000783 |
Previous | 5 of 8 | Next |
|
small (250x250 max)
medium (500x500 max)
Large
Extra Large
large ( > 500x500)
Full Resolution
|
This page
All
|
'"Jk - "iai"?!!?—r- - ""'""' --~39r r~r "tgl NI" ™-fvjp-i- — — n' $ v' H' v nr
([ ru # '"-- :
k : " r '"s ! "' ('" - NRsa I CTłiKOVitC — pcrj(Stfsi2ł£?r S grudnia 'iSfcf} r b t STRS
Krzysztof Sójka- -
(Dokoiiczcnie)
W grudniu na znak soli-darności
z dekabrystami ele-menty
demokratyczne zorga-nizowały
demonstracje ulicz-no
Byl to rodzaj hołdu złożo-nego
przywódcom ruchawki
cficersko-szlachecki- ej która
została krwawo stłumiona
przez wstępującego na tron
rccra Mikołaja ii (XII 1825)
25 stycznia 1831 r sejm pocl-jć- )l
uchwałę o detronizacji ca-ra
Na początku lutego prze-prowadzono
reformy ustrojo-we
ustanawiające sejm naj-wyższą
władzą ustawodawczą
w państwie zaś wykonawczą
5-osobo-wy
Rząd Narodowy
(A 1 Czartoryski S Barzy-kows- ki
W Niemojewski T
Morawski J Lelewel) Wo-dzem
naczelnym został nomi-nalnie
M II Radziwiłł choć
piaktycznie dowodzenie zo-stało
nadal w ręku gen 1
Chłopickiego
Nowe władze starały się
powiększyć siły zbrojne w
chwili wybuchu liczące 40
fys żołnierzy w styczniu 55
tys w marcu 67 tys a w ma-ju
78 tys Osobnym proble-mem
była produkcja sprzętu
wojskowego i amunicji W
ambitnych planach rozwoju
rodzimego przemysłu które
starał się zrealizować pod au-spicjami
ks Druckiego-Lu-beckieg- o
jeszcze w latach
dwudziestych XIX wieku
Rząd Królestwa Polskiego
nie było miejsca na rozwój
ptzemysłu wojskowego Te-raz
obecny rząd starał się ad
hoc improwizować produkcję 'aby móc zaspokoić najpilniej-sze
potrzeby
Przynaglał do tego typu po-sunięć
rozwój sytuacji G lu-tego
armia rosyjska licząca
127 tys żołnierzy pod do-wództwem
Dybitscha prze-kroczyła
granico Królestwa
Polskiego 8 dni później jaz-da
gen Dwernickiego pod
Stoczkiem ze stratą 500
jeźdźców rozbija dywizje
Gejsmara 17 lutego w bit-nie
pod Dobrem piechota
gen Skrzyneckiego zadaje
straty korpusowi Rosena
Wilmański
Dwa dni później zostaje sto-czona
nierozstrzygnięta zre-sztą
pierwsza bitwa pod Wa-wre- m
Od 20 do 20 lutego
toczy się bitwa pod Grocho-wem
Obydwie armie ścierają
się czołowo całością posiada-nych
sil Polacy liczą 55 tys
szabel i bagnetów Rosjanie
78 tys Szczególnie zieięte
boje częstokioć wręcz toczą
się o Olszy nkę Grochowską
która kilkakrotnie przechodzi
z rąk do rąk Bój ten upa-miętniony
był później na ob-razie
W Kossaka
Po blisko tygodniowej wal-ce
straty polskie wynoszą 65
tys zabitych i rannych w
tym gen Chlopicki (ranny)
Straty rosyjskie wynoszą 97
lys zabitych i rannych Ro-sjanie
zostają za cenę więk-szych
strat panami pola bi-tewnego
Nie ścigają wycofu-jących
się na Pragę Polaków
W grę wchodziło zmęczenie
tygodniowym bojem armii ro-syjskiej
jak również obawa
Wielkiego Ks Konstantego
przed zasadzką Polaków któ-rego
rozkaz unici uchomił ar-mię
Dybitscha
Po kilku dniach względne-go
spokoju Polacy dowodze-ni
przez J Skrzyneckiego na-stępnego
głównego wodza sił
polskich przejmują inicjaty-wę
w swoje ręce atakując w
myśl założeń gen I Prądzyń-skieg- o
wzdłuż szosy na Siedl-ce
gdzie mieszczą się główne
magazyny armii rosyjskiej
31 marca pod Wawrem i Dę-bem
Wielkim Rosjanie tracą
11 tys żołnierzy przy stra-tach
polskich nie sięgających
tysiąca 10 kwietnia za cenę
500 zabitych Polaków Rosja-nie
tracą 4500 pod Iganiami
Armia rosyjska znajduje się
w rozsypce Na domiar złego
w obozie rosyjskim wybucha
epidemia cholery Umierają
na nią zarówno Feldmarsza-łek
Dybitsch jak i Wielki Ks
Konstanty Resztki Rosjan nie
ścigane przez Polaków wyco-fują
się poza granice Królest-wa
Polskiego Był to zdecy-dowany
błąd gen Skrzynec-kiego
pozwolić ujść Rosja-nom
jeśli nawet względy sa
Porady praktyczne dla
Nieszczelne drzwi okna są
powodem dużych strai w ogrzewaniu
(do 25%) Dla przykładu: szczelina
wielkości lA w progu powoduje
utratę ciepła wartościowo podobną tej
której przyczyną byłby otwór
w ścianie wielkości piłki użvwanej do
gry w "baseball" A oto kilka
wskazówek praktycznych dla
posiadaczy domów:
Podwójne szyby dają 50%
oszczędność na koszcie ogrzewania
Bardzo pomocne są także
dodatkowe zewnętrzne okna
sztormowe ("siorm windows") lub
nawet zwykły plastyk
zainstalowany wewnątrz
2 Konieczne sa uszczelniające listwy
wokół przesuwanych okien
nitarne jak obawa przed
przywleczeniem epidemii cho-lery
leżały u podłoża podję-tej
decyzji
Na wieść o sukcesach pol-skich
końcu jnarca wybu-cha
powstanie na Litwie i
Białoiusi Dowództwo polskie
decyduje się wysłać posiłki
Trzy niewielkie 'oddziały do-wodzone
przez geneiałów:
Chłapowskiego Giełguda i
Dembińskiego liczące w su-mie
1(5 tys żołnierzy wyru-szają
z odsieczą Na Wołyń
zostaje wysłany gen Dwerni-cki
na czele 4-lysięcz-nego
kor-pusu
Są to poważne błędy
sztabu polskiego nie mogące-go
się zdobyć na zdecydowa-ną
akcję militarna a poprze-stającego
już nie na poło-wicznych
bo zaledwie wiążą-cych
l'i sił polskich akcjach
Dwernicki mimo zwycięstwa
pod Boremlem (19IV) zo-staje
w maju zmuszony do
przejścia granicy austriac-kiej
Następnym błędom sztabu
polskiego jest nieudana wy-prawa
na korpus gwardii ro-syjskiej
który łączy się z
resztą armii rosyjskiej zanim
Polacy zdołają dotrzeć na po-le
bitwy Wyprawa ta przy-pieczętowana
bitwą pod Ost-rołęką
(28 maja) której
Polacy ponoszą duże straty
nie będąc w stanie sforsować
Narwi
Inicjatywa znów przechodzi
w ręce Rosjan W lipcu likwi-dują
oni powstanie na Litwie
Tylko korpus Dembińskiego
zdołał się przedrzeć z powro-tem
do kraju pozostałe dwa
są internowane w Prusach
II "~— "7Trii i i i m--gi::--
"~""
i
cala
1
w
w
domów
Ontario
Ministry
Energy
Hon Robert Welch
Minister
W tym samym i miesiącu fips-Jahl- o
dowodzeni przez gen
Pąsklewleza z okolic Pułtuska
ruszają na Płock w celu za-atakowania
Warszawy od
strony zachodniej Polacy za-jęci
są w tym czasie sporami
wewnętrznymi Po ustąpieniu
gen Skrzyneckiego oskarżo-nego
o nieudolność wodzem
głównym zostaje Dembiński
a następnie Krukowiecki
