $1962103 35 gdyż'niemal że popiera że demokratycznych Reprezentantów senator dyskryminacyjnej przemówieniach Prez którzy że do z do Obecne stosunki że jedynie zostanie że międzyna-rodowej Haidasz parlamentarnych W parlamentarnych Imwnięacleej jnpierzsypgoodtzoiwaanńek: tymmi-łych i przykrych Szykowałem się do wyjazdu w październi-ku by vziać udział w uroczy-stościach 50-leci- a KUL-- u i nic z tego nie wyszło Któregoś dnia w pierwszym tygodniu listopada znienacka zapytał p Jan Plater z holenderskich linii lotniczych KLM: wybrał-by się Pan teraz do Polski? — O co Panu właściwie chodzi? Jak mam rozumieć to pytanie? Czy podyktowane jest czystą ciekawością czy tez — Otóż właśnie nie cieka-wość! Coś słyszałem u nas w dyrekcji i nie wykluczam iż otrzyma Pan od nas — to jest od KLM — jakąś propozycję To nic pewnego ale na wszel-ki wypadek chciałbym wie-dzieć czy byłby Pan w stanie wyjechać w połowie bieżące-go miesiąca Nie czekałem długo Za kil-ka dni otrzymałem wielce u-przej- my list od p J J Dek-icer- a dyrektora biura KLM w Toronto zapraszający na inauguracyjny lot nowego ty-pu aparatu na trasie Amster-dam-Warszaw- a Od tej chwili sprawy potoczyły się błyska-wicznie Rozpoczął się wyścig z czasem bo przecież tyle spraw trzeba było tutaj na miejscu załatwić przed odlo-tem iz oczywiście nie sposób było cokolwiek przygotować na trasie podróży Znowu więc — niewiadomo po raz który — improwizacja Warszawa była wprawdzie na ostatnim etapie ale mimo to właśnie od niej rozpocznę Dokładnie dwa lata wcześniej byłem w Warszawie wówczas w gronie kilkunastu dzienni-karzy towarzyszących ówczes-nemu ministrowi spraw za-granicznych Martinowi w po-dróży do Polski ZSRR i Włoch Przyleciałem tym ra-zem z Amsterdamu z kilku-godzinnym opóźnieniem z po-wodu warunków atmosferycz-nych Miasto zobaczyłem do-piero przy schodzeniu apara-tu do ładowania Niebo bo-wiem było pokryte gęstymi chmurami poczekalni podeszła do mnie stewardessa KLM Mozważtmm i - i W picćdzieśiccibletn?a łoc2nl-Iccn- t cc odzyskania niepodległości na- - pewno napisano wiele artyku-łów przytoczono wiele orygi nalnych zapisków notatek do-kumentów które stworzą jakiś obraz tego jak to Polska odzy-skała wolność kto się do tego przyczynił jakie kierunki nur-towały polskie społeczeństwo w tych znamiennych latach Prz łączam się do opinii re-dakcji "Związkowca": "Odrodzenie nie było oczy- wiście dziełem ani jednego człowieka ani też jednej par-tii czy nawet jednego kie-runku politycznego ale zbio-rowym całego narodu Nie zaprzecza się przemożnej roli poszczególnych osób na prze-bieg wypadków na ukształ-towanie sie ich w pewnym okresie czasu na pewnym etapie i stąd pewna klasyfi-kacja Nie zawsze jest ona obiektywna" Otóż to Kompletnej bezstron-ności nie da się uzyskać ale po pięćdziesięciu latach winno się- - spojrzeć wstecz i starać traktować zaistniałe fakty chło dniej a referować je tak by obejmowały one możliwie wszyst kie najważniejsze postaci kie runki myśli politycznej czy orientacje Niestety ci co pisza o tym mają pewne uprzedzenia i formy które narosły bodajże niż droga tradycji ostatnich dziesiątek lat a też może i w wyniku różn)ch wpływów Po-lakom jest bardzo