Zwilazkowiec Alliancer, March 20, 1957

              "II 907 -
ty -- sffBgg— --— ' i —- ' ' i1 ' " :
'lii ! I ? f II jW Mjms i i Ł y Y 1 § SWg
'r J—— Sekcja Druga "związkowiec marzec (March) 20 — 1957 nr 12 Second Section
' —— & ~ m Ii aMr fmi --- -_ _ Mateusz TMilewski
I) 1 H ) V f UJ faS l! L !S KJ P B XH S2VWZ:1 tfsftS W l" ii J L H Ir--
M CT ?P Latem roku 1954 reforma na- -
jbSSzch) obecnego kalendarza była
K£tnHmmipm ożywionej dyskus- - § na terenie Organizacji Naro--
'ii llow Zjednoczonych i a 1 stycznia
'M-ita-r
minęło 2 000 lat od cza -
kied Juliusz Cezar wprovva -
fV7ił ten Kaienuaiz w tytie uia
fWe"o Imperium KzymsKiego
PJJnrM k'51 wiec aktualna i
IL Jr nt-ittnnm- ninó pnhiń
varto może jjiŁiju""""-"- - ouwn
s%ękna ciekawą a musuhkuwu
r%iato znana Kartę w aziejacn
- „
r-ftiisze- °o Kaienuarsiwa
'ije nazwał p™ ni diucimici
'3tli Kazd nas prawie codzien-- o Kalendai: len od imienia I obliczał uraczono go pół [fijue polusuje sie kalendarzem Cezara zwany powszechnie §arncem małmazji piec gro-l0fcK'4_„rtQn- nu nneruiemy Doiecia- - nnsLim inirraunMi — i~i 7v 'K1_ Jm ticrnrlni miPCIfrv 1 lat -- - — -- Bsmium i'b"" -
hardzo rzatiKo zabianawiairn
J i i _ nlllii-Tnłł-pii4łn- i djtfjwsię iw" '"" '"" u'_"b" i LŁtl
t -- - Vi In nHFPl lltZ-lTl- O uiv jufna i"an-_-
i -- oroge piułm
sen ilmm sie 'iporała z zagadnieniem
"te zmierzenia i oznaczania czasu roku kalndenowego bła dluz-'- :
TrnHnosc polega na tym czas sza od słonecznpen r7vii
'i? ip'yme nieustannie a AVszystko
&iv jioj vuw - -- —
Aiim w ustalaniu lecmosteK cza- -
CTT ł
u nie mamy taKiej swobody
k TOK przy w vciidLŁiJHiu imaiy wa-ohjętosci
ciepła ud Dlatego )m od zarania cywilizacji
punktami orientacyjnymi
Hrnrl7ri" P73S11 hvłvf 7mipn 31IU U' -- -- "J - Mw-- m
Ine ale jednocześnie wybitnie re
Ijgularnie i koleino powtarzające
vfsie zjawiska astronomiczne jak
Jaastepstwo dnia i nocy fazy
siezyca i cztery pory roku
Podwójny ruch Ziemi: obroto- -
7 dookoła własnej osi i obiego- -
gwy dookoła Słońca oraz fazy
iKsiezyca są nam rfarzucone
Tir7P7 nr7vr-nrl-p inkn nntnmlnn
piary czasu Ale niestety! Te
inaturalne miary czasu — doba
?Mmiesiac rok — są jednostkami
niewspółmiernymi: rok sloneez-W- m
czyli zwrotnikowy liczy 365
Bldni 5 godz 48 min i 46 sekund
innymi słowy: 3652422
Idni Jeżeli do tego dodamy że
rednią długość miesiąca ksie- -
''j'K"fylcJoiwmegino i wOynosi 29 dni 12 godz ii nim i o aocln dnliVuu iOini]CjoO uJ„n:i
oraamy pełny obraz Hopotów
przy układaniu kalendarza
Sprawa uzgodnienia t v e h
Itrach jednostek czasu stanowi
ła jedna z największych trud
ności i jedno z najważniejszych
zadań astronomów świata staroż-ytnego
Kiedy Juliusz Cezar
przystąpił do reformy stareeo
kalendarza rzymskiego korzys--
at juz z gotowych wzorów i
'doświadczeń tysiącleci
U Reforma Juliańska
Na reformę juliańska złożyło Kie szereg przyczyn Najstarszy
Palendarz rzymski bvł bardzo
mewijumywuy: roK miaf au-- ł ani i
warem się na iv miesięcy o roz- -
iej amgosci od 20 do 55 dni
Dopiero na WDÓł lpCPTirlnrnv
kzriółl roNkumksaiężPyocmowpyiliuosz355wpdronwiaacd-h f powiększył liczbę miesięcy do
?12 Co drilPi rnU-- ńnńoiironn ioc7
cze miesiąc przestępny o 20 —
%-t-- OJliach Pnrl lrnnipn ronuhliti
obec oeólneeo rn7nr7p7pnia i
padku obyczajów terminy do- -
11'lA j 7 "'caivl-- y przesiępnycn