Polacy jeszcze dwukrotnie
zaprzepaszczają szanse od-wrócenia
biegu wojny W nie-udanej
wyprawie gen Ramo-rin- o
przeciw korpusowi Rii-dige- ra
w lubelskim i nie re-agując
na przemarsz 20 tys
posiłków z gen Kreutzenijia
północ od Modlina Po sforso-waniu
Wisły pod Płockiem
gen Paskiewicz podchodzi
pod Warszawę Rosjanie roz-poczynają
szturm 6 IX Po
dwócłr dniach zdobywają klu-czową
redutę wolską bronio-ną
przez gen Sowińskiego
Polacy rozpoczynają rozmowy
kapilulacyjne 18 września
przechodzi do Galicji korpus
gen Ramorino 5 X 1831
granicę pruską pod Brodnicą
przekracza 20 tys żołnierzy z
ostatnim wodzeni powstania
gen Rybickim W cztery dni
później kapituluje Modlin
Jako ostatni poddaje się Za-mość
21 X
Powstanie upadło rozpo-czynając
okres prześladowań
znacznie sroższy niż ten któ-ry
miał miejsce przed wybu-chem
Szczególnie na zie-miach
nie wchodzących w
skład Królestwa Polskiego
rozpoczęło się tępienie pol-skości
Na terenie samego
Królestwa zniesiono konsty-tucję
rozwiązano armię pol-ską
Okres względnej swobo-dy
w latach 1815-3- 0 i paro-miesięcznej
yolności został
okupiony intensyiikacją pro-cesu
prześladowań narodu
polskiego
IR RN A i JERZY KOSTROW1CCY
POLSKA KRAJOBRAZ 1 ARCHITEKTURA
Dujch rozmiarów album w luksusowej oprawie w futerale
zawiera 336 slron 6 map dwubarwmch oraz 497 fotografii
kolejowych i czaino-białyc- h Album można otrzymać w języku
polskim lub angielskim
Cena $3300 z prcsjlką $3500
Do nabycia w księgami Związkowca" 1638 Bloor St W
Toronto Ont il6P 4A8 Wysjłamy po uprzednim nadesłaniu
należności Czeki lub Money Order piosimy wystawiać na
Polbh Alliancc Press
—WWŁHlWi—— i——MM—— i—e—
właścicieli
3 Dla oszczędności stosować należy
także uszczelnianie progów
i framug drzwi w celu uniknięcia
przeciągów
Po dodatkowe informacje w sprawie
oszczędności energii należy zwracać
sę do Ministry of Energy GMS Box 37
Queen's Park Toronto Ontario1
M7A 2B7
Warlo żyć w Ontario
Zadbajmy o l o wszyscy ©of
0y~ąg
W
Energy
Ontario
Nakłady na
Strailc okupacyjny w Gdań
skim Urzędzip Wojewódzkim
w ubrn delegatów służby
zdrowia i nauczycieli do któ-ryc- h
dołączyli pracownicy
kultury postawił na porząd-ku
dnia dwa wielkie zagad-nienia:
po pierwsze — ko-nieczność
zwiększenia kwot z
podiału dochodu narodowe
go przeznaczonych na zdro-wie
oświa'le i kulturę a -- po
drugie — nieuniknioną już
teraz konieczność sprawiedli-wego
wynagradzania pracow-ników
tyeli wiekich służb spo-łecznych
w należytej propor-cji
do ich społecznych zadań
przygotowania zawodowego -- i
wykształcenia
Oba te problemy występują
teraz z niezwykłą ostrością
wszakże przez długie dziesię-ciolecia
były przez władze
partyjno-rządow- e spychane
na daleki plan Na szczycie
w łady trzymano się bowiem
uparcie fałszywej doktryny o
tak zwanych działach "niepro-duktywnych"
Wiadomo że ani służba
zdrowia ani szkolnictwo nie
produkują dóbr materialnych
do podziału czy na eksport
jednak leażdy zdrowo myślący
człowiek zdaje sobie z tego
sprawę że ich rola społeczna
jest ogromna Lekarz pielęg-niarka
kierowca ambulansu
czy recepcjonistka w przycho-dni
— niczego nie produkują
Ale ich wiedza umiejętności
i nakład pracy decydują w
dużym stopniu o zdrowiu
tj eh którzy pracują przy ma-szynach
wydobywają węgiel
lub siarkę budują statki czy
produkują niezliczone artyku-ły
codziennej potrzeby Na-uczyciele
i inni pracownicy
skolnictwa zakwalifikowani
przez dogmatyków partyj-nych
do kategorii zawodów
nieproduktywnych — r z tej
racji najgorzej wynagradzani
— nic dźwigają ciężarów i nie
dają 7 siebie wysiłku pracy
fizycznej Ale ich wiedza za-wodowa
stanowi o poziomie i
solidności wykształcenia mi-lionów
pracowników przeróż-nych
zawodów którzy bez te-go
nie mogliby zostać pra-cownikami
wysoko kwalifiko-wanymi
Jeśli zatem doprowadzono
w PRL do takiej sytuacji że
pracownicy służby zdrowia i
szkolnictwa a także niektó
rych działów kultury zalicza-ją
się do grup zawodowych
najgorzej wynagradzanych a
średnia plac w tych resortach
kształtuje się grubo poniżej
śiedniej krajowej — to ma-my
tu do czynienia z jednej
strony z jaskrawą niesprawie-dliwością
społeczną a z dru-giej
— z nieodpowiedzialną
polityką' placową tych czyn-ników
które dotąd zastrzega-ły
sobie w PRL monopol cen-tralnego
decydowania o tym
jakie wynagrodzenia należą
się poszczególnym grupom za-wodowym
Jeśli chodzi o służbę zdro-wia
to wagę tego problemu
dostrzegły z całą ostrością
międzyzakładowe ' komitety
strajkowe w Gdańsku i Szcze-cinie
które — załatwiając w
sierpniu zasadnicze sprawy
placowe i przedstawicielskie
świata pracy zwróciły także
uwagę na karygodne upośle-dzenie
społeczne pracowni-ków
tego resortu
Porozumienie gdańskie z
31 sierpnia mówi o tym w pa-ru
punktach i w obszernych
załącznikach
Tu trzeba od razu zwrócić
uwagę że kierownictwo sta-rego
partyjnego ruchu zawo-dowego
ignorowało te prob-lemy
aż do okresu wielkich
strajków Na przykład w teo-retyczno-politycz-nym
organie
CRZZ Przeglądzie Związho-icy- m numer z okresu sierp-nia
i września tego roku —
ogłoszono duże opracowanie
o "strukturze płac w Polsce"
i o "usprawnieniu systemu
wynagrodzeń" w którym po-ruszono
szereg ważnych za-gadnień
ale zupełnie pomi-nięto
sprawy takich upośle-dzonych
płacowo zawodów
jak nauczyciele czy pracowni-cy
służby zdrowia
Trzeba było dopiero wiel-kiego
robotniczego przełomu
żeby specjalistom ze służby
zdrowia i działaczom wolno
było publicznie stwierdzić
jak katastrofalnie przedsta-wia
się realizacją programu
inwestycji w obu tych resor-tach
I jak wielkie jest ich
zaniedbanie pod względem
wyposażenia w nowoczesny
sprzęt i odpowiednie środki
działania Wszystkim też wia-domo
jak uderza w interes
społeczny stały już brak le-karstw
A przecież rrawet z
prostego zestawienia danych
budżetu państwa wiadomo od
lat że na resort milicji i służ:
służbę zdrowia w Polsce
])V bezpieczeństwa Środków
nie skąpiono! Budżet MSW
był większy niż razem zliczo-no
budżety nauki kultury i
służby zdrowia!