trudno za chować oryginalny osąd gdy tyczy to spraw kulturalnych sztuki a wiele trudniej jeszcze gdy tyczy to politki Kiedyś czjtałcm w jakimś polskim 'kulturalnym" piśmie że literat pisarz winien skla niać się ku socjalizmowi bjć trochę na lewo że tak wypada tak dobrze wygląda Wydaje mi się że to przekazanie stwo rzono dla Polaków dla obywa-teli państw środkowej Europy dla małych państw Na pewno tak nie myślą ani BrUjczcy ani Francuzi Amerykanie cz) nawet Kanadyjczycy Biorąc to założenie i zdając sobie sprawę że prawie każdy Polak piszący o historii ostatnich 100 lat roz prawiający o politce polskiej ma zacięcie literackie — czy można spodziewać się bezstron-nego podejścia 'v --pojrzeniu na 50-ci- o lecie odzskania niepo-dległości na te 100 lat najnow-szej historii polskiej i jeśli ona z zasady "jest trochę na lewo" Dochodzi do tego jeszcze jeden czynnik Przed 1939 rokiem v Polsce 30e ludności to bły mniej-szości Te same mniejszości istniały i w 1900 roku i w 1918 roku Jest faktem że duży pro- - r-iiii-p ZWIĄZKOWIEC" CRUDZŃ Płlp "Związkowiec" W z lotniska warszawskiego in-formując iż czeka na mnie samochód Po chwili jednak zjawiło się jeszcze troje in-nych osób i ledwie załatwi-łem formalności paszportowe wyłoniły się jeszcze dwie oso-by radośnie potrząsając bere-tami Rozglądałem się więcza jakąś bramą triumfalną cze-kałem na delegację z kwiata-mi ale nikogo więcej nie było Skąd się jednak aż tyle o- - sob znalazło' ' Zachowałem się powsciągli-- ' wie i nie pytałem Najmilej ] byłoby pomyśleć że człek jest popularny lubiany W ten sposób najłatwiej było by zaspokoić własną próżność i podrażnić wszystkich "życzli-wych" ale nie chciałem się na to zdobyć ™-am- ii I „uc„ w " j""-- - wa życzliwość serdeczność i o-nfcPinn-nftó 7 tvm właśnie i znowu spotkałem się w War szawie frontonów wielkich gma-chów Z zdejmowano czer w one flasi i Jakieś slogany W witrynach licznych skle-- ' pów były jeszcze fotografie Gomułki obok powitania V Zjazdu PZPR jakieś deklara- - cje Właściwie było tego już bardzo mało zważywszy iż len zjazd zakończył się zale-dwie przed dwoma dniami Imponujący pośpiech w dą-żeniu do przywrócenia mia-stu normalnego wyglądu Z łamów prasy należało przypuszczać że wszyscy spragnieni są wyłącznie rela-cji o zjeździe dalszych roz-praw na ten temat itp Rze-czywistość jednak przedsta-wia się zupełnie inaczej Ale to nie ma praktycznego zna-czenia i nie wpływa oczywi-ście na środki masowego przekazu Nadal płynie z nich zjazdowa i pozjazdowa propa-ganda Szary człowiek stawia sobie i innym szereg pytań ale tylko rzadko daje odpo-wiedzi — Minie minie! Trzeba u-zbr- oić się w cierpliwość! Czy będą jakieś zmiany i jakie dowiemy sie nieco później Te wielogodzinne mowy dobijały nawet najbardziej cierpli wych słuchaczy Dlaczego de m tle 50-lec- ia - - i mniejszości nie' ułatwią tworzenia niepodległości narodu i fomowania niezależnego pań-stwa To był w tych czasach czynnik wybitnie odśrodkowy znajdujący się pod obcymi wpływami rozbijający kierunki polityczne zmierzające do bu-dowy państwa polskiego Mniej-szości narodowe bardzo często były wrogo nastawione wobec Polski zmierzały do utworzenia własnego państwa Ocena ich