fudiy świat ruchomych '"'Ifc Przedmiotem spekulacji Po-plifffians- cy kapłani którzy je usta- -
vMrr-- 'v"uiiy:iywaii 10 prawo !WłMua celów nsnhictwnli rA ncł
i-JDrz-priawali
(„:'_ n- -
Wepiej zapłacił Chaos kalenda- -
rMu:°Wnpy dśowsizęetdoł żdnniw fpTpnrzycptnandnaiłao
UW Zimie cwintr i!n: „ W1L "' :- -„ --"YfcU IC31Cill lid WlUi- -
MH"C UD GdV TlllillC7 ro-rnr- - ™m-m- _
§i iDa podbó Galil- - nieporzad--m drażnkiłay'endPadrvzżowleitrnrlnwiy'asłovcetutrJog-o-
=liB'lllle 1 dODllnnwanio itniL-rm- a- uflpuiia Yv-iib-#- wA ifn i-J-łBa%iWiirtr'"Dt0n7aniiuowi WnMl iKanaJscie : wie!- - 1
' "uiict uuwcipuie
ilftan ' wodzowie rzymscy
:'5?wvcięzali ale nigdy nie
mi " i-uu- ac aaiy zwycięstwa
fortn' y JUl'USZ CeZar baW'ł W
Egipcie dla rozstrzvgnippia mn- -
wpafrą aljej bra- -
4lern PtOłomeilS7Pm YTT_ rTr-- ir IC ] wiadomo wvrok wy- - "uuia KOrZYŚP niplfnoi L-nhi-o)v jMM™zan°ocrim—tych sądów był syn 2} d i-- Bendanem oai:r„ ~'XJ1 __ ndarzem starożytności Gdy I nrt°Jazu sP-ra-wa-
reformy
KbaScowaniarzvm:cHtouan-- "ri„LJr„- i- r°h Z ksandrii Sosyge-- — ui-iun- y yjrti uprze-iZ£- S' :e aługość roku
SRMate 0 „ WJS? ?
a SIP nni oe: j_ : n i_
odo ze rok zwykły będzie
Fejt?Pny 36fiturini tiW7odVlLoYon IU1
piranu miesięcy księżycowych1
ROK JUBILEUSZOWY
WNrlr)lll rnHf)#ll
ieacuhstalkotnóora lipcrzzbe?trwdanłia wbezmizemsiąia---- ny do dnia dzisieiszeM Tn nn
ze luty ma 28 dni jest rezulta- - tern pewnego przesądu jaki pa- -
1 nowa! w Rzymie przed paru tv- - Siacami lat luty bł najkrótszy
ponieważ uchodził miesiąc
nieszczesliw v
Początek roku utrzymano w dniu 1 stjcznia ponieważ w tym terminie nowo obrani kon- -
SUlOU IP fihpimnunli ulorK : jaKiten wazm akt Dolitr-7n- v mna
Pilniej
]uli-- i za
że 7wmi
iS
ł ŁIŁIIC no za najwłaściwszy moment dla
iui(joi-znani- a roKu cywilne- -
stVMnio "v"i"o 1 i i__ --u i jjiicu uarouze- - niem uinstusa
T — 1- - j _ i I boa lu ucinaj wiem Kaien- -
cl n r t K uait luudusKI i- zawierałi lednak
poważny błąd srednn długość
nikowego o U min T 14 sek
-- bhvuti 1 waitosc w sjlunsininiku--i sic u ie n rln nhioon
! wego ruchu Ziemi dookoła Sion- - iia j u uJivwie 10 la blad ten
f JUVll liw rnimin nil IU
Kiedy Konstantyn Wielki zwołał
do Nicei pierwszy sobór koś - '
cielny w 325 r kalendarz prze- - sunął sie" w stosunku do zia- - wisk astronomicznych o 3 tini
' to znaczy ze ziawisko rownocy
wiosenne] Kiore w czasie re-formy
juliańskiej przypadało
24 marca w czasie soboru nicej-skiego
przesunęło sie juz na 21
marca
Sobór nicejski między innymi
sorawami przyiał kalendarz ju- liański jako obowiązujący dla
całego świata chrześcijańskiego
Równocześnie aby raz na zawsze
zakończyć zawzięte spory na ten
lemat postanowiono że święto
Wielkiej Nocy ma być obchodzo-ne
w pierwsza niedzielę po pier-wszej
pełni Księżyca która wy- pada podczas albo następuje po
równocy wiosennej Twórca sta-rego
kalendarza kościelnego E-uzebi-usz
z Cezarei podobnie
jak Sosygenes zdawał sobie spra-wę
ze rok kalendarzowy jest
dłuższy od zwrotnikowego ale
przy ówczesnym stanie wiedzy
nie potrafił go obliczyć W re-zultacie
punkt równocy wiosen
nej oddalał się coraz bardziej
od daty 21 marca i w XV w
przypadał juz 11 marca Kalen-darz
bvł wyraźnie w niezgodzie
z astronomią a spory na temat
terminu Wielkanocy rozgorzały
na nowo: czy ustalać go przyj-mując
za podstawę zjawisko
równocy czy datę 21 marca?