A wynagrodzenia? Na nie-dawnym
tym urzędowym
zjeździe delegatów służby
zdrowia stwierdzono że "pią-ta
' część pracowników lej
służby w województwie ra-domskim
zarabia- - tylko- - po
dwa 'tysiące sto liięćdżiesiąl
złotych 'miesięcznie" Analo-gicznie
musi być" w' innych
województwach Wyszło rów-nież
na jaw że 'aż "osiemdzie-siąt
-- procent absolwentek war-szawskiej
szkoły pielęgnia-rek1'
ucieka do zakładów ra-diowych
imienia Róży Luk-semburg
bo taiir po przy-uczeniu
mogą zarobić "prze-ważnie
dwa -- razu więcej niż
oferuje im vsłużba zdrowia w
wysoko kwalifikowanym za-wodzie
Podobnie jest z lekarzami
nauczycielami którzy —
sukając lepszych wynagro-dzeń
— przenoszą się do ad-ministracji
i to w dodatku
najczęściej poza swoje "resor-ty
zawodowe W Warszawie
na przykład tylko osiemna-ście
procent lekarzy nra kon-takt
z pacjentami! Takich za-skakujących
przykładów moż-na
dostarczać na kopy!
Były minister zdrowia i
opieki społecznej Marian Śli-wiński
wystąpił w zeszłym
miesiącu w telewizji by za-prezentować
opinii ofertę pla-cową
władz przedstawioną te-raz
'pracownikom tej służby
Podkreślał że jest ona naj-wyższą
w historii PRL w tym
resorcie gdyż opiewa na
sześć miliardów i siedemset
milionów' złotych w skali rocz-nej
Ale jeszcze kilkanaście
dni wcześniej przedstawiciele
rządu nie chcieli wyjść powy-żej
siedmiuset złotych pod-wyżki
miesięcznie na prze-ciętnego
pracownika służby
zdrowia „
Nie naszą jest rzeczą kwa-lifikowanie
czy oferta Śliwiń
Aleksander Matejko
W audycji amerykańskiej te-lewizji
publicznej PBS z 10 li-stopada
1080 r na temat sytua-cji
w polsce podkreślono że to
co tam aktualnie' dzieje się jest
fragmentem znacznie szerszego
kryzysu obejmującego cały blok
sowiecki który ma 10% ludno-ści
świata i rozciąga się na' nie-mal
piątą część jegoi powierzch-ni
Warto w zwiąku z tym przy-toczyć
szereg faktów które sta-nowią
podłoże wspomnianego
kryzysu
Przede wszystkim ma tu zna-czenie
podporządkowanie pań-stwu
(i ściśle przez nie kontrolo-wanym
spółdzielniom) praktycz-nie
całej gospodarki Nawet w
Polsce gdzie 88% produkcji
rolniczej jest w rękach prywat-nych
udział gospodarki uspołe-cznionej
w dochodzie narodo-wym
wynosi 83% Im bardziej
zbiurokratyzowane jcsl państwo
socjalistyczne tym większemu
stłumieniu ulega wszelka spon-taniczność
i kryjący się za nią
antentyczny "interes publiczny
Blok sowiecki ma nicwątplj-wi- c
imponujące osiągnięcia w
tych dziedzinach w których
potęga państwa może się najle-piej
wyrazić W produkcji świa-towej
stali surowej udział bloku
sowieckiego wzrósł w latach
1950—1979 z 19% na 30% w
produkcji cementu z 14% na
25% w energii elektrycznej z
147c na 21% Natomiast w pro-dukcji
artykułów rolnych ten
udział albo pozostał na tym sa-mym
poziomic (zboża mięso)
albo wzrósł stosunkowo niezna-cznie
Udział wspomnianego bloku
w światowej produkcji samo-chodów
osobowych wprawdzie
wzrósł ale pozostaje poniżej je-go
udziału w ludności świata
To samo dotyczy udziału bloku
w światowym handlu zagranicz-nym
Z drugiej strony nato-miast
jeśli idzie o szkolnictwo
wyższe jak i o rozpowszechnie-nie
radia i telewizji udział blo-ku
przekracza znacznie to co
wynikałoby z udziału ludności
bloku w całej ludności świata
Te podstawowe cyfry oparte
zresztą na oficjalnych danych z
bloku sowieckiego („Kraje
RWPG" Warszawa 1980 Głów-ny
Urząd Statystyczny) już sa-me
w sobie mówią o uwikłaniu
w sprzecznościach Produkcja
przemysłowa i budowlana szyb-ko
rośnie natomiast podaż żyw-ności
nie nadąża Blok sowiecki
cierpi na chroniczny niedosta-tek
tych dóbr które szczególnie
istotne są dla ludności a więc
żywność transport odzież mie-szkania
itd Niedprozwpj handlu
skiego jest wystarczająca c?y nie Niech o tyrn decydują
działacze resortowego ruchu
"Solidarności" Trzeba jed-nak
zaznaczyć — i to mocno
— że strajkującym chodzi nie
tylko o podwyżki wynagro-dzeń
dla siebie lecz w rów-nym
stopniu o zasadiricze
zwiększenie nakładów na po-trzeby
lecznictwa i lepsze wy- posażenie placówek tej służ-by-
Znamienne jest również
żo Śliwiński nie przyznał się
przed opinią do tego że' pro-gram
działalności jego resor-tu
przedłożony przez niego
osobiście na posiedzeniu Sej-mowej
Komisji Zdrowia i
Kultury Fizycznej w końcu
października został tam odda-lony
jako niewystarczający
Postawiono mu tani nawet za- sadnicze pytanie czy pięcio-procentowy
udial resortu w
podziale dochodu narodowo
go zostanie utrzymany bo na-wet
l'a sprawa nie jest jesz-cze
jasna
Trzeba jednak przyznać że
w konsekwencji strajku oku-pacyjnego
w Gdańsku który
był tylko strajkiem demon-stracyjnym
gdyż cała służba
zdrowia pracowała normal-nie
problematyka togo resor-tu
przebiła się nawet na la-my
"partyjnej Trybuny Luciu
Bo i tam zaznaczono już wy- raźnie że proponowane teraz
przez rząd podwyżki wyna-grodzeń
"nie zlikwidują dys-proporcji
między średnia kra-jową
a średnią służby zdro-wia"
Przeciwnie — nie wy-równają
nawet podwyżek
przyznanych w innych lepiej
rytuowanych grupach zawo-dowych
' Czy zatem -- jest to problem
niemożliwy do rozwiązania?
