Zwilazkowiec Alliancer, April 04, 1977

              Hf" T"r"
Kv-mmfm'Ttrmi-
&'fV #¥ ' M'i' twj 7i
i!l'liSll!!!Li!!laffl!:!kliffil'HI Str 20 ZWIĄZKOWIEC — poniedziałek 4 kwietnia 1977 r Nr 28 HiLLSżft MiEŁia iiHtlwt' 33titiiiiCint' ckii'H mim źfflmiini rsi'it'iiimg"itini'iii iĄ
Życzenia z Hamilton ieRretarawanie Wańkowiczowi Życzenia z Hamilton 14
'
WESOŁEGO ALLELUJA
tyczy Duchowieństwu i Wyznawcom Polskiego
Narodowego Katolickiego Kościoła w Kanadzie
swoim Parafianom P T Członkom ZPwK oraz
całej Polonii hamiltońskiej
Parafia Św Trójcy Polskiego
Narodowego Katolickiego Kościoła
w Hamilton Ont
Tel 549-047- 0
SERDECZNE ŻYCZENIA
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
Wielebnemu Duchowieństwu Polonijnym
Organizacjom oraz całej Polonii
w Hamilton i okolicy składa
Zarząd Kongresu
Polonii Kanadyjskiej
Okręg Hamilton
NAJLEPSZE ŻYCZENIA
WESOŁEGO ALLELUJA
składa
POLSKI KLUB
KULTURALNO OŚWIATOWY
Polish Canadian Cultural Sonety
644 Barton Sł E - Hamilton Ont
Najserdeczniejsze życzenia radosnych
Świąt Wielkanocnych oraz Wesołego
Alleluja ślemy wszystkim
Organizacjom Weterańskim
i całej Polonii
Zarzqd SPK Koło Nr 23
Hamilton Ontario
Happy Easter to al I from
ART & FRAME CENTRĘ
s -
Save 20% off on theso items
Oil paintings art supplies custom framing and mirrors
Repairs to wmdows doors etc
For estimates talk to owner
ZBIGNIEW DERUS
623 Wellington Ave Hamilton Ont
Tel 389-802- 2
Wesołych Śuriąt Wielkanocnych życzy
Exclusive Jewellery Design
Właśc JOSEPH W JAKUBOWICZ
Diamentowe pierścionki (damskie i męskie)
Łańcuszki — kolczyki
Wisiorki
Ozdoby klubowe i herby
Rzeźbienie
Wstawianie kamieni
Naprawy zegarków
Bezpatne oszacowanie
Tel 545-76- 95
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
składa
BEACH ROAD ME AT MARKET
Ted KWIATKOWSKI właściciel
Polski sklep rzeźniczo - spożywczy
słynny z wyrobu świetnej polskiej kiełbasy
117 Bcach Rd — Hamilton Ont
Tel 544-911- 1
MOC SERDECZNYCH ŻYCZEB NA WIELKANOC
tyczy wszystkimjwoim Klientom i całej Polonii
GBORGE HAWKINS SHELL SERYICE
'Kompletna obsługa samochodowa
-- Dwie stacje benzynowe
927 Kin&St E — Hamilton 25 Ont
(blisko Sherman Ave) oraz
1150 King przy Gage St
Tel 549-328- 3 i 549-321- 2
Radosnych Świąt Wielkanocnych
i Wesołego Alleluja swym polskim
Klientkom J całej Polonii
#' ' życzy
StanJaskotBAlLB
King St Westv9th Floor — Hamilton
Tel' biura 528-670- 3
fljlgffjj
(Dokończenie ze str 19)
szej albo napisai pełniejszą
dedykację to musiałbym to
robić --wszystkim Czego ty
wymagasz ode mnie widzisz
żo ledwo tam siedziałem
I miał racjo przyznawałam
Jerzy Bober
ŚWIĘTA Z FERTNEREM
Fertner spędził na scenie
przeszło 60 lat Był jednocześnie
pierwszym polskim aktorem fil-mowym
od którego zaczjnała
się niejako historia naszej kino-matograf- ii
Warto tu dodać że
należał również do pionierów fil-mu
rosyjskiego jako pamiętny
„Antosza"
Z nestorem scenicznych komi-ków
zetknąłem się podczas jego
choroby spowodowanej złama-niem
nogi i unieruchomieniem
— właściwie do końca życia —
w łóżku czy w fotelu Wówczas