Chcąc temu zaradzić papież Le-on
X ogłosił w 1515 r breve"
wzywające do opracowania pro- -
jelctu 1 przeprowadzenia retor-m- y kalendarza na soborze late-rańskim
Sława astronomów
krakowskich
W owym czasie Akademia
Krakowska stała u szczytu sła-wy
W „Kronice świata"' Sched-l- a
wydanej w Norymberdze w
1493 r czyli w czasie kiedy
20-let- ni Kopernik studiował na
Wszechnicy Jagiellońskiej znaj-duje
się opis Krakowa zawiera-iac- v
m in taka opinię: „ Obok
kościoła św Anny znajduje się Rzymu i1'1
głośny z_bardzo wie- -
lu sławnych 1 uczonych mężów
w którym uprawiane są wszelkie
umiejętności nauka wymowy
poetyka filozofia i Naj-bardziej
jednak kwitnie tam
astronomia a pod tym wzglę-dem
iak wiem to od wielu osób
w całych Niemczech sławniej- -
szej szkoły nie maszr
Do obowiązków profesorów
katedry astronomii należało
kalendarzy które cie-szyły
się największą sławą w Eu-ropie
Kalendarze wydawane w
Czechach Austrii Niemczech a
nawet Włoszech nosiły tytuł
„Practica Cracwiensis" Przy-miotnik
„krakowski" w odnie-sieniu
kalendarza był syno-nimem
doskonałości Opinia ta
utrzymała się tak długo ze jesz-cze
w XIX w rozchodził się po
całej Krakauer Schreib-kalendar- "
wyduwany w Wied
niu
Chcąc sobie zapewnić udział
Polaków w projektowanej refor-mie
kalendarza papież Leon X
w liście z 24 lipca 1514 r prze-słanym
przez prymasa Jana Łas-kiego
pisał do Zygmunta I:
Wzywamy twój Majestat w
Panu: kogo masz najsławniejsze-go
spośród vszvstkich zawodo
wych teologów i astrologów w
twvm królestwie i posiadłoś-ciach
— rozkaż i zatroszcz się
aby przybył na to święte late- -
Twrcrf
ranskie koncvlium dla tak w
nej sprawy"' v i--
™ stkich
profesorów Akademii w dniu 10
lutego 151 fi r zadanie opraco--
wania projektu otrzymał najwy- -
bitniejszy jej matematyk Marcin
Biem z Olkusza uczeń znakomi- - iteso Woiciecha z Brudzewa kto- -
rv podobnie jak lego mistrz bvł
'uczonym w wielkim stylu i nie
Paral się astrologią" Chcąc go
7apViPiłir ńn nrapv 7U'nlmnnn ero
od wykładów i postanowiono po--
Kryć wszystkie związane z jego
praca wyuaiKi wreszcie aoy tym
ii4:ł tf'! uuiiai nuuciiimd
W tym samym czasie przewo-dniczący
komisp refoimy kalen-darza
Ks Paweł biskup Fos-sombro- ne
który juz słyszał w
Rzymie o jego niepospolitych '
zdolnościach zwrócił się osob- -
nym usiem ao toperniKa zaprą- -
szaJac 8° do opracowania włas - 1
liegU piUjeiilU aiOWUO bUHl
Kopernik jak Biem leden we!