Njc podobnego! Jest wpraw-dzie
niezwykle trudny gdyż
ciążą nad nim zaniedbania i
błędy doktrynalne paru dzie-sięcioleci
alti rozwiązać go
można Już przed laty po" jed-nym
z wcześniejszych wstrzą-sów
społeczno-politycznyc- h
stopniowe właściwe wyjście
zagranicznego odcina blok od
wielu możliwości rozwojowych
Upowszechnienie wyższego wy-kształcenia
i środków przekazu
masowego nieustannie pobudza
masowe aspiracje Tych ostat-nich
zdecydowanie nie zaspoka-ja
szara rzeczywistość takie'go
socjalizmu który ani nie jest w
stanic zaspokoić potrzeb społe-cznych
ani nie eliminuje nie-równości
społecznych ani wre-szcie
nie otwiera nowych per-spektyw"
rozwojowych
W drugiej połowic lat siedem-dziesiątych
zaznaczył się w blo-ku
sowieckim wyraźny spadek
tempa wzrostu dochodu naro-dowego
produkcji przemysło-wej
i handlu zagranicznego
Wprawdzie produkcja na głowę
ludności nadal wzrastała roz-bieżność
między nadmierną kon-centracja
środków na produkcji
przemysłowej i nie nadążającą
za tym produkcją środków żyw-ności
dawała się tym bardziej
w o znaki Warto podkreślić że
obrót handlu zagranicznego na
głowę ludności w porównaniu z
rozwiniętymi gospodarczo kra-jami
kapitalistycznymi jest obe-cnie
mniejszy (jedna piąta) ani-żeli
dwadzieścia lat temu (jedna
trzecia) To samo zresztą doty-czy
wskaźnika licby studentów
szkól wyższych na 10000 lud-ności
który był niemal ten sam
w 1960 roku a obecnie jest du-żo
niższy niż w rozwiniętych
krajach kapitalistycznych ' gdyż
te ostatnie bardo rozszerzyły
w międzyczasie możliwości stu-diowania
dla młodzieży
W bloku sowieckim zaznacza-ją
się znaczne nierówności mię-dzy
poszczególnymi krajami co
do poziomu ich rozwoju Z wy-jątkiem
Czechosłowacji i Nie-miec
Wschodnich pozostałe kra-je
cechuje dotąd znaczny odse-tek
ludności czynnej zawodowo
w rolnictwie przy jednoczesnej
niewydolności tego ostatniego i
zależności od importu żywności
Tylko Rumunia Węgry i Polska
w swych obrotach handlu zagra-nicznego
zależą od bloku sowie-ckiego
mniej niż w trzech pią-tych
Reszta członków bloku
handluje głównie ze sobą na-wzajem
co bardzo ogranicza
potencjał innowacyjny
Bardzo wysoki poziom aku-mulacji
dochodu narodowego
dokonywany kosztem spożycia
byłby uzasadniony gdyby ca-łość
gospodarki zyskiwała na
długą metę ale w rzeczywisto-ści
marnotrawstwo biurokraty-czne
oraz zbrojenia pochłaniają
bardzo wiele Rolnictwo i zaso-by
mieszkaniowe pozostają od
wielu lat niedoinwestowaue
z impasu proponował ówczes-ny
klornwnll: tpgo resortu -- -
profesor1 Jan KostrzeWsld
Lecz '!wyżKze czynniki" roz-wiązań
tych nie zaakcepto-wały
Musiał więc opuścić sta-nowisko
Obecnie wiadomo że "cało-kształt
rozwiązań doraźnych
i długofalowych" opracował
zespól lekarzy warszawskich
kierując projekt -- do oceny
znawcy przedmiotu — profe-sora
Andrzeja Tymowskiego
Jak wolno wnioskować ze
skąpych ujawnionych da-nych
chodi w tym projek-cie
o uproszczenie systemu
działalności służby zdrowia i
odbiurokratyzowanie całego
resortu Teraz rzecz w tym
czy rozwiązanie problemu do-stanie
się w ręce specjalistów
czy też po dawnemu decyzje
pozostaną w ręku tych któ-rzy
o tych sprawach dccydo?
wali dotychczas Na szczęście
glos opinii publicznej liczy
się obecnie w znacznie więk-szym
stopniu niż przed wiel-kimi
strajkami robotniczymi
Wolno zatem wyrazić nadzie-je
że raz jeszcze górę weźmie
lozsądck i dobro publiczne
Wszakże od dobrej służby
zdrowia i zadowolonych jej
piacowników zależy w dużym
stopniu stan zdiowia ogółu
obywateli A od poprawy
zdrowotności — także lepsze
wyniki produkcji
Wszystko co powiedziałem
o wadze problemu w odnie-sieniu
do służby zdrowia sto-suje
się w podobnym stopniu
do resortu oświaty i kultury
Nic czas tu na szczegółowe
rozpatrywanie sprawy ani na
powtarzanie znanych prawd
o znaczeniu oświaty i kultury
dla życia duchowego społe-czeństwa
i przetrwania tożsa-mości
narodowej Bez tego
zginiemy powiedział lapidar-nie
Kazimierz Dejmek cho-ciaż
byśmy wybudowali pieć-dzicsi- ?t
hut Katowice Rzadko
mam okazję powoływać się na
Lenina Ale Włodzimierz 11-ji- cz tralił w samo sedno mó-wiąc:
Państwo policyjne to
takie państwo w którym mi-licjant
zarabia więcej od na-uczyciela
Czy rzeczywiście globalny kryzys?