postępowania z perspektywy lat nie jest łatwa Powiedziałbym że i obecnie tym trudniej jest nam spojrzeć na przeszłość na szych ostatnich stu lat W swych poglądach staramy się być tak tolerancyjnymi że stajemy się stronniczymi i nie liczymy się z faktami Uważam chociaż nie jestem historykiem że należy myśleć poważnie o rewizji historii tych ostatnich stu lat Przede wszyst-kim historii w formie jak się ją podaje popularnie Dzieje Polski współczesnej nie poda-wano nam obiektywnie i jeśli chodzi o okres przed 1920 ro-kiem zamykała się z grubsza w jednym słowie "Lcgionj" Ta historia którą teraz piszą w Kraju i wciąż zmieniają zaczy-na się i kończy na sloganach "socjalistycznj eh" (czjtaj ko-munistę cznj eh) — wszystko in-ne to burżuazja i faszyzm Na-wet w Kanadzie redaktorzy (zre sztą skąd inąd dobrej) "Książki o Polsce" uprościli sobie w du-żym stopniu rzeczy i poszli tjl-k- o śladem legionowym (bo byli tak wychowani) 50-ci- o letnią rocznicę odzys-kania niepodległości nie można zamjkać do jednej spornej zresztą daty listopadowej Pol ska nie "wjbuchła" nagle bez powodu Na odbudowę państwa polskiego złożyły się lata dzie siątki lat ubiegłych złożjła si? praca całego narodu — pod-kreślam — narodu a nie tylko praca tej warstwy czy tej klasy społeczeństwa Nie tylko klasa robotnicza nie tylko chłopi nie tjlko "inteligencja pracująca" (zawsze zastanawiam się co to znaczy) — cały naród A klasę robotniczą nie można utożsa-miać ze socjalizmem a chłopów ze stronnictwem ludowym By-ły też inne stronnictwa do któ-rych i chłopi i robotnicy nale-żeli Zaczątki pracy politycznej na rzecz odbudowy Państwa Pol-skiego w 1918 roku datuje się od powstania Ligi Polskiej w latach 1880—1890 T T Jeż-Mił-kows- ki autor broszury "Rzecz o obronie czynnej i Skarbie Narodowym" był jednynPr głó-- v-t- i: ' vim TSSSSSSMEmmmmmm0Mmmmm ss&aEEsassssasrcKs WARSZAWA LISTOPADZIE "wfw t A "at (December) soboto 7 —: Gaulle może w kilku do kil-kunastu minutach poinformo-wać bpołeczeństwo o niezwy-kle ważnych krokach a u nas po 6-godzi- nnej mowie — na-dal mc niewiadomo? Nie stawiałem tego pyta-nia i nie czułem potrzeby od-powiadania ale sryszałem je-szcze wiele innych Warsza-wa — jak zazwyczaj — wy-żywa się w drastycznych osin eh "powiedzonkach W tych dowcipach jest i kryty r jakkolwiek jeden z nich „w} 7P nn zieździe nie be- - c]zie można juz pójść do den tvsty gdyż wszyscy będą mie ii usta zamurowane — to gdziekolwiek się znajdowa-łem karmiono mnie dowcipa-mi — Niewątpliwie u nas peł- - no paradoksów Oficjalne na- - „„-„_„!- "c _ 'nirPm naro- - "- -" ' V ~ du 'na czele gromią pesymi stów i solennie zapewniają ze karmić nas będą zdrowym optymizmem rozjaśnią nam zue ale niech Pan spojrzy na repertuar teatrów a na wet kin! Albo niech Pan wstą pi do kilku księgarń i zapyta które książki najlepiej idą Nie trudno będzie Panu stwierdzić ze istnieje ogrom- - na rozbieżność między zycze niem wodzów a praktyką zy cia Niechaj Pan jednak tego nie klasyfikuje jako dowodu opozycji Tu zupełnie inna dziedzina! Radosna twórczość nie trafia do społeczeństwa nie chwyta nawet najbardziej oportumstyczne grupy To bardzo złożona sprawa nic podejmuję sie iirfttjic