Fromborku drugi w Krakowie
IIUWdUil" "auuia w reiu w
ldU"ejiU usiaiti"d ""B"' '":
ku zwromiKuwego co uwazan
za kardynalny warunek reformy
kalendarza
W 26 lat później w liście do
papieża Pawła stanowiącym
wstęp do wiekokopomnego dzie-ła
Kopernik powraca jeszcze
do tej sprawy kiedy pisze
Bo nie tak dawno za Leona
X gdy na soborze laterańskim
roztrząsano zagadnienie popra-wy
kalendarza pozostawiono je
bez rozstrzygnięcia jedynie z te-go
powodu że nie rozporządza-no
jeszcze dokładnymi pomiara-mi
lat i miesięcy ani też ru-chów
Słońca i Księżyca Od te-go
czasu zachęcony przez znako-mitego
męża ks Pawła bisku-pa
'Fossom bronę który wówczas
sprawą tą kierował zacząłem
wytężać umysł aby te rzeczy do
kładnie zbadać "
Pewne źródła historyczne' po-dają
że autorem jednego z 10
projektów nadestanycn na so-bór
laterański był Nicolaus Oop-pernic- us Warmiensis Sądzimy
ze w interesie naszej kultury na-leżałoby
robić pewien wysiłek
aby tę nieznaną dotychczas pra-cę
wielkiego Polaka odszukać i
opublikować
3 grudnia 1516 r Marcin
Biem z Olkusza przedstawił A-kade-mii
swój projekt: „Nova
Calendari Romani Reformatio"
który zdobył mu sławę w całej
Europie Projekt przewidywał
przywrócenie daty 24 marca do
zjawiska równocy wiosennej
lak jak to było podczas reformy
juliańskiej W tym celu propo-nował
opuszczenie 14 dni z ka-lendarza
między 18 marca i 1
kwietnia 1519 r Wdzięczna A-kade-mia
wypłaciła Biemowi tytu
łem wynagrodzenia za jego pra-cę
4 złote polskie darowała mu
3 złp z czekającej go płaty za
uroczystą promację doktorską
(22 I 1517) i nie policzyła wy-pitej
dla pociechy i ze zmęczenia
małmazji
Po starannym i pięknm prze
pisaniu „kursor" uniwersytecki wadziły
grUdnia to zanim ks Ma
ciej dotarł do celu podróży Ses
ja XII i ostatnia nie zajmowała
się juz reformą kalendarza
Reforma gregoriańska
papież Grzegorz XIII
uświetnił swój pontyfikat refor-mą
kalendarza ale już bez u-dzi- alu Polaków W drugiej poło-wie
XVI w Akademia znacznie
obniżyła swój poziom astrono-mia
spadła do roli narzędzia na
usługach astrologii Ostatnim
echem dawnej świetności kra-kowskiej
matematycznej
bvła prośba papieża Grzegorza
XIII skierowana na początku
1578 r do króla Stefana Batore-go
aby pro-jekt
matematyka i włos-kiego
Alojzego Lilio Lecz nie
miała już ona ani ducha ani
ambicji czynu Nie pomógł na-wet
nacisk króla Mimo
zapowiedzi nie zabrano sie
do pracy Zrobił to tylko Jan
Latoś sądząc z jego działalnoś-ci
człowiek o bardzo bujnym
temperamencie Rodem z Kra-kowa
po uzyskaniu w 1573 r
stopnia magistra filozofii udał
się do Włoch gdzie w Padwie
skończył medycynę W 1583 r
został członkiem wydziału lekar-skiego
Akademii a
później jej dziekanem Jak wiek
jft®P3
Znakomita nisarka Zofia Kossak-Szczuck- a povróciła do
Polrki Na zdjpciu powitanie pisarki na lotnisku warzaw- -
skim przez członków rodziny i przyjaciół
szosc owczesnycn wwi zijiuo- -
wa ł sie astrologią ale jedno ttnit aywai aiun iiiujiiryu
astionoma Przez 30 (1572—
1602) wydawał swoje kalendaize
i „ihwuubi niuijiii uumi
krakowskiego monopolu wioz- -
biarstwa W „Obwieszczeniu
niebieskich
od R P 1572 do 1589"t pisze
ze swoje prognostyki wyda-je
dla sprostowania błędów tych
ludzi którzy ważyli się na ten
czas mimo astronomów krakow-skich
swoje wróżby światu ogła-szać
a mianowicie sądny dzień
1 rozszerzenie potęgi tureckiej
pizepowiadać"
W odpowiedzi na wezwanie
papieskie jeszcze w tyme loku
1578 Latoś ogłosił drukiem swo-ją
pracę pt „O nowa poprawę
kalendarza" w opierał