leżeli idzie o place realno to
tylko w- - Polsce i w Rumunii
wzrosły one dość poważnie pod-czas'
lat siedemdziesiątych ale
niedostatek towarów ha rynku
uniemożliwia ludności zaspoko-jenie
jej potrzeb nawet w przy-padku
posiadania pieniędzy
Nierówności zaznaczające się
między poszczególnymi krajami
bloku nakładają się na nierów-ności
istniejące wewnątrz każ-dego
z tych krajów Ludzie za-trudnieni
w usługach dla ludno-ści
są z reguły płatni o ok jed-ną
piątą poniżej płacy przecięt-nej
a to samo odnosi się rów-nież
do różnicy zarobków mię-dzy
bardziej i mniej uprzywile-jowanymi
gałęziami przemysłu
Wszystko co ma podkreślać
moc państwa jest uprzywilejo-wane
natomiast wszystko co
służy konkretnym ludzkim po-trzebom
jest traktowane jako
mało wanc Sfera produkcji
materialnej jest bardzo rozdęta
i obpjmuje ok 80—85'ó siły ro-boczej
a natomiast stera usług
niematerialnych pozostaje bar-dzo
skromna odbijając się uje-mnie
na ogólnej stopie życio-wej
To oczywiście przyczynia
się do pogłębienia nierówności
społecznych opartych na różni-cy
przywilejów
W tych warunkach inwesty-cje
w gospodarkę nic dają za-mierzonego
rezultatu gdyż słu-żą
państwu a nie społeczeństwu
Cóż z tego że techniczne uzbro-jenie
pracy w przemyśle wzro-sło
dwukrotnie w lalach siedem- - '
dziesiątych i odpowiednio wzmo-gła
się wydajność pracy opartej
na bardziej doskonałych środ-kach
produkcji gdy jednocześ-nie
społeczeństwa bloku sowiec-kiego
w swej podstawowej ma-sie
cierpią poważny niedostatek
materialny nic mówiąc już o
braku swobód obywatelskich
Znamienne że w drugiej po-łowie
lal siedemdziesiątych a-znac- yła
się w bloku sowieckim
tendencja do malejącego wzro-stu
Obroty handlu zagraniczne-go
spadły zwłaszcza w stere
importu znacznie spadło tempo
wzrostu produkcji globalnej
przemysłu Prawdopodobnie co-raz
ostrzej będą zaznaczać się
wewnętrzne sprzeczności gospo-darki
opartej na socjalizmie
państwowym stylu sowieckiego
związane z nadmiernym rozwo-jem
interesów państwa i jego
aparatu dokonywanym kosztem
żywotnych interesów ludności
Mimo swej niewątpliwej siły
policyjno-militarn- ej system so-wiecki
wykazuje obecnie mniej
skłonności niż przedtem (za
(Dokończenie na str J)
Object Description
| Rating | |
| Title | Zwilazkowiec Alliancer, December 08, 1980 |
| Language | pl |
| Subject | Poland -- Newspapers; Newspapers -- Poland; Polish Canadians Newspapers |
| Date | 1980-12-08 |
| Type | application/pdf |
| Format | text |
| Identifier | ZwilaD2001250 |
Description
| Title | 000783 |
| OCR text | '"Jk - "iai"?!!?—r- - ""'""' --~39r r~r "tgl NI" ™-fvjp-i- — — n' $ v' H' v nr ([ ru # '"-- : k : " r '"s ! "' ('" - NRsa I CTłiKOVitC — pcrj(Stfsi2ł£?r S grudnia 'iSfcf} r b t STRS Krzysztof Sójka- - (Dokoiiczcnie) W grudniu na znak soli-darności z dekabrystami ele-menty demokratyczne zorga-nizowały demonstracje ulicz-no Byl to rodzaj hołdu złożo-nego przywódcom ruchawki cficersko-szlachecki- ej która została krwawo stłumiona przez wstępującego na tron rccra Mikołaja ii (XII 1825) 25 stycznia 1831 r sejm pocl-jć- )l uchwałę o detronizacji ca-ra Na początku lutego prze-prowadzono reformy ustrojo-we ustanawiające sejm naj-wyższą władzą ustawodawczą w państwie zaś wykonawczą 5-osobo-wy Rząd Narodowy (A 1 Czartoryski S Barzy-kows- ki W Niemojewski T Morawski J Lelewel) Wo-dzem naczelnym został nomi-nalnie M II Radziwiłł choć piaktycznie dowodzenie zo-stało nadal w ręku gen 1 Chłopickiego Nowe władze starały się powiększyć siły zbrojne w chwili wybuchu liczące 40 fys żołnierzy w styczniu 55 tys w marcu 67 tys a w ma-ju 78 tys Osobnym proble-mem była produkcja sprzętu wojskowego i amunicji W ambitnych planach rozwoju rodzimego przemysłu które starał się zrealizować pod au-spicjami ks Druckiego-Lu-beckieg- o jeszcze w latach dwudziestych XIX wieku Rząd Królestwa Polskiego nie było miejsca na rozwój ptzemysłu wojskowego Te-raz obecny rząd starał się ad hoc improwizować produkcję 'aby móc zaspokoić najpilniej-sze potrzeby Przynaglał do tego typu po-sunięć rozwój sytuacji G lu-tego armia rosyjska licząca 127 tys żołnierzy pod do-wództwem Dybitscha prze-kroczyła granico Królestwa Polskiego 8 dni później jaz-da gen Dwernickiego pod Stoczkiem ze stratą 500 jeźdźców rozbija dywizje Gejsmara 17 lutego w bit-nie pod Dobrem piechota gen Skrzyneckiego zadaje straty korpusowi Rosena Wilmański Dwa dni później zostaje sto-czona nierozstrzygnięta zre-sztą pierwsza bitwa pod Wa-wre- m Od 20 do 20 lutego toczy się bitwa pod Grocho-wem Obydwie armie ścierają się czołowo całością posiada-nych sil Polacy liczą 55 tys szabel i bagnetów Rosjanie 78 tys Szczególnie zieięte boje częstokioć wręcz toczą się o Olszy nkę Grochowską która kilkakrotnie przechodzi z rąk do rąk Bój ten upa-miętniony był później na ob-razie W Kossaka Po blisko tygodniowej wal-ce straty polskie wynoszą 65 tys zabitych i rannych w tym gen Chlopicki (ranny) Straty rosyjskie wynoszą 97 lys zabitych i rannych Ro-sjanie zostają za cenę więk-szych strat panami pola bi-tewnego Nie ścigają wycofu-jących się na Pragę Polaków W grę wchodziło zmęczenie tygodniowym bojem armii ro-syjskiej jak również obawa Wielkiego Ks Konstantego przed zasadzką Polaków któ-rego rozkaz unici uchomił ar-mię Dybitscha Po kilku dniach względne-go spokoju Polacy dowodze-ni przez J Skrzyneckiego na-stępnego głównego wodza sił polskich przejmują inicjaty-wę w swoje ręce atakując w myśl założeń gen I Prądzyń-skieg- o wzdłuż szosy na Siedl-ce gdzie mieszczą się główne magazyny armii rosyjskiej 31 marca pod Wawrem i Dę-bem Wielkim Rosjanie tracą 11 tys żołnierzy przy stra-tach polskich nie sięgających tysiąca 10 kwietnia za cenę 500 zabitych Polaków Rosja-nie tracą 4500 pod Iganiami Armia rosyjska znajduje się w rozsypce Na domiar złego w obozie rosyjskim wybucha epidemia cholery Umierają na nią zarówno Feldmarsza-łek Dybitsch jak i Wielki Ks Konstanty Resztki Rosjan nie ścigane przez Polaków wyco-fują się poza granice Królest-wa Polskiego Był to zdecy-dowany błąd gen Skrzynec-kiego pozwolić ujść Rosja-nom jeśli nawet względy sa Porady praktyczne dla Nieszczelne drzwi okna są powodem dużych strai w ogrzewaniu (do 25%) Dla przykładu: szczelina wielkości lA w progu powoduje utratę ciepła wartościowo podobną tej której przyczyną byłby otwór w ścianie wielkości piłki użvwanej do gry w "baseball" A oto kilka wskazówek praktycznych dla posiadaczy domów: Podwójne szyby dają 50% oszczędność