nale-żytych i zadawalających wy-jaśnień Ograniczam się do stwierdzenia pewnych fak-tów Istotnie pesymistycznej w języku polskim me brak Są książki polskich i obcych autorów ale za to z łamów wszystkich pism pły-nie potok słów radości i szczęścia Kto to czyta? Ale chyba istotniejsze jest co robią- - Naturalnie pracują ale to znów nie jest chyba żadną rewelacją Gdybym mógł zanalizować wydajność pracy w poszczególnym za- - kładach to byłoby to cieką r wnych założycieli Lig) Polskiej która w latach 1890 przekształ-ciła się w Ligę Narodową i dzia-łalność swoją rozszerzyła na ca łą Polskę — wszystkie jej za bory: Przewodzili tej pracy po litycznej R Dmowski J Po-pławski i Z Balicki Liga Pol-ska i Liga Narodowa stały się źródłem z którego powstały niemal wszystkie główne stron-nictwa polityczne z którego się też narodziły główne orientacje polityczne Jeśli w historii polskiej po-mija się to ważne zdarzenie to stwarza się pustkę trzydziestu lat na przełomie 19 wieku — pustkę wywołującą zdziwienie skąd się narodziła później Na-rodowa Demokracja Polska Par-tia Socjalistyczna czy Stronnic-two Ludowe — dlaczego byli zwolennicy Legionów i przeciw-nicy Legionów Przecież wy-starczy popatrzyć na spis człon-ków Ligi Polskiej i Ligi Naro-dowej i stwierdzić że należeli tam i Bolesław Limanowski (za-łożyciel PPS) i W Witos czo-łowa postać w historii ostatnich lat i Stanisław Grabski i Wła-dysław Grabski i Stanisław Stroński i pisarze tacy jak Reymont Kasprowicz Rostwo-rowski i z tuzin sławnych pro-fesorów uniwersyteckich i wielu innych Praca Ligi Polskiej a specjalnie Ligi Narodowej i or-ganizacji pochodnych jak Zet Towarzystwo Oświaty Narodo-wej czy różnych organizacji ro-botniczych miała kolosalne zna-czenie w przygotowaniu społe-czeństwa do walki o odzyskanie wolności w uświadomieniu wsi i klasy 'robotniczej Na tle tej pracy ogólno naro-dowej" wyłoniły się orientacje polityczne i postacie które ode grały naczelną rolę jak Dmow-- 1 ski Piłsudski Witos Paderew-ski Daszyński i inni Nie ma celu i nie ma miejsca by dyskutować tutaj szczegółowo orientacje i idee którym te osoby przewodziły Na losy od-budowy państwa polskiego w większym niż inni stopniu mieli jednak wpfyw Dmowski i Pił-sudski jako kierownicy dwu głó-wnych orientacji politycznych W "Związkowcu" znalazły się różne -- naświetlenia tych osób drogą pośrednią lub bezpośred-nią —~có więcej przytoczono w skrócieartykuły z "Polityki" z Kraju- - iL Wańkowicz wybrnął z trudnego problemu jak dobry' pisarz —' ubrał swe uwagi w piękną formę literacką Całego jego artykułu nie czytałem Na-tomiast znam w całości artykuł S Kozniewskiego — że stron-niczy temu nie można się dzi = " -- y$%fir$ 1968 we ale iuż chociażby z braku czasu nie tknąłem tego zagad-nienia jak zresztą wielu wie-lu innych Rejestrowałem je-dynie w pamięci pewne luźne obserwacje I tak np stwierdzam że sklepy są dobrze zaopatrzone w masarniach widać zwoje kiełbas i jakieś inne wędliny wystawy magazynów odzieżo-wych pełne są różnych arty-kułów Nigdzie nie widać o-gonk- ów a w sklepach raczej pustawo Moi rozmówcy u-smiec- hają się Mężczyźni pro-szą panie o udzielenie mi od-powiedzi — Niewątpliwie sklepy żywnościowe są