się na projekcie Marcina z Ol-kusza
i zadał przywrócenia da-ty
24v marca do zjawiska rów-nocy
wiosennej Ale komlsia pa-pieska
nie uwzględniła jego pos-tulatów
Autorzy projektu otrzymali i
wykonali polecenie aby data 21
marca na zawsze wróciła do zja-wiska
równocy wiosennej — po-czątku
wiosny astronomicznej
lak jak to było podczas soboru
nicejskiego W tym celu przede
wszystkim przyrównano
długość roku kalendarzowego
do zwrotnikowego prze to ze
ilość lat przestępnych w
400 lat zmniejszono ze 100
na 97 Za lata zwykłe uznano
podzielne przez 100 a niepo-dzielne
przez 400 (1700 1800
1900 itp) Dlatego rok 1900 był
zwykły a 2000 będzie przestęp-ny
Przez taka zmianę grego-riański
rok kalendarzowy liczy
3652425 dni czyli jest o 26 sek
dłuższy od zwrotnikowego
Wprawdzie „spóźnia się'" jesz-cze
o całą dobę na 3 300 lal ale
praktycznie rzecz biorąc jest
równy zwrotnikowemu
Żeby jednak 21 marca wrócił
do rownocy trzeba była opuścić
10 dni z kalendarza Bulla pa
pieska z 1 mai ca 1562 r na-kazywała
aby po 4 października 1
nastąpił bezpośrednio 15 tego 1
miesiąca
W terminie nakazanym przez
ka- -
zachowany dokument „według
nanrawioneeo kalendarza nosi
datę 1 listopada 1582 r Po tym
terminie przyjmowały stopnio-wo
nowy kalendarz katolickie
kraje niemieckie a potem do-piero
1 to zez opóźnie-niem
protestanckie 'Wprowadze-nie
kalendarza gregoriańskiego
w Anglii w 1752 r przez usu-niecie
z kalendarza dni między
2 1 14 września wywołało poważ-ne
zaburzenia tłumy wyległy
na ulicę z okrzykami „oddajcie
nam z powrotem 12 dni" W
1873 r przyjęła kaleriCarz gre
goriański Japonia w 1012 Chi-ny
w 1918 — ZSRR w 1924 --
Grecja i Rumunia a ostatnim
krajem była — w 1927 r
Ta na pozór cecha ze
długość roku kalendarzowego
jest prawie równa zwrotnikowa
™„ 4ł „„„ł „1 ii Vn}nnuT7
nowy
stał się
tej
n dokładnie samei dro--
1 -
na rok zmian klimatycznych
procesów rozwojowych w życiu
itp Znakomicie pod-- 1
to nasz lalendarz ludo- -
' -- :t-- '-'-
Wil -
Va%' - W j KĄCIK-JUBILEUSZOWKS- ls # ftAfK IWąi : T -- 88
MMassa 1
rlAłbo
stały
wy wyrażający się w przysio- -
wiach jak np „święta Zofija
i mu-j- y iuwiiu U1UJ „w u swięiej
Ankr zimne wieczory i ranki" I albo na świętego Grzegorza i
dzic zima do morza" itp
Reforma gregoriańska wysił-kiem
wielu wieków i wielu wy-bitnych
umysłów naprawiła błąd
soboru nicejskiego i usunęła
źródło błędów na przyszłość Po-czątek
roku kościelnego ustalo-no
na pierwszą niedzielę adwen-tu
początek roku cywilnego na
dzień 1 stycznia Dotychczas bo-wiem
w ronych krajach rok
cywilny zacynał się różnie: na
Boże Narodzenie ina Wielkanoc
25 marca 1 września itp
Reforma gregoriańska pomi-nęła
jednak dwa ważne zagad-nienia:
nie ustaliła całkowitej
liczby tygodni w roku przez co
można by uzyslcać jeden stały
wieczny kalendarz na wszyst
kie lata pozostawiła pucźMek
roku oderwany od zjawisk at-mosferycznych'
a mianowicie
oddalony o 10 dni zimowego
przesilenia dnia z nocą przypa-dającego
22 grudnia
Spory kalendarzowe
Polsce
Reforma kalendarzowa w Pol
sce względnie
Batoiy trzema przywileja-mi!
z lat 158456 zagwaranto-wał
wyznawcom obrządku grec-- 1
kiego yolnosc używania kalen
darza juliańskiego Tylko w In
flantach Polskich a szczegól-nie
w Rydze rozporządzenie kró-lewskie
nakazujące wprowadze-nie
nowego wywoła-ło
krwawe rozruchy na podłożu
religijnym i społecznym Lud-ność
religijną Lutra i konsekwentnie
odmówiła przyjęcia reformy ka
lendarza pochodzącej z Rzymu
Przyczyniła sie tu walka
stronnictwa mieszczańskiego z
GEEfWOSTK!