na koszcie ogrzewania Bardzo pomocne są także dodatkowe zewnętrzne okna sztormowe ("siorm windows") lub nawet zwykły plastyk zainstalowany wewnątrz 2 Konieczne sa uszczelniające listwy wokół przesuwanych okien nitarne jak obawa przed przywleczeniem epidemii cho-lery leżały u podłoża podję-tej decyzji Na wieść o sukcesach pol-skich końcu jnarca wybu-cha powstanie na Litwie i Białoiusi Dowództwo polskie decyduje się wysłać posiłki Trzy niewielkie 'oddziały do-wodzone przez geneiałów: Chłapowskiego Giełguda i Dembińskiego liczące w su-mie 1(5 tys żołnierzy wyru-szają z odsieczą Na Wołyń zostaje wysłany gen Dwerni-cki na czele 4-lysięcz-nego kor-pusu Są to poważne błędy sztabu polskiego nie mogące-go się zdobyć na zdecydowa-ną akcję militarna a poprze-stającego już nie na poło-wicznych bo zaledwie wiążą-cych l'i sił polskich akcjach Dwernicki mimo zwycięstwa pod Boremlem (19IV) zo-staje w maju zmuszony do przejścia granicy austriac-kiej Następnym błędom sztabu polskiego jest nieudana wy-prawa na korpus gwardii ro-syjskiej który łączy się z resztą armii rosyjskiej zanim Polacy zdołają dotrzeć na po-le bitwy Wyprawa ta przy-pieczętowana bitwą pod Ost-rołęką (28 maja) której Polacy ponoszą duże straty nie będąc w stanie sforsować Narwi Inicjatywa znów przechodzi w ręce Rosjan W lipcu likwi-dują oni powstanie na Litwie Tylko korpus Dembińskiego zdołał się przedrzeć z powro-tem do kraju pozostałe dwa są internowane w Prusach II "~— "7Trii i i i m--gi::-- "~"" i cala 1 w w domów Ontario Ministry Energy Hon Robert Welch Minister W tym samym i miesiącu fips-Jahl- o dowodzeni przez gen Pąsklewleza z okolic Pułtuska ruszają na Płock w celu za-atakowania Warszawy od strony zachodniej Polacy za-jęci są w tym czasie sporami wewnętrznymi Po ustąpieniu gen Skrzyneckiego oskarżo-nego o nieudolność wodzem głównym zostaje Dembiński a następnie Krukowiecki Polacy jeszcze dwukrotnie zaprzepaszczają szanse od-wrócenia biegu wojny W nie-udanej wyprawie gen Ramo-rin- o przeciw korpusowi Rii-dige- ra w lubelskim i nie re-agując na przemarsz 20 tys posiłków z gen Kreutzenijia północ od Modlina Po sforso-waniu Wisły pod Płockiem gen Paskiewicz podchodzi pod Warszawę Rosjanie roz-poczynają szturm 6 IX Po dwócłr dniach zdobywają klu-czową redutę wolską bronio-ną przez gen Sowińskiego Polacy rozpoczynają rozmowy kapilulacyjne 18 września przechodzi do Galicji korpus gen Ramorino 5 X 1831 granicę pruską pod Brodnicą przekracza 20 tys żołnierzy z ostatnim wodzeni powstania gen Rybickim W cztery dni później kapituluje Modlin Jako ostatni poddaje się Za-mość 21 X Powstanie upadło rozpo-czynając okres prześladowań znacznie sroższy niż ten któ-ry miał miejsce przed wybu-chem Szczególnie na zie-miach nie wchodzących w skład Królestwa Polskiego rozpoczęło się tępienie pol-skości Na terenie samego Królestwa zniesiono konsty-tucję rozwiązano armię pol-ską Okres względnej swobo-dy w latach 1815-3- 0 i paro-miesięcznej yolności został okupiony intensyiikacją pro-cesu prześladowań narodu polskiego IR RN A i JERZY KOSTROW1CCY POLSKA KRAJOBRAZ 1 ARCHITEKTURA Dujch rozmiarów album w luksusowej oprawie w futerale zawiera 336 slron 6 map dwubarwmch oraz 497 fotografii kolejowych i czaino-białyc- h Album można otrzymać w języku polskim lub angielskim Cena $3300 z prcsjlką $3500 Do nabycia w księgami Związkowca" 1638 Bloor St W Toronto Ont il6P 4A8 Wysjłamy po uprzednim nadesłaniu należności Czeki lub Money Order piosimy wystawiać na Polbh Alliancc Press —WWŁHlWi—— i——MM—— i—e— właścicieli 3 Dla oszczędności stosować należy także uszczelnianie progów i framug drzwi w celu uniknięcia przeciągów Po dodatkowe informacje w sprawie oszczędności energii należy zwracać sę do Ministry of Energy GMS Box 37 Queen's Park Toronto Ontario1 M7A 2B7 Warlo żyć w Ontario Zadbajmy o l o wszyscy ©of 0y~ąg W Energy Ontario Nakłady na Strailc okupacyjny w Gdań skim Urzędzip Wojewódzkim w ubrn delegatów służby zdrowia i nauczycieli do któ-ryc- h dołączyli pracownicy kultury postawił na porząd-ku dnia dwa wielkie zagad-nienia: po pierwsze — ko-nieczność zwiększenia kwot z podiału dochodu narodowe go przeznaczonych na zdro-wie oświa'le i kulturę a -- po drugie — nieuniknioną już teraz konieczność sprawiedli-wego wynagradzania pracow-ników tyeli wiekich służb spo-łecznych w należytej propor-cji do ich społecznych zadań przygotowania zawodowego -- i wykształcenia Oba te problemy występują teraz z niezwykłą ostrością wszakże przez długie dziesię-ciolecia były przez władze partyjno-rządow- e spychane na daleki plan Na szczycie w łady trzymano się bowiem uparcie fałszywej doktryny o tak zwanych działach "niepro-duktywnych" Wiadomo że ani służba zdrowia ani szkolnictwo nie produkują dóbr materialnych do podziału czy na eksport jednak leażdy zdrowo myślący człowiek zdaje sobie z tego sprawę że ich rola społeczna jest ogromna Lekarz pielęg-niarka kierowca ambulansu czy recepcjonistka w przycho-dni — niczego nie produkują Ale ich wiedza umiejętności i nakład pracy decydują w dużym stopniu o zdrowiu tj eh którzy pracują przy ma-szynach wydobywają węgiel lub siarkę budują statki czy produkują niezliczone artyku-ły codziennej potrzeby Na-uczyciele i inni pracownicy skolnictwa zakwalifikowani przez dogmatyków partyj-nych do kategorii zawodów nieproduktywnych — r z tej racji najgorzej wynagradzani — nic dźwigają ciężarów i nie dają 7 siebie wysiłku pracy fizycznej Ale ich wiedza za-wodowa stanowi o poziomie i solidności wykształcenia mi-lionów pracowników przeróż-nych zawodów którzy bez te-go nie mogliby zostać pra-cownikami wysoko kwalifiko-wanymi Jeśli zatem doprowadzono w PRL do takiej sytuacji że pracownicy służby zdrowia i szkolnictwa a także niektó rych działów kultury zalicza-ją się do grup zawodowych najgorzej wynagradzanych a średnia plac w tych resortach kształtuje się grubo poniżej śiedniej krajowej — to ma-my tu do czynienia z jednej strony z jaskrawą niesprawie-dliwością społeczną a z dru-giej — z nieodpowiedzialną polityką' placową tych czyn-ników które dotąd zastrzega-ły sobie w PRL monopol cen-tralnego decydowania o tym jakie wynagrodzenia należą się poszczególnym grupom za-wodowym Jeśli chodzi o służbę zdro-wia to wagę tego problemu dostrzegły z całą ostrością międzyzakładowe ' komitety strajkowe w Gdańsku i Szcze-cinie które — załatwiając w sierpniu zasadnicze sprawy placowe i przedstawicielskie