rozpoczęły się nasze długie roz-mowy
na temat bogatych prze-żyć
aktorskich Antoniego Fert-ner- a
Wtedy też powstał projekt
napisania książki-pamiętnik- a o-par- tej
na wydarzeniach z któ-rych
składało się życie scenicz-ne
i prywatne artysty a które
notowałem w czasie naszych
spotkań szpitabio domowych
śmierć aczkolwiek spodziewana
nastąpiła niestety zbyt szybko
Książkę ukończyłem już 6am
wspomagany urywkowymi zapis-kami
oraz wspomnieniami in-nych
ludzi z kręgu teatru i ro-dziny
którzy dobrze znali Fert-ner- a
„Podróże komiczne" — tak
nazwałem gotową już książkę
bo wielkiemu komikowi towa-rzyszyły
często zabawne perype-tie
osobiste Tutaj też chciałbym
przypomnień sylwetkę uśmiech-niętego
artysty w jego — przy
okazji świąt — właśnie świą-tecznych
przygodach sprzed
I wojny oraz po II wojnie świa-towej
Jak przystało na rasowe-go
aktora obie przygody miały
charakter scenek dramaturgii
komediowej a nawet farsowej
#
Warszawa z pierwszego dzie-siątka
lat naszego stulecia Gru-dzień
Fertner po powrocie z
tournee artystycznego w Rosji
występuje w Teatrze Ludowym
Nadeszły święta
W drugi dzień świąt artysta
miał akurat wolny wieczór od
m
mMMMmEMMMMMm
:W1i!llifl%Jlffllll
mu ją zwykle kiedy coś mi
tłumacz} ł Czekający w kolej-kach
tłum budził zazdrość ko-legów
po piórze autora "Mon-te
Cassino" dawał uczucie
dumy i radości ale jednocze-śnie
to był koszmar prze--
gry w teatrze Poszedł więc do
cyrku po obfitym suto za-kropionym
obiedzie z kolegami-aktoran- u
Siedział patrząc sen-nie
na arenę gdyż wszystkie
ewolucje dwoiły mu się w
oczach Tak dobrnął do końca
programu jako jeden z ostat-nich
zdążał ku wyjściu Cyrk
rozbił swoje namioty przy ul
Ordynackiej Fertnera czekała
więc długa droga do domu na
ul Ciepłą
Wiadomo jak wyglądają ulice
późnym wieczorem podczas
świąt Pusto ciemno nieprzy-jemnie
Alkohol niezupełnie je-szcze
wyparował głowy akto-ra
więc zamaszyście wywijając
laską ruszył przed siebie nucąc
zapamiętaną melodię marsza
cyrkowego
Wtem za plecami usłyszał
wyraźny stukot butów Obej-rzał
się W pewnej odległości
za nim skradało się dwóch ros-łych
drabów których ciemne
syiwetki przypominały niesamo-wite
opowieści z lat dziecięcych
o zbójcach-olbrzymac- h Fertne-row- i
ścierpła skóra Natych-miast
wytrzeźwiał
Przyspieszył kroku Jeszcze
nie okazywał przestrachu ale
sytuacja stawała się niepokoją-ca
Zaciskał doń na lasce roz-paczliwie
szukając wzrokiem ja-kiegoś
pojazdu który by go za-wiódł
do domu Daremnie Jak
na złość ulice były wymie-cione
puściuteńkie a światła
Uk rzadkie że ledwie mógł się
zorientować którędy szedł
Zaczął iść coraz prędzej żeby
zgubić niemiłą asystę Gdzież
tam! Tamci również przyspie-szają
Fertner już prawie bieg-nie
Skręca w Twardą Znów ani
żywego ducha Przeklina święta
cyTk alkohol Ostatkiem sił z
zapartym tchem dopada wresz-cie
zbawczej bramy przy ul Cie-płej
Ciągnie za drut dzwonka
tak że o mało go nie urywa Ma
pecha Widocznie dozorca do-(Dokończe-nie
na str' 21)
594 Barton St E ot
1309 King St Hamilton
pychający się czasami ze