DEMOBILIZACJA MULÓW
I GOŁCBI
wojskowe USA podały
iak 4 bm doniesiono
znowu ze armia amerynansKa
nie będzie korzystała 'z gołębi
pocztowych Około tysiąca tych
skrzydlatych posłańców przeby-wających
dotychczas w forcie
Monmouth w stanie New Jersey
zostanie wystawione na mibPcz-n- a spreda 1 przejdzie do "cy-wila"
MASZYNOWY PORADNIK 5
MAŁŻEŃSKI
Grupa uczonych angielskich
jademonslrowała w brytyjskim
"Towarzystwie do walki o postęp
naukowy" maszynę która "może
określić czy dańv mężczyzna na-daję
się małżeństwa z dam
partnerką i na odwrót" Praca
maszyny oparta na analizie
pradow eieKirvcznvcn wyiwa
rżanych przez rnóc ludzki Ana- -
'"' iucmvL4ii tu} u- - ninrlin T
mi zasadami W jakim stopniu
maszyna może stać się naprawdę
poradnikiem małżeństw — nie
wiadomo
do aie cpćfe XI soboru' ' lendarZ luT'r iszpania nledawno ze armia amerykan
zakonca swe obl4dy ui 19" lawa sejmowa Polska Pierwszy wmsknwoi użyteczności mułów
fizyka
u-kłada- nie
do
Austrii
III
jest
Dopiero
szkoły
Akademia oceniła
lekarza
szum-nych
Krakowskiej
lat
przypadków znaków
której
średnia
okre-sie
znacznym
Turcja
drobna
Inflant
jeszcze
Władze
jest
gregoriański w ciągu trzech ilue prowadzi się obserwując
pół wieków uniwersał-- 1 krzywe na miniaturowych e-ńy- m
systemem mierzenia i oz-Jkrana- ch telewizyjnych W wy-naczan- ia
--czasu Od poryi padku-- gdy krzywe prądów moz-wszystk- ie
daty odpowiadają !gu mężczyzny 1 kobiety są podo- -
nraw teł
przyrody
chwycił
lub
od
w
przeszła spokoj-nie
kalendarza
przyjęła reformę
jjjedalej
do
""e
22
i radą miejską Rygi Rozporzą-Idzeiii- e
królewskie było iskrą
"ii-i-vi
'która padła na beczkę z pro- -
cliem Dwaj członkowie rady
zwolennicy nowego kalendarza
zostali publicznie osądzeni i
straceni w lecie 1586 r
Teoretyczny spór na temat ka-lendarza
przeciągnął sie do polo-wy
XVII w a głównym jego
bohaterem byl znowu Latoś któ-ry
bardzo ostro wystąpił prze-ciw
nowemu kalendarzowi do-magając
się uporczywie uwzgled
niema projektu Biemowego A
robił to z taka zapalczjwością
ze wszystkich sobie zraił i w
końcu Akademia usunęła co ze
swego grona Wówczas udał sic
na Wołyń i pod protektoratem i
księcia Ostrogskiego wydawał
swoje „Minucye w których glo- -
sił poprawa kalendarza włas
nie należy matematykom: dia-logom
to napisał ze to nie jest
articulus fidei: bo to nie z wia-ry
ale z nauki y demonslraciey
ustanowienie i zatwiei zenie swo-y- e bierze"
Opozycja Latosowa wywołała
wielkie wrażenie wśród przeciw-ników
reformy gregoriańskiej a
więc wyznawców obrządku gi cc-kieg- o
a nawet w Moskwie W
obronie nowego kalendarza sta- -
nęh Jezuici którzy wydali prze-- '
ciwko Latosowi szereg uszczyp-liwych
publikacji jak np „La-- I
tośie ciele albo dyalog o kalen-darzu
lotosowym" (1604) W
końcu Lalos zmęczony walką
ukorzył się uzyskał przebacze-nie
i wrócił do Krakowa i lu
umarł (1605) Ale rozniecony
przez niego płomień palił sic
nadal Nawet Jan Brożek został
wciągnięty do sporu kiedy w
1641 r wydal dwie Apologie
Kalendarza Rzymskiego a sy-nodalnym
lozkazaniem Jaśnie
Wielmożnego 1 M X Andrzeja
Gembickiego biskupa Łuckie-go"
Zakończenie sporu kalenda-rzowego
jpsl bardo charakte
rystycznym przujawem lonM-- j kultury Około polowy V1' w: I
sławne wydawnictwa krakow--
skie zaczynają dr ukować obok
siebie najczęściej ininpi 1
lei samej stroń tn łiltrUvn !n
lendarze gregoriański i juliań
ski opatrując je tytułem „No
wy v Siary Kalendarz" Od p?