świata pracy zwróciły także uwagę na karygodne upośle-dzenie społeczne pracowni-ków tego resortu Porozumienie gdańskie z 31 sierpnia mówi o tym w pa-ru punktach i w obszernych załącznikach Tu trzeba od razu zwrócić uwagę że kierownictwo sta-rego partyjnego ruchu zawo-dowego ignorowało te prob-lemy aż do okresu wielkich strajków Na przykład w teo-retyczno-politycz-nym organie CRZZ Przeglądzie Związho-icy- m numer z okresu sierp-nia i września tego roku — ogłoszono duże opracowanie o "strukturze płac w Polsce" i o "usprawnieniu systemu wynagrodzeń" w którym po-ruszono szereg ważnych za-gadnień ale zupełnie pomi-nięto sprawy takich upośle-dzonych płacowo zawodów jak nauczyciele czy pracowni-cy służby zdrowia Trzeba było dopiero wiel-kiego robotniczego przełomu żeby specjalistom ze służby zdrowia i działaczom wolno było publicznie stwierdzić jak katastrofalnie przedsta-wia się realizacją programu inwestycji w obu tych resor-tach I jak wielkie jest ich zaniedbanie pod względem wyposażenia w nowoczesny sprzęt i odpowiednie środki działania Wszystkim też wia-domo jak uderza w interes społeczny stały już brak le-karstw A przecież rrawet z prostego zestawienia danych budżetu państwa wiadomo od lat że na resort milicji i służ: służbę zdrowia w Polsce ])V bezpieczeństwa Środków nie skąpiono! Budżet MSW był większy niż razem zliczo-no budżety nauki kultury i służby zdrowia! A wynagrodzenia? Na nie-dawnym tym urzędowym zjeździe delegatów służby zdrowia stwierdzono że "pią-ta ' część pracowników lej służby w województwie ra-domskim zarabia- - tylko- - po dwa 'tysiące sto liięćdżiesiąl złotych 'miesięcznie" Analo-gicznie musi być" w' innych województwach Wyszło rów-nież na jaw że 'aż "osiemdzie-siąt -- procent absolwentek war-szawskiej szkoły pielęgnia-rek1' ucieka do zakładów ra-diowych imienia Róży Luk-semburg bo taiir po przy-uczeniu mogą zarobić "prze-ważnie dwa -- razu więcej niż oferuje im vsłużba zdrowia w wysoko kwalifikowanym za-wodzie Podobnie jest z lekarzami nauczycielami którzy — sukając lepszych wynagro-dzeń — przenoszą się do ad-ministracji i to w dodatku najczęściej poza swoje "resor-ty zawodowe W Warszawie na przykład tylko osiemna-ście procent lekarzy nra kon-takt z pacjentami! Takich za-skakujących przykładów moż-na dostarczać na kopy! Były minister zdrowia i opieki społecznej Marian Śli-wiński wystąpił w zeszłym miesiącu w telewizji by za-prezentować opinii ofertę pla-cową władz przedstawioną te-raz 'pracownikom tej służby Podkreślał że jest ona naj-wyższą w historii PRL w tym resorcie gdyż opiewa na sześć miliardów i siedemset milionów' złotych w skali rocz-nej Ale jeszcze kilkanaście dni wcześniej przedstawiciele rządu nie chcieli wyjść powy-żej siedmiuset złotych pod-wyżki miesięcznie na prze-ciętnego pracownika służby zdrowia „ Nie naszą jest rzeczą kwa-lifikowanie czy oferta Śliwiń Aleksander Matejko W audycji amerykańskiej te-lewizji publicznej PBS z 10 li-stopada 1080 r na temat sytua-cji w polsce podkreślono że to co tam aktualnie' dzieje się jest fragmentem znacznie szerszego kryzysu obejmującego cały blok sowiecki który ma 10% ludno-ści świata i rozciąga się na' nie-mal piątą część jegoi powierzch-ni Warto w zwiąku z tym przy-toczyć szereg faktów które sta-nowią podłoże wspomnianego kryzysu Przede wszystkim ma tu zna-czenie podporządkowanie pań-stwu (i ściśle przez nie kontrolo-wanym spółdzielniom) praktycz-nie całej gospodarki Nawet w Polsce gdzie 88% produkcji rolniczej jest w rękach prywat-nych udział gospodarki uspołe-cznionej w dochodzie narodo-wym wynosi 83% Im bardziej zbiurokratyzowane jcsl państwo socjalistyczne tym większemu stłumieniu ulega wszelka spon-taniczność i kryjący się za nią antentyczny "interes publiczny Blok sowiecki ma nicwątplj-wi- c imponujące osiągnięcia w tych dziedzinach w których potęga państwa może się najle-piej wyrazić W produkcji świa-towej stali surowej udział bloku sowieckiego wzrósł w latach 1950—1979 z 19% na 30% w produkcji cementu z 14% na 25% w energii elektrycznej z 147c na 21% Natomiast w pro-dukcji artykułów rolnych ten udział albo pozostał na tym sa-mym poziomic (zboża mięso) albo wzrósł stosunkowo niezna-cznie Udział wspomnianego bloku w światowej produkcji samo-chodów osobowych wprawdzie wzrósł ale pozostaje poniżej je-go udziału w ludności świata To samo dotyczy udziału bloku w światowym handlu zagranicz-nym Z drugiej strony nato-miast jeśli idzie o szkolnictwo wyższe jak i o rozpowszechnie-nie radia i telewizji udział blo-ku przekracza znacznie to co wynikałoby z udziału ludności bloku w całej ludności świata Te podstawowe cyfry oparte zresztą na oficjalnych danych z bloku sowieckiego („Kraje RWPG" Warszawa 1980 Głów-ny Urząd Statystyczny) już sa-me w sobie mówią o uwikłaniu w sprzecznościach Produkcja przemysłowa i budowlana szyb-ko rośnie natomiast podaż żyw-ności nie nadąża Blok sowiecki cierpi na chroniczny niedosta-tek tych dóbr które szczególnie istotne są dla ludności a więc żywność transport odzież mie-szkania itd Niedprozwpj handlu skiego jest wystarczająca c?y nie Niech o tyrn decydują działacze resortowego ruchu "Solidarności" Trzeba jed-nak zaznaczyć — i to mocno — że strajkującym chodzi nie tylko o podwyżki wynagro-dzeń dla siebie lecz w rów-nym stopniu o zasadiricze zwiększenie nakładów na po-trzeby lecznictwa i lepsze wy- posażenie placówek tej służ-by- Znamienne jest również żo Śliwiński nie przyznał się przed opinią do tego że' pro-gram działalności jego resor-tu przedłożony przez niego osobiście na posiedzeniu Sej-mowej Komisji Zdrowia i Kultury Fizycznej w końcu października został tam odda-lony jako niewystarczający Postawiono mu tani nawet za- sadnicze pytanie czy pięcio-procentowy udial resortu w podziale dochodu narodowo go zostanie utrzymany bo na-wet l'a sprawa nie jest jesz-cze jasna Trzeba jednak przyznać że w konsekwencji strajku oku-pacyjnego w Gdańsku który był tylko strajkiem demon-stracyjnym gdyż cała służba zdrowia pracowała normal-nie problematyka togo resor-tu przebiła się nawet na la-my "partyjnej Trybuny Luciu Bo i tam zaznaczono już wy- raźnie że proponowane teraz przez rząd podwyżki wyna-grodzeń "nie zlikwidują dys-proporcji między średnia kra-jową a średnią służby zdro-wia" Przeciwnie — nie wy-równają nawet podwyżek przyznanych w innych lepiej rytuowanych grupach zawo-dowych ' Czy zatem -- jest to problem niemożliwy do rozwiązania? Njc