wścibskimi pytaniami natręt-ny
tłum
Uważam jednak że można
było zachować jakiś złoty śro-dek
żeby połączyć wielką
radosc z wiełkim utrudze-niem
W krążącym powiedzeniu
że Melchior Wańkowicz był
tytanem pracy tkwi swoista
racja Nigćy nie spotkałam
człowieka tak umiejętnie wy-korzystującego
czas tak wy-magającego
wobec siebie
tak ustawicznie pilnowanego
przez siebie samego
Wstawał o siódmej mył
się ubierał zjadał śniadanie
i zabierał się do przeglądania
prasy
Około godziny dziewiątej
zasiadał za biurkiem i jak
mówił ogarniały go fluid
pracy Wymagał wtedy abso-lutnej
ciszy i spokoju Nie
przeszkadzało mu kiedy by-łam
w jego gabinecie pisa-łam
na maszynie pracowa-łam
nawet kręcąc sie po po-koju
Uważał ze to jest "at-mosfera
pracy" Nie znosił
żadnych innych odgłosów:
rozmowy muzyki Kiedy pies
piszczał kazał go zamykać w
najdalszym pokoju
Napisany świeżo tekst da-wał
mi do czytania i niecier-pliwie
czekał na opinie Nie-nawidził
słów zachwytu en-tuzjazmu
podejrzewał wtedy
że chce się go wykpić łatwym
komplementem Cenił ogrom-nie
każdą uwagę krytyczną
mawiając iż tylko grafomani
albo początkujący pismacy
drżą o każde słowo boją się
zmian usunięć bo to akurat
było "pointą"
Po takiej wspólnej analizie
tekstu zwykł od razu nanosić
poprawki uzupełnienia po
czym oddawał go po raz dru-gi
mnie Ja po adiustacji a
więc przygotowaniu tekstu
do druku pod względem or-tograficznym
interpunkcyj-nym
stylistycznym i graficz-nym
przepisywałam go na
maszynie już na czysto
Do rzeczy napisanych nie
wracał dopiero ukończywszy
cykl jakąś całość czytał
wszystko na nowo dokonując
nieznacznych zmian
Sądzę ze ile razy tekst
czytał tyle razy wprowadzał
choćby niewielkie uzupełnie-nia
BSBMSMMMMMi
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy
Walter Lopinski Electric Ltd
ELECTRICAL CONTRACTORS
SPECIALIZING IN: ELECTRICAL REPAIRS
RE-W1RI- NG & NEW INSTALLATION
RESIDENTIAL - COMMERCIAL - INDUSTRIAL
12 MARRIOTT PLACE HAMILTON ONT L9C 2N6 389-874- 0 i
wmMsmmMBmMMmsmmMs&mssi
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
SKŁADA
16 Wallace Funeral Home Ltd
Grzeczna i rzetelna obsługa w smutku i potrzebie
Obsługujemy w kilku językach
151 OTTAWA ST NORTH HAMILTON Ont TEL 544-114- 7
n I I
—
— i
i
—
z
—
—
—
-
Przyjemnych Świąt Wielkanocnych
i Wesołego Alleluja życzy
TRUSCOTT BROTHERS
Funeral Senrice
Birch Hamilton
E
roiiti&jiiiiiiiiiiiffig
Tel 544-575- 5
Tel 549-24- 17
- OH
W ten sposób "Karafka La
Fontaine'a" mogła rosnąć la-tami
żyliśmy i pracowaliśmy
czerpiąc z dnia każdego pełne
hausty Jeździliśmy przyjmo-waliśmy
ludzi codziennie był
ktoś na obiedzie kolacji Spę-dziliśmy
piękne trzy dni w
Krakowie gdzie Wańkowicz
wygłosił odczyt na tak zwa-nych
"Wieczorach Wawel-skich"
Rano do Hotelu Fran-cuskiego
przyszła grupa ucz-niów
którzy woleli nie pójść
do szkoły byle tylko móc po-rozmawiać
z pisarzem Gosz-czeni
przez Andrzeja Kuna
oprowadzani po mieście przez
Mieczysława Czumę zaliczy-liśmy
te dni krakowskie jako
jedne z bardziej udanych
Ten odczyt jak każde inne