lepiej zaopa-trzone Należałoby powie-dzieć że mają więcej towa-rów ale asortyment jest bar-dzo ograniczony Najprzy-krzejsz- e dla prowadzących dom jest to że zaopatrzenie dy ence się szynni czy polę-dwicy to właśnie jej nie ma innym razem zabrakło masła lub czegoś innego Od pod-wyżki cen zaopatrzenie polep szyło się ale niestety w dal szym ciągu kuleje regular-ność dostaw Spadek ekspor-tu artykułów żywnościowych odegrał oczywiście dużą rolę Znacznie gorzej natomiast na więźniach o-przedst- awia się z Oświęcimiu i ieso odzyslwnhi niepodległośc- i-artykułami przemysłowymi pierwszej potrzeby Dobra produkcja idzie na eksport podła jest na rynku Aby za-okrąglić --Ofcrez paradoksów nazefeu życia tizeba piuic dzieć że np z trudem można otrzymać dobry materiał tek-stylny ale natomiast z tego dobrego materiału otrzyma Pan łatwo fatalnie uszyty gar-nitur lub płaszcz Otuwie jest nadal toporne ale zważywszy iż jest bardzo tanie nie należy narzekać I wogóle nie trzeba narzekać! Niech Pan nie słu-cha tych męskich westchnień gdyż służą jako usprawiedli-wienie do wychylenia kilku głębszych pod śledzika! Panowie wykrzywiają usta co ma oznaczać kwaśny u-śmi- ech i po chwili jakiś tu-balny głos pyta: Co w tej sprawie jest w tezach V Zja-zdu? B H wić ale swą nie odbie ga od paszitwilu Redaktor "Związkowca" streścił go w "sposób łagodny" W Polsce prawdopodobnie piszą ludzie też inaczej tylko że nie można dru kować tego co oni napiszą chy-ba że to przedostanie się poza granice Kraju I tak St Kozicki (już nie żyjący autor o Lidze Polskiej i Lidze Narodo-wej) charakteryzuje inaczej Pił-sudskiego i Dmowskiego w związku z ich spotkaniem się w Japonii: "Do porozumienia nie do szło rozeszli się Dmowski i Piłsudski trwając przy swo-ich tak diametralnie róż-nych poglądach Spotkanie ich w r 1904 na obcym gruncie w odległym od Kraju To-kio nabiera dramatycznego wprost wyrazu jest w dzie-jach Polski w pierwszym czterdziestoleciu wieku XX wydarzeniem pełnym treści i wagi Zarysowały się wów-czas sprzeczności które cią-żyły nad wypadkami w cza-sie wojny lat 1914 —1918 w okresie regulacji następstw wojny i w czasie istnienia odbudowanego państwa pol-skiego w latach 1919—1939 Byli oni obydwaj — obok różnic czysto indywidualnych w myśli uczuciach i charak-terach — produktem przesz-łości dziejowej narodu i śro-dowisk z których pochodzili Cechą Dmowskiego był prze- de wszystkim rozum i na wie-dzy o czynnikach zagadnienia polskiego oparty jasny po-gląd na położenie narodu i na jego politykę U Piłsud-skiego na pierwszym miejscu należy postawić zdolność do czynu: przesłanką jego my-ślenia politycznego było to że najważniejszą rzeczą jest czyn a myśl może przyjść później Mógłby ktoś powie-dzieć używając terminów fi-lozoficznych że Dmowski był przede wszystkim racjonali-stą a Piłsudski — wolunta-ryst- ą Mieli niewątpliwie oby-dwaj wykształcony w wyso-kim słopniu zmysł polityczny lecz Dmowski był typowym produktem kultury' Polski zachodniej opartej o kulturę rzymską i katolicką klasykiem w swym sposobie myślenia prekursorem dążeń politycz-nych młodych warstw ludo-wych które na przełomie wieków XDC i XX wchodziły w życie narodowe Piłsudski zaś był