czalku XVII w moda sie zmie
niai najpierw pojawia się tytuł
Rzymski y Ruski" potem „Pol-ski
y Ruski" który utrzymuje
się aż do początku XX w
Kalendarz w całej swejjslo-ci- e
jest kompromisem pomiędzy
niewspółmiernymi jednostkami
czasu a przez rozwiązanie spo-ru
kalendarzowego w Polsce u-ró- sł
prawie do symbolu kom-promisu
i pokoju między wyz-nawcami
obrządku kościoła
rzymskiego i greckiego Zmie-niały
się układy i stosunki po-lityczne
ale zwyczaj drukowa-nia
obydwóch kalendarzy obok
siebie utrzymał się aż do wy-buchu
I wojny światowej Ostat-ni
w Polsce kalendarz juliańsko- -
gregorianski wychodzi jeszcze
dzisiaj nakładem Warszawskiej
Metropolii Prawosławnej
ZE ŚWIATA
DRZEWO Z ARKI NOEGO
Fabrykant z Bordeaux (we
Francji) Fernand Nayarra oznaj -
mił ze przywiózł z góry Ararat I
w Armenii kawałek diewna hę
lacy prawdopodobnie częścią
składową arki Noego Jak wy-jaśnił
brał udział w wyprawie
na biblijny szczyt w czerwcu uh
roku i odrąbał wówczas kawa'ek
drewna z długiego na 135 m bo
ku arki pokrytej lodem Pan Na-yarra
opowiedział również że
pewien rzeczoznawca z hiszpań-skiego
Instytutu Badawczego
zbadał drewno i stwierdził że
prawdopodobnie pochodzi sprzed
000 lat Podobijo pan Navarra
był bardzo zdziwiony że jego
słuchacze uśmiechali się pod wą
som
CZYTAJĄCY OŁÓWEK '
"Czytający ołówek" jest spe-cjalnym
aparatem elektrono-wym
umożliwiającym niewido-mym
odczytywanie zwykłych
lekslów gazet i książek bez po-Fhigiwa- nia
sie systemem Braille-t- a
Składa się z fotokomórki i
przekaźnika — przesuwanych
nad odczytywanym tekstem oraz
przyrządu odbiorczego ze słu-chawkami
Impulsy elektryczne
odpowiadające poszczególnym
znakom drukarskim i literom
przekazywane są z fotokomórki
do urządzenia odbiorczego Nie-widomy
"odczytuje" impulsy
przy pomocy słuchawek gdyż
każda litera oznaczona jest Jn
nym dźwiękiem
KOMITET PPP
Z Inicjatywy Komitetu Obywa-telskiego
dnia 2861920 r zebrali
sie w sali Domu Parafialnego przy
12 Denison Avc: PBllewiczJ~
Jedrzejezyk F Foremny V'Ba-za- n
A Purat J Skrzypczak Karo-lina
Ejsmond S Sanocka Ki Sa-nocki
J Pankowski K Foremna
Anastazja Purat J Stawarskl! B
Wielicki J Lechowski M Paru-boć- ki
R Litwinek i J Gardyań
Celem zebrania było umożliwienie
sprzedania jak największej ilości
obligacji (bondńw) Polskiej Pożycz-ki
Państwowej wypuszczonych
przez rząd niepodległego państwa
Zebrani powołali do życia Komi-tet
Polskiej Pożjczki Państwowej
na czele którego stanął zarząd w
następującym składzie: F Forem-ny
— prezes W Bazan — wice-preze- s
A Purat — kasjer ks
Blum i Stanisława Sanocka — opie-kunowie
K Sanocki — sekr fin
i 1 Pankowski — sekr prot
Komitet działał od czerw ci do
giudnia 1920 r W okresie tym od-b- ł
20 zebrań i urządził 4 wiekse
vut'ee pnjczem jeden z wyMppa
mi artystycznymi panny Napłos- -
C7c i młodego A Wacławskiego
Początkowo Komitet PPP współ-pracował
7 Głównym Komitetem
PPP w Waszyngtonie nabywając
jd niego obligacje Począwszy 'od
sierpnia korzystał z usług Polskie-j- o
Konsulatu Generalnego w Moil-real- u
ówczesny konsul Okołd-yic- z
wraz z sekretarzem Homerem
lwukiotnie przybyli do' Toronto 'nu
viece i wygłosili przemówieniu:
Iówcą też był dr Froncnk Buf-falo
W kilka tygodni po zorganl'-zowani- u
Komitet pozyskał "'do
vspólpracy obydwie polskie para-fie
katolickie w Toronto — św Sta}
nisława i Matki Boskiej 'Czvstp
chowskiej — Townrzyctwo' ''Synoj
wie Polski" i Towarzystwo 4w„SU
niesława natomiast spotkał' ifcz
odmową Spójni Narojloiiyej--Pilski- ej Duże 'zrozumieniu dla pfó-pagówanla- 1'- póyezki wjvy)iawK'k£
Blum proboszcz' parafii ''swsYańl-sław- a
który nie' tylko 'tui drfrmb
odstąpił salę na zebrania ialęv'A
ambony zachęcał wiernych lio na-bywania
obligacji PP1V ' ' -
Sprzedaż obligacji ''Polskiej Tcf
jezkl Państwowej odbjwałą' filę na
zebraniach wiecach 'oruzi podó--
macn przyczepi niewUzicczneitoM- -
dania podleli sie:' A?"Purat?4J{ Je'
(''i'Jrs0mJj0oAndkri4Aav' 'wOsszkezerpnowrskAiALiońćkr- -
W" n iinuvyTM" 'I --UIlCWiLiti
W 'Bazan i J GardyattVW-CiaK- U
Jednego lygodhla ' potrafili' tjskólelS
towiić $00250 "jf y '{?:?