podobnego! Jest wpraw-dzie niezwykle trudny gdyż ciążą nad nim zaniedbania i błędy doktrynalne paru dzie-sięcioleci alti rozwiązać go można Już przed laty po" jed-nym z wcześniejszych wstrzą-sów społeczno-politycznyc- h stopniowe właściwe wyjście zagranicznego odcina blok od wielu możliwości rozwojowych Upowszechnienie wyższego wy-kształcenia i środków przekazu masowego nieustannie pobudza masowe aspiracje Tych ostat-nich zdecydowanie nie zaspoka-ja szara rzeczywistość takie'go socjalizmu który ani nie jest w stanic zaspokoić potrzeb społe-cznych ani nie eliminuje nie-równości społecznych ani wre-szcie nie otwiera nowych per-spektyw" rozwojowych W drugiej połowic lat siedem-dziesiątych zaznaczył się w blo-ku sowieckim wyraźny spadek tempa wzrostu dochodu naro-dowego produkcji przemysło-wej i handlu zagranicznego Wprawdzie produkcja na głowę ludności nadal wzrastała roz-bieżność między nadmierną kon-centracja środków na produkcji przemysłowej i nie nadążającą za tym produkcją środków żyw-ności dawała się tym bardziej w o znaki Warto podkreślić że obrót handlu zagranicznego na głowę ludności w porównaniu z rozwiniętymi gospodarczo kra-jami kapitalistycznymi jest obe-cnie mniejszy (jedna piąta) ani-żeli dwadzieścia lat temu (jedna trzecia) To samo zresztą doty-czy wskaźnika licby studentów szkól wyższych na 10000 lud-ności który był niemal ten sam w 1960 roku a obecnie jest du-żo niższy niż w rozwiniętych krajach kapitalistycznych ' gdyż te ostatnie bardo rozszerzyły w międzyczasie możliwości stu-diowania dla młodzieży W bloku sowieckim zaznacza-ją się znaczne nierówności mię-dzy poszczególnymi krajami co do poziomu ich rozwoju Z wy-jątkiem Czechosłowacji i Nie-miec Wschodnich pozostałe kra-je cechuje dotąd znaczny odse-tek ludności czynnej zawodowo w rolnictwie przy jednoczesnej niewydolności tego ostatniego i zależności od importu żywności Tylko Rumunia Węgry i Polska w swych obrotach handlu zagra-nicznego zależą od bloku sowie-ckiego mniej niż w trzech pią-tych Reszta członków bloku handluje głównie ze sobą na-wzajem co bardzo ogranicza potencjał innowacyjny Bardzo wysoki poziom aku-mulacji dochodu narodowego dokonywany kosztem spożycia byłby uzasadniony gdyby ca-łość gospodarki zyskiwała na długą metę ale w rzeczywisto-ści marnotrawstwo biurokraty-czne oraz zbrojenia pochłaniają bardzo wiele Rolnictwo i zaso-by mieszkaniowe pozostają od wielu lat niedoinwestowaue z impasu proponował ówczes-ny klornwnll: tpgo resortu -- - profesor1 Jan KostrzeWsld Lecz '!wyżKze czynniki" roz-wiązań tych nie zaakcepto-wały Musiał więc opuścić sta-nowisko Obecnie wiadomo że "cało-kształt rozwiązań doraźnych i długofalowych" opracował zespól lekarzy warszawskich kierując projekt -- do oceny znawcy przedmiotu — profe-sora Andrzeja Tymowskiego Jak wolno wnioskować ze skąpych ujawnionych da-nych chodi w tym projek-cie o uproszczenie systemu działalności służby zdrowia i odbiurokratyzowanie całego resortu Teraz rzecz w tym czy rozwiązanie problemu do-stanie się w ręce specjalistów czy też po dawnemu decyzje pozostaną w ręku tych któ-rzy o tych sprawach dccydo? wali dotychczas Na szczęście glos opinii publicznej liczy się obecnie w znacznie więk-szym stopniu niż przed wiel-kimi strajkami robotniczymi Wolno zatem wyrazić nadzie-je że raz jeszcze górę weźmie lozsądck i dobro publiczne Wszakże od dobrej służby zdrowia i zadowolonych jej piacowników zależy w dużym stopniu stan zdiowia ogółu obywateli A od poprawy zdrowotności — także lepsze wyniki produkcji Wszystko co powiedziałem o wadze problemu w odnie-sieniu do służby zdrowia sto-suje się w podobnym stopniu do resortu oświaty i kultury Nic czas tu na szczegółowe rozpatrywanie sprawy ani na powtarzanie znanych prawd o znaczeniu oświaty i kultury dla życia duchowego społe-czeństwa i przetrwania tożsa-mości narodowej Bez tego zginiemy powiedział lapidar-nie Kazimierz Dejmek cho-ciaż byśmy wybudowali pieć-dzicsi- ?t hut Katowice Rzadko mam okazję powoływać się na Lenina Ale Włodzimierz 11-ji- cz tralił w samo sedno mó-wiąc: Państwo policyjne to takie państwo w którym mi-licjant zarabia więcej od na-uczyciela Czy rzeczywiście globalny kryzys? leżeli idzie o place realno to tylko w- - Polsce i w Rumunii wzrosły one dość poważnie pod-czas' lat siedemdziesiątych ale niedostatek towarów ha rynku uniemożliwia ludności zaspoko-jenie jej potrzeb nawet w przy-padku posiadania pieniędzy Nierówności zaznaczające się między poszczególnymi krajami bloku nakładają się na nierów-ności istniejące wewnątrz każ-dego z tych krajów Ludzie za-trudnieni w usługach dla ludno-ści są z reguły płatni o ok jed-ną piątą poniżej płacy przecięt-nej a to samo odnosi się rów-nież do różnicy zarobków mię-dzy bardziej i mniej uprzywile-jowanymi gałęziami przemysłu Wszystko co ma podkreślać moc państwa jest uprzywilejo-wane natomiast wszystko co służy konkretnym ludzkim po-trzebom jest traktowane jako mało wanc Sfera produkcji materialnej jest bardzo rozdęta i obpjmuje ok 80—85'ó siły ro-boczej a natomiast stera usług niematerialnych pozostaje bar-dzo skromna odbijając się uje-mnie na ogólnej stopie życio-wej To oczywiście przyczynia się do pogłębienia nierówności społecznych opartych na różni-cy przywilejów W tych warunkach inwesty-cje w gospodarkę nic dają za-mierzonego rezultatu gdyż słu-żą państwu a nie społeczeństwu Cóż z tego że techniczne uzbro-jenie pracy w przemyśle wzro-sło dwukrotnie w lalach siedem- - ' dziesiątych i odpowiednio wzmo-gła się wydajność pracy opartej na bardziej doskonałych środ-kach produkcji gdy jednocześ-nie społeczeństwa bloku sowiec-kiego w swej podstawowej ma-sie cierpią poważny niedostatek materialny nic mówiąc już o braku swobód obywatelskich Znamienne że w drugiej po-łowie lal siedemdziesiątych a-znac- yła się w bloku sowieckim tendencja do malejącego wzro-stu Obroty handlu zagraniczne-go spadły zwłaszcza w stere importu znacznie spadło tempo wzrostu produkcji globalnej przemysłu Prawdopodobnie co-raz ostrzej będą zaznaczać się wewnętrzne sprzeczności gospo-darki opartej na socjalizmie państwowym stylu sowieckiego związane z nadmiernym rozwo-jem interesów państwa i jego aparatu dokonywanym kosztem żywotnych interesów ludności Mimo swej niewątpliwej siły policyjno-militarn- ej system so-wiecki wykazuje obecnie mniej skłonności niż przedtem (za (Dokończenie na str J) |
Tags
Comments
Post a Comment for 000783