produk-tem Polski wschodniej która weszła w życie polskie do-piero po unii z Litwą był dziedzicem tych tendencji po-litycznych i cech które Li-twini stając się oby-watelami Rzeczypospolitej Gedyminowicze rywalizowali z Rurykowiczami o panowa-nie nad Rusią działali na te-renie na którym uczono sie polityki od Tatarów Był wreszcie Piłsudski pogrobow-ce- m romantyzmu i ostatnim przedstawicielem (mimo roli jaką odegrał w socjalizmie) polityki warstwyszlacheckiej w Polsce" Dokończenie na str 5 tJtrW l£ V __ 1-- - — ni"- - r I'- - 1TV~T ~j" "V --„ia-wt j- -r B- - EJtesci z rois B aftiCffSfSi na RSf APARATURA KOSMICZNA Prawdopodobnie -- już w przyszłym roku na jednym z pojazdów kosmicznych ZSRR poleci w przestrzeń pierwsza polska aparatura do badania zjawisk wokół naszej planet-y- Zrealizowana więc będzie ubiegłoroczna inicjatywa ko-mitetu ZSRR "Literkosoms który zaproponował krajom komunistycznym współpracę w dziedzinie badań kosmicz-nych: Bułgarii CSRS Mongo-lii NRD Polski Rumunii i Węgier Aktualnie w 3 polskich pla cówkach naukowych trwa bu- - dow-- a specjalnych aparatów i przygotowania do praktycz nych doświadczeń kosmicz-ny eh ECHA LUDOBÓJSTWA W Polsce przebywali pro-kuratorzy H Klein i J Hess z Frankfurtu nMenem w związku z prowadzonymi śle dztwami dotyczącymi zbrodni podobozów Szczególne zain- - teresowanie prokuratorów niezależnie od spraw związa-nych bezpośrednio z prowa-dzonymi przez nich śledztwa-mi wzbudziła polska doku-mentacja dotycząca zbrodni hitlerowskich na dzieciach o- - raz eksperymentów lekar skich WYDOBYCIE WAPIENIA Załoga kujawskich-- ' zakla dów przemysłu wapiennicze go w Bielawach wydobyła 1UU milionowa tonę urobku w o kresie eksploatacji "białego zagłębia" W wyniku zrealizowanej kosztem ok 05 mld zł moder nizacji i rozbudowy kamie' niolomów kujawskie zagłę bie zwiększyło roczne wydo bycie do 35 min ton hitlerowskich sprawa treścią książki wnieśli Obecnie przystąpiono do ?ce sPet elektroniczny nowych inwestycji dzięki którym w nadchodzącej 5-lat- -cc wydobycie roczne ma wzrosnąć do 6 min ton REKORDOWY PRZEŁADUNEK Po raz pierwszy w historii portu Świnoujście przełado-wano tu w ciągu roku milion ton W roku ubiegłym który uznany był za najlepszy w do-tychczasowej pracy portu przeładowano tylko około pół miliona ton [ ZA MAŁO MAJĄ SWOICH Jak rodnika z oświadczeń producentów i włeścicieli za-kładów kosmetycznych przed 10 laty kobiety używały na własny użytek 28% mydła kremów i wód kolońskich przeznaczonych dla mężczyzn Obecnie zużycie ich wzrasta coraz bardziej Wypływa z tego prosty icniosek że przeznaczone ar-tykuły tego rodzaju dla nich znudziły się im 10 wysokim stopniu i wolą te dla męż-czyzn DZIWNY STWÓR Rybacy zamieszkali w Ri-ve- r John w Nova Scotia za-skoczeni byli niezwykłym po-łowem W wyciągniętej na brzeg sieci znaleźli oni jakiś stwór który trudno było o-kreś- lić czy jest on rybą zwie-rzęciem czy gadem Ten niezwykły łup miał kształt okrągły o średnicy o-ko- ło 4 stopy skóra jego była ostra jak szklany papier po- siadał dwoje oczu umieszczo-nych daleko jedno od drugie-go dwie wielkie płetioy na grzbiecie i brzuchu oraz mniejsze po bokach Kolor je-go był szaro-brązow- y Dziwna