Juk wynlkuz ksiegi 'protójfoltf
Wej Komitet PPP sprzlnłiblfgai
cji nn sumę około $5'000 comY
ow czasy kiedy robotnik' niewy-kwalifikowany
otrzymywał 20 cen-tów
na godzinę (dziś dolara') u Po-lonia
w Toronto była 'stosunkowo
nieliczna Jest dużym sukcesem! t
Komitet PPP którym kierowali
działacze Towarzystwa "Synowie-Polski-"
i iw Stanisława należycie-wywiąza- ł
sic z swego obowiązku'
Jest on zarazem przykładem jak
opierając się na iwiadomej 'cmif
gracji Państwo Polskie może'zna-le- ć
poparcie nie tylko dla'' swej
akcji politycznej czy narodowej
ale i gospodarczej Gdyby nić było
polskich organizacji w Torontpłjo'
pewno nie udałoby się sprzedać
lak wielkich lloici pblifacji ')'
O ile emigracja wywiązała slo"vi
swego zadania wobec Macierzy o
tyle trudno powiedzieć to o KrajuV
stosunku do emigracji Wspomnia-na
pożyczka okazała się grobem
M'3 oszczędności imigrantów Stra- -
"'01'1 wszystko co posiadali Mpżeto
me dało się tak boleśnie odczuć w
Kanadzie gdzie stosunkowo blc
dna emigracja nie mogła w niej
lokować zbyt wielkich kapitałów
Gorzej na tym wyszła Polonia
mcrykańska
Krótkowzroczność czynników go-modarczy- cli
w Kraju które nle'źa-troszczył- y
się o utrzymanie należy-tego
kursu obligacji za granicą'1
Azględnie nic przeprowadziły kon-A-ers- ji
pożyczki aby uratować emi'1
2ranta od ruiny majątkowej' nie
była pleiwszym anr też ostathim
postąpieniem władz polskich' W'
poprzednim odcinku było podane
vi jaki )posób został potraktowany
ochotnik-- Błękitnej Armii który
złożył daninę krwi w obronie odra-'- '
Jzająccgo się Kraju Rejestr krżywif
wyrządzonych świadomie czy nie-świadomie
emigrantowi jest! sto-sunkowo'
długi i ponury Niestety"
Czytelnicy 'będą się mogji zapozria'ć '
tylko z tymi które dotyczyły 'bez-- ' '
pośrednio członków Związku Pola-ków
w Kanadzie lub'leYczlóńków
organizacji które były prekursor-- '
kami ZPwK ' ' V" '
Wszystkie inne niewłaściwe po-ciągnięcia'
przedstawicieli ''władz
polskich które wywołały swego
czasu duże' rozgoryczenie w kołach"
emigracyjnych pozostawiamy ba
daczom problemów ogólrib-poloni- j-nych
m
tiimiśiw l&mm
y jisi-irizi-- p i mnm A1 nr i-łjriu- ui -- 1 miA-- m Wwmm
mWMtmmVl
: : lltll
ilmiiwiiFiMimuiilCił!iJ) M
AmmMó
'tliMiinMih
Mwmik mim
ir%H Kjrjfiifis
K%i fei(iSBŁtŁ
mmmmn
fMiMli
PPill
IlIflM mim
lwi