nagrywałam na magnetofon
O Oe tekst był potrzebny (jak
na przykład ze spotkania w
Klubie "Krąg" gdzie nagra-łam
"wymianę słów" miedzy
mym Szefem a Strumph-Wojt-kiewicze- m)
" przepisywałam
go potem na maszynie
Obok wielu urządzeń (trzy
maszyny do pisania trzy mag-netofony
kserograf powie-lacz
specjalne pulpity do
przepisywania na maszynie
do robienia notatek "na sie-dząco"
wyszukanych spina-czy
teczek itp) które pan
Melchior gromadził z upodo-baniem
była w domu spe-cjalna
stopka do przepisywa-nia
z magnetofonu pozwala-jąca
na zwalnianie tempa za-trzymywanie
taśmy itd
Kaseta odpowiednio zatytu-łowana
zaznaczona odkłada-na
była do archiwum
Wańkowicz lubił mówić o
swoim wyjątkowo uporządko-wanym
archiwum Dwie duże
szafy wypełnione po brzegi
teczkami każda oznaczona
dokładnie ponumerowana
itd obrazowały nie tylko
pracowitość i sumienność se-kretarki
ale przede wszyst-kim
system pracy dokład-ność
Szefa
Każdy wycinek każdy arty-kuł
czy to o Wańkowiczu
czy to Wańkowicza miał swo-je
ściśle oznaczone miejsce
Były wiec teczki z tłumacze-niami
obcymi z rękopisami
(to znaczy maszynopisami-brudnopisam- i
bo pisarz rę-cznie
prawie wcale nic pisał)
z posegregowana dokładnie
korespondencją (osobno listy
z lat emigracji osobno pry-watne
polityczne) z pisarza-mi
(Catem-Mackiewicze- m Dą-browską
Kossak-Szczuck- ą
Miłoszem itd) dziennikarza-mi
wydawcami itp Grube
teczki zawierają listy zatytu-łowane
po prostu "Od czytel-ników"
Każda książka pisa-rza
miała swój osobny zbiór
recenzji zbiór listów na iei
'temat Każdy artykuł pisana
publikowany w prasie "sie-dział"
w odpowiednim dziale
pism: "Polityka" "Kultura"
"Literatura" "Miesięcznik Li-teracki"
itd
Osobno były umowy z wy-dawcami'
osobno "Recenzje
ogólne" Wańkowicz najbar-dziej
cenił sobie cztery teczki
zatytułowane: "Ataki i wal-ki"
gdzie były i listy anoni-my
(Ty ochlapusie andersow-ski- )
i artykuły napaści gro-madzone
w czasie pobytu na
emigracji jak i teraz w kraj-u-
Osobną półkę zajmowały
tak zwane "Powązki" wiec
rzeczy nie wydane O jednej
z tych książek pisarz zabaw-nie
pisze w eseju: Inżynier
dusz "petentem" wiele frag-mentów
jeżeli tylko się dało
umieszczał w książkach wy-danych
żeby wyłowić wszystkie no-ty
o Wańkowiczu co jakiś
czas wybieraliśmy sie do Bi-blioteki
Związku Literatów
Polskich na placu Zamko-wym
gdzie gromadzone są
materiały o każdym pisarzu
i z teczki pod tytułem: "Wań-kowicz"
wypisywałam tytuły
i daty brakujących pism wy-syłałam
do tychże kartkę z
prośbą o przesłanie numeru
i tak archiwum było pełne
Nie tylko swoje archiwum
Wańkowicz miał uporządko-wane
Biblioteka miała swój
spis alfabetyczny przedmio-towy
a także osobno były
wypisane książki z dedykacja-mi
zawierające tytuł autora
rok wydania" wydawnictwo
treść dedykacji Potem jak
taki Ktoś coś tam napisał o
mym Wielkim zaraz Tenże
sięgał do takiej szufladki i
wybrzydzał: — Fe panie X
to pan trzy lata temu napisa-łeś
o mnie list pełen wznio-słych
słów potem przysłałeś
książkę z dedykacją: "Wiel-kiemu
pisarzowi" a teraz?!