ta kreatura badana jest obecnie przez ichtiolo-gów NIEWSKAZANY POŚPIECH Władze drogowe USA żą-dają ograniczenia szybkości karetek pogotowia ratunko-weg-p Statystyki wykazują bo-wiem że kierowcy wozów zdążających z pomocą spowo-dowali ostatnio tyle śmiertel-nych wypadków droąowych iż przekroczyło to liczbę ludzi uratowanych dzięki ich po-śpiechowi SZKODLIWE KICHANIE "iYie kichać'' — fakt tzapis umieszczono na dworcu kole-jowym w Sydney w Australii Zrobiono to po nieszczęśli-wym wirpadku jaki się tam wydarzył płftgganf pra-- j fawOaarf wni1 ! v_ ll Na tegoroczny s żyło się przede waSj ruchomienis iv nnJ 'i bazy eksportu ęgiav£ tej oazy vszh v s- - lionowa jubileuszom }£' BUDOWA GAZOCIĄGI _ "=inłv m OSUjułH """"""jui — przew rurociągu gazów eso pod rytem Wisły zameinW logi budujące magistrali p cuw a i arnow — siarki w Grzybowie wielotonowy dłimi wy waż rurociągu uWg stał na dnie rzeki w spfc nym wgębieniu prztol nym uprzednio przez kopcił pływające Cały rurociąg t rym doprowadzony Ąf gaz ze złóż tarnowsko M czowskich do GrzyboHlS czyć będzie ponad 70 km gości 1£ TRAGICZNE ZDERZEmI Wskutek mgły i golol w miejscowości ZembrzT iereszczynskie kilkanafi mu uu mumia zde" się autobus ciężarowy' żul zakładu Kemontowo Ei getycznego z Lublina z s busem "San" przenoh pracowników Lubelski Przedsiębiorstwa Bud myślowego do pracy Xj mochody te wpadła na? nie ciężarówka "Star" Lu skiego Przeds Remontowi Przem Ciężkiego w Lublifl Wskutpk zderzenia d pracownicy przedsiębiors budownictwa przemysłom Jozef Paluch i Zdzisław H sek ponieśli śmierć 8 ojl ciężko rannych znajduje w szpitalach 15 — lżej i nychych opatrzono amb toryjnie BUDOWTA KOMPUTE- R-W Zakładach Elektron! nych "Elwro" we Wrocłai zbudowano pierwszy r ] żacy do przetwarzania nych tzw "Odrę-1300- " Maszyna do przelarza danych "Odra-1300- " przez czona jest przede wszystt do prowadzenia skompu wanych obliczeń zwiazai z gospodarka materiałowa peracjami finansowymi 1 1 nowaniem i sterowaniem bieżąco produkcją optjir zacja planów produkyjir itp W 1969 r "Elwro" y ści 4 prototypowe zestawy rii "Odra-1300- " Jeden z pasażerów sto I 11 elrinill rieTOllU M-'- ' ninnitnwms 1 llderził $ w nadjeżdżający utonie I :iąg Pasazeia mju w - ziężknn oamezimw u tala PLASTYKOWE TAKSÓWlfl W Londynie pojaw nstntmn nuWC takSOWU l nprin wukoiiana z Wri sztucznych imwm i„o„- - criimwm Lo'm „™io --iiniipno maienat rirnlin maCZlM f)OdW£ wnętuc wozów bez if- - cięzaiu M-- „ to tnksOICKI 5? niezmabne i mało esIUfi z wyglądu ale za to się do nich wygoli zginania się "w TO nią 'm„ic "ta uni NO Irnuich Wr0 IV WŁ"łu "- - — l skich wprowadza flf o mandaty karne a „ kierowcom jazdę ggl -- _ t~Anttm I710- -' nrnn i iut-- " "' ukarany kteroim ~i„ai„ii snnsuo re r" się wyprzedzić CENNE ODKRYCIE CTCt Archeologowi JmiI?Ii 11) &0i t ™L"Z!7l-nnUC- h tU P wyauj— 1"~-- - fVrr0 f-- l Aauada Chica t buu mu nu f-- - dltt Aires kosa o)-rA- n Mńre icfc przed 80000000 ™ Cenne to rnoIcaiMg becnie badane : j j konstruują szkielety firorów LUDNU5C uj ttfgisą Jck wynika z nosc oiu""~ ipkrajuipo-l- l rmOSiła 1 201750000 J°ollĄ wzrost od i'7'Qi 000 inaczej ra""" " WAZIE NIEWAH |
Tags
Comments
Post a Comment for 000401a