Fragment z książki pt
Blisko Wańkowicza
RADOSNYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
I WESOŁEGO ALLELUJA
żuczii
CANADIAN IMPERIAL BANK
OF COMERGE
SHERMAN & BARTON BRANCH
Hamilton Ont Teł 544-232- 0
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH ŻYCZY
easy electronics
ANTONI SOCZEK P Eng
Parts — Consultations Repairs R?dios — Tape
Recorders — 8 Tracks — Record Players
Repairs to all makes regardless of age!
767 Barton St E — Hamilton Ont
Tel 549-777- 5
--- +- m ♦
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy
JBfl FftfT&SJ? NiKSL
General Hardware Winę Barrels and Supplies
KEM PAINTS
Window & Screen Repairs
Barton at Lofrrridge
Hamilton Ont L8L 3B2
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH ŻYCZY
Btards Flower Slioppe
FLOWERS OF DISTINCTION
Kwiaciarnia specjalnie do ushig Polcnn hamiltońskiej
na --wszelkie okazje kwiaty zawsze można otrzymać
lepsze wykonanie przy bardzo m nimalnej cenie
84 Ottawa St North Hamilton Ont
Tel: 545-336- 9 545-335- 3
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH ŻYCZY
Mielb Insurance Agency Ltd
FRED B MIELKO
GENERAL INSURANCE
POLSKA FIRMA UBEZPIECZENIOWA
729 Barton St E Hamilton Unt
Tel 545-305- 1
n —♦— m + ——♦- -
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy
Leefi
NeasHiain
T L LECH CA
Trustee in Bankruptcy
D E NEEDHAM CA
Suitę 1215 IBM Building
25 Main St W --— Hamilton 10 Ont
Tel 525-945- 7
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH ŻYCZY
DEER REAL ESTATE Lii
oraz
Biura połączonych przedsiębiorstw
PAUL MŁYNARSKI
INSURANCE AGENCY LTD
447 Barton Street Easf Hamilton Ont
Tel 528-007- 1
—O "—♦--"
'♦"
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
życzy
MARY'S FLOWER SHOP
M SZEWCZYK właścicielka
Jedyna polska kwiaciarnia w Hamilton
Kwiaty na każdą okazję i potrzebę
Dwudziestoletnia praktyka gwarantuje sprawną
zadowalającą klienta obsługę
139 Ottawo St N — Hamilton Ont
Teł 547-328- 2
— ♦ --- ♦ s
NAJSERDECZNIEJSZE ŻYCZENIA
WESOŁYCH ŚWIĄT WIELKANOCNYCH
składają
EDWARD F CAIN (Czyż)
W LUCHAK
i
— - ♦ — ♦— ♦ — ♦
♦
♦-- -♦
-
EDWARD GZ!K
340 Main St E Tel 528-793- 3
HAMILTON ONTARIO
iriW1rłł''Tj'ifr! TTAft roi "T?"'iTiri'l7IT!''g'BT!!iirnlf yii'1'j
1
n
=3
i
i
fc
1
:&]
